Τι σημαίνει: Ιερό τέρας

Και τίποτα άλλο να μην είχε γραφτεί για τον Αλέν Ντελόν, από τα εκατομμύρια των λέξεων που ξοδεύτηκαν για να τον νεκρολογήσουν, μία και μόνη φράση τον χωρούσε ολόκληρο και θα μπορούσε μια χαρά να σκαλιστεί στην ταφόπλακά του: ιερό τέρας.

To 1940 ανέβηκε στο θέατρο «Μισέλ» του Παρισιού το θεατρικό έργο του Ζαν Κοκτό με τίτλο «Les monstres sacres», δηλαδή «Τα ιερά τέρατα». Τα πρόσωπα του έργου είναι τρία: ένα ζευγάρι μεσήλικων διάσημων ηθοποιών, η Εστέρ και ο Φλοράν, και η ερωμένη του, η Λιάν – με την Ιβόν ντε Μπρε, τον Αντρέ Μπριλέ και τη Ζανί Χολτ να ερμηνεύουν τους χαρακτήρες του τριγώνου.

Αυτός ο τίτλος του έργου του Κοκτό από τότε καθιερώθηκε ως έκφραση: χαρακτηρίζουμε «ιερό τέρας» καθεμιά από τις ξεχωριστές, τις μεγάλες μορφές ενός χώρου, σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, ιδιαίτερα στην εβδόμη τέχνη, π.χ. «τα ιερά τέρατα του Χόλιγουντ». Το Λεξικό Γουέμπστερ ορίζει το «sacred monster», την αγγλική μετάφραση του «monstre sacre», ως εκείνη «τη διασημότητα, της οποίας οι εκκεντρικότητες και οι αδιακρισίες εύκολα συγχωρούνται από τους θαυμαστές της»…

Λέγεται ότι ο Ζαν Κοκτό είχε τη Σάρα Μπερνάρ (1844-1923) στο μυαλό του όταν έγραφε το θεατρικό του, προβάλλοντας την περσόνα της στον κεντρικό γυναικείο χαρακτήρα του έργου του, την Εστέρ, την ηθοποιό με την έντονη προσωπικότητα και τη μεγάλη ακτινοβολία. Κάποιες ιστοσελίδες αναφέρουν ότι ο όρος «ιερό τέρας» επινοήθηκε από τον Κοκτό ακριβώς γι’ αυτή τη θρυλική Γαλλίδα καλλιτέχνιδα, που χαρακτηρίστηκε «η πιο φημισμένη ηθοποιός που γνώρισε ποτέ ο κόσμος». Αυτή η «θεϊκή Σάρα», που ήταν περιζήτητη για δεκαετίες σε Ευρώπη και Αμερική, ήταν αγνώστου πατρός, νόθα κόρη μιας πόρνης πολυτελείας, και παθολογική ψεύτρα, σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Δουμά (υιό), που «συνήθιζε να μεγαλοποιεί και να παραποιεί τα γεγονότα». Η Γουικιπίντια λέει πως η Σάρα Μπερνάρ «για να αποδείξει τη γαλλική υπηκοότητά της, που ήταν αναγκαία για τη δυνατότητα εκλογής της στη Λεγεώνα της Τιμής, δημιούργησε πλαστά μητρώα γέννησης, στα οποία παρουσιαζόταν ως κόρη της Ιουδίθ βαν Χαρντ και του Εδουάρδου Μπερνάρ, φοιτητή νομικής, λογιστή, ναυτικού δοκίμου ή αξιωματικού του ναυτικού, σύμφωνα με μεταγενέστερους ισχυρισμούς της ίδιας».

Το Λεξικό λέει πως η αρχαία λέξη «τέρας» αναφερόταν κυρίως στα σημεία των θεών αλλά και στα σημεία των ουρανών. Ιδίως δε στα άστρα. Δεν ξέρω κατά πόσο ο Αλέν Φαμπιάν Μορίς Μαρσέλ Ντελόν ήταν τέρας, με την έννοια του μοχθηρού ανθρώπου, με δεδομένες τις ομοφοβικές, δεξιές και σεξιστικές απόψεις και συμπεριφορές του, και ειλικρινά δεν με ενδιαφέρει, και με το συμπάθιο κιόλας. Εκτός του ότι ήταν ένα από τα ομορφότερα ανθρώπινα πλάσματα που περπάτησαν ποτέ σ’ αυτή τη γη, πρωταγωνίστησε σε κάποιες εμβληματικές ταινίες που συνδιαμόρφωσαν το σινεμά του 20ού αιώνα, δηλαδή τη φαντασιακή εικόνα που έχουμε για την κοινωνία και τον εαυτό μας.

Τέρατα υπάρχουν πολλά: η ασχήμια, η κακία, η αγριότητα δυστυχώς δεν λείπουν από τη ζωή μας. Ομως «ιερά τέρατα», άνθρωποι που κάνουν τη ζωή μας αξιοβίωτη, παρ’ όλο που οι ίδιοι μπορεί να είναι τόσο σκατόψυχοι όσο και πάρα πολλοί άλλοι, σπανίζουν. Ο Αλέν Ντελόν ήταν ένα μοναχικό αστέρι, ένα σημείο των ουρανών, που έδυσε: ας τον αφήσουμε επιτέλους να πεθάνει με την ησυχία του.