Το Σάββατο 30 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τον «Μέγα Καζαμία Ερμού Σαλιβέρου», ο ήλιος ανατέλλει στις 07.41, δύει στις 17.14, ενώ εορτάζουν η Ανυσία, ο Φιλέταιρος, ο Λέων, ο Εύκουλος, ο Θεοσέβιος, ο Μαγιστριανός και ο Ούμβριος. Ως τελευταία πρόβλεψη του Καζαμία για τον Δεκέμβριο αναφέρεται: «Καιρός με χιονοπτώσεις όχι μόνο στα ορεινά της χώρας αλλά και στα πεδινά. Αποκλεισμός ορεινών χωριών. Πτώχευση ελληνικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ, πολλοί εργαζόμενοι στο δρόμο». Και τέλος, στη βάση της σελίδας του Δεκεμβρίου, όπως και σ’ όλες τις 138 σελίδες που κλείνουν με παροιμίες, υπάρχει η εξής λαϊκή σοφία: «Και του γέρου τα παιχνίδια, σα νερόβραστα κρεμμύδια»!
Πριν βιαστείτε να καγχάσετε, να συμπληρώσω πως εκτός από τις συμβουλές κατά μήνα για τις αγροτικές εργασίες, από την καλλιέργεια των σιτηρών μέχρι τη λαχανοκομία και την εκτροφή κουνελιών, ο Καζαμίας περιέχει πολύ πλούσια ύλη για τα 2,30 ευρώ που κοστίζει: έχει ονειροκρίτη, πασχάλια, νηστείες και εορτολόγια, ζώδια, ωροσκόπια και εκλείψεις, λαϊκά έθιμα και συνταγές, τηλέφωνα δημόσιων υπηρεσιών και νοσοκομείων, χιλιομετρικές αποστάσεις από την Αθήνα και φάσεις της Σελήνης, όμως περιλαμβάνει ακόμη και εγκυκλοπαιδικά και ιστορικά θέματα, όπως αφιερώματα στον Μίκη Θεοδωράκη και στα μυστικά της πυραμίδας των Μάγια, ενώ υπάρχει και η ανασκόπηση με φωτογραφίες των σημαντικότερων γεγονότων του 2022.
Ναι, μιλάμε για τον λαϊκό Καζαμία των πάγκων και των μικροπωλητών, αυτό το ευτελές χαρτόδετο βιβλίο που κυκλοφορεί σε εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα, με τον αστρονόμο με το κωνικό καπέλο και το μακρύ ένδυμα με τα αστέρια και τα φεγγάρια, που παρατηρεί με το τηλεσκόπιο τα ουράνια σώματα. Μιλάμε για το βιβλίο που πολλές δεκαετίες ήταν το μοναδικό ανάγνωσμα που υπήρχε σε πολλά αγροτικά και εργατικά νοικοκυριά, μαζί με τη Βίβλο και καμιά εγκυκλοπαίδεια αγορασμένη με δόσεις και μηδέποτε φυλλομετρημένη. Μιλάμε για το απόλυτο μείγμα χρήσιμων και πρακτικών συμβουλών, δεισιδαιμονιών, δοξασιών και προφητειών, για το κυριολεκτικό εγχειρίδιο, που ήταν σε απόσταση χειρός για εκείνους τους προνομιούχους που ήξεραν γραφή και ανάγνωση, σε μια γενικώς αναλφάβητη Ελλάδα.
Μην ξεχνάμε πως ο Καζαμίας άρχισε να κυκλοφορεί στη χώρα μας από τα μέσα του 19ου αιώνα, κάνοντας αμέσως θραύση στο ελληνικο κοινό. Αυτή η πιο φτωχή έκδοση, αλλά με θεματολογία παρόμοια με τη σημερινή, ήταν μια μίμηση του ιταλικού Casamia που κυκλοφόρησε στη Ραβένα της Ιταλίας έναν αιώνα πριν, το 1763. Ο όρος Cazamia ήταν τίτλος παλαιού προφητικού βιβλίου, ο οποίος υποτίθεται πως ήταν το όνομα αστρολόγου (σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας) απ’ όπου και ο αστρονόμος του εξωφύλλου, που είναι κοινό μοτίβο για όλες τις εκδόσεις των ελληνικών Καζαμιών. Η Wikipedia ορίζει τον Καζαμία ως «ετήσιο ημερολόγιο που περιλαμβάνει πληροφορίες για αστρονομικά, μετεωρολογικά και γεωργικά φαινόμενα». Ο Ροΐδης μιλά για μία «χλιαράν τινα, ανέφελον και μόνον κατά τον Καζαμίαν χειμερινήν ημέραν εις το Δαφνίον…»
Ο Καζαμίας είναι τόσο βαθιά εμφυτευμένος στη συλλογική συνείδηση των Ελλήνων, ώστε ακόμα και τα σοβαρά μέσα ενημέρωσης όταν δημοσιεύουν πριν από το νέο έτος χιουμοριστικές προφητείες, με ασεβή υπονοούμενα και ευσεβείς πολιτικούς πόθους, τις ονομάζουν «Καζαμία» υπομειδιώντας. Στην πραγματικότητα όμως επιβεβαιώνουν το διαχρονικό κύρος του αυθεντικού λαϊκού Καζαμία, του οποίου οι συντάκτες, εν πάση περιπτώσει, δεν έχουν πολιτικά γραμμάτια να ξοφλήσουν, οπότε αφήνουν τη φαντασία τους ελεύθερη…
♦ «Το κατόρθωμα τούτο της τέχνης του μάς παρέθεσεν εις πρόγευμα, χλιαράν τινα, ανέφελον και μόνον κατά τον Καζαμίαν χειμερινην ημέραν εις το Δαφνίον, υπό ουρανόν σαπφείρινον, παρά την όχθην θαλάσσης χρυσής».
Εμμανουήλ Ροΐδης, «Η πρώτη του μονομαχία»
el.wiktionary.org
