Ο Διονύσης Ελευθεράτος, Κεφαλονίτης, Ληξουριώτης, έχει δώσει ανεξίτηλα στίγματα ως συγγραφέας με το σπουδαίο έργο του «Λαμόγια στο χακί», που κυκλοφόρησε το 2015 και που ο γράφων το θεωρεί το καλύτερο έργο που έχει γραφτεί για τα οικονομικά σκάνδαλα της χούντας και που γι’ αυτό υπάρχει εκτεταμένη μελέτη του γράφοντος από τότε που βγήκε αυτό το βιβλίο, στην ιστοσελίδα της efsyn, μαζί με παράλληλη κριτική παρουσίαση που δημοσιεύτηκε τότε στην έντυπη έκδοσή της.
Αλλά υπήρχε ήδη και προηγούμενο βιβλίο του με τον τίτλο «Εξουσία, τι μπάλα παίζεις». Το νέο βιβλίο του, που παρουσιάζουμε σήμερα εδώ, είναι επίσης μια έκπληξη. Ρίχνοντας «Μια λοξή ματιά στην Ιστορία», ο συγγραφέας, με ορθήν και όχι λοξήν την κρίσιν, μας δίνει έναν ολόκληρο θησαυρό: πάρα πολλά από τα πιο σημαντικά γεγονότα αυτών των δύο αιώνων μετά το 1821, με πολλά ενδεικτικά παραδείγματα κα πάρα πολλές χαρακτηριστικές δημοσιεύσεις από τον Τύπο της εποχής – σωστότερα, των εποχών των δύο αιώνων.
Το βιβλίο, που αφιερώνεται στη Λουκία και στη μνήμη των Σταύρου, Δάνη, Γιώργου και Χρίστου, αποτελείται από 27 κεφάλαια, πολλών σελίδων το καθένα.
Προτάσσεται πρόλογος 12 σελίδων με τον τίτλο: «Ιστορία “καθωσπρέπει” ή… όπως είναι; Του “καθήκοντος” ή της αλήθειας;».
Αρχίζοντας από τη λαιμητόμο, τον «κούφιο» νόμο για τους άκληρους, το χαρτόσημο και τον λαό που «ήρπασε από τας χείρας των ενόπλων τους αρτοποιούς», όπως και τον έμπορο, που του ζητούσανε να πληρώσει πολύ περισσότερα από τους τραπεζίτες, ακολουθεί ο Οθωνας, τα μνημόνια και το μαχαίρι στους μισθούς, τα δάνεια του Αγώνα, οι απελάσεις ξένων προσφύγων αγωνιστών, κατ’ απαίτηση των ξένων, Ρώσων και άλλων. «Ο ένας Σούτσος με έμμετρο λόγο, ο άλλος με… Παλαιολόγο». Ενοπλα κινήματα και μάχη στον Τύπο: Ρωσία – Ευρώπη; Αμνήστευση του Μακρυγιάννη από τον Οθωνα αλλά και του φανατικού θρησκευτικού εχθρού του Παπουλάκου. Η χολέρα. Το σκάνδαλο του Λαυρίου. Συγκρούσεις στο Πανεπιστήμιο κατά της πληρωμής διδάκτρων. Παραβίαση του άρθρου 16 του Συντάγματος από τον Τρικούπη. Στην τελική ευθεία προς την 3η πτώχευση. Επειτα από την πτώχευση οι διαπραγματεύσεις «δημιουργικής ασάφειας»!
Τα τσεκούρια των αξιωματικών καταστρέφουνε την εφημερίδα «Ακρόπολις», τα καινούργια πιεστήριά της και την κατοικία του εκδότη της Βλάση Γαβριηλίδη.
Ο Διεθνής Οικονομικός Ελεγχος… Μαλλιά κουβάρια Ρωμιοί και Ρώσοι μοναχοί στον Αθω. Διακινητές Ελλήνων μεταναστών για Αμερική. Κρατικά αυτοκίνητα κ.λπ.
Εμφανίζονται από παλιά η βαυαροκρατία και οι συνέπειές της, ο Μαυροκορδάτος, ο Μακρυγιάνης, ο Κολέττης, ο Χ. Τρικούπης, αλλά και ο Ελ. Βενιζέλος, προς το τέλος του και με το ιδιώνυμό του (1929) και τα απειράριθμα θύματά του, οι εργαζόμενοι και οι οργανώσεις τους, οι μπράβοι του Γύπαρη στην υπηρεσία του Βενιζέλου και τα πολλά θύματά τους, ο Πάγκαλος και ο Κονδύλης, η παλινόρθωση της μοναρχίας με το πραξικόπημα και το ψευτοδημοψήφισμα του αυτοανακηρυχθέντος αντιβασιλέα Γ. Κονδύλη, ο ρόλος του εργατικού επαναστατικού κινήματος, η ίδρυση του ΣΕ(Κ)ΚΕ το 1918 και ΚΚΕ μετά το 1924 επί γ.γ. Π. Πουλιόπουλου, η βασιλομεταξική (μοναρχοβοναπαρτιστική) δικτατορία της 4ης Αυγούστου, με όλη την καταπίεση, τα βάσανα, τα θύματα, τις θυσίες, τις διώξεις και γενικά τα δεινά των εργαζομένων και του ελληνικού λαού, με κατάληξη τον πόλεμο, την κατοχή, τις απειράριθμες καταστροφές και νέες θυσίες, τον ταγματασφαλιτισμό και ταγματαλητισμό με τα απειράριθμα εγκλήματα, από κοινού με τους καταχτητές, που διέπραξαν οι κατοχικές κυβερνήσεις, η Αντίσταση, η επέμβαση των Αγγλων το 1944, η Βάρκιζα, ο Εμφύλιος, τα μετέπειτα πέτρινα χρόνια, ο Πλαστήρας, ο Παπάγος, ο Μαρκεζίνης, ο Καραμανλής, η δολοφονία του Λαμπράκη, η αποχώρηση του Καραμανλή και η φυγή του στο Παρίσι ως Τριανταφυλλίδης, η αποστασία, η χούντα, ο Κοκός και η μεταπολίτευση.
Τα δημοσιεύματα των παλιών εφημερίδων είναι χαρακτηριστικά. Η «Ακρόπολις» του Βλάση Γαβριηλίδη πρωτοστατεί κατά των τραμπούκων των Γύπαρη – Βενιζέλου, στην υπηρεσία του κόμματος των Φιλελευθέρων του «μεγάλου δημοκράτη» Βενιζέλου, που ανάμεσα στα έργα τους είναι και ένας φόνος στο «Περοκέ» του τεχνικού σκηνής Παναγιώτη Μωραΐτη, επειδή το θέατρο έπαιζε την επιθεώρηση «Κατεργάρα» που σατίριζε τη βενιζελική κυβέρνηση. Ο Βασίλης Αυλωνίτης, 27 ετών τότε, που πρωταγωνιστούσε στο νούμερο, οπισθοχωρώντας σκόνταψε και η σφαίρα βρήκε τον προαναφερόμενο. Μαζί με τον δολοφόνο κουμπουροφόρο, ανέβηκαν άλλοι τρεις «τύποι» στη σκηνή. Ο Αυλωνίτης διέφυγε από ένα παράθυρο, ο Μωραΐτης ξεψύχησε καθώς μεταφερόταν στο νοσοκομείο, ενώ οι μπράβοι της βενιζελικής «δημοκρατίας» συνέχισαν να πυροβολούν, τραυματίζοντας ακόμα τρία άτομα του θεάτρου. (Σελ. 282 του βιβλίου)
Και για το «Ιδιώνυμο» του Βενιζέλου, νόμος 4229 της 24ης Ιουνίου 1929, «Περί μέτρων προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών», που «ποινικοποίησε τις “ανατρεπτικές” κομμουνιστικές, αναρχικές ιδέες, καθώς και τη συνδικαλιστική δράση. Εγινε εφαλτήριο για εκτεταμένες διώξεις». (Υποσημείωση 153 του συγγραφέα, σελ. 276)
Βλέπε και ειδική μελέτη για το «ιδιώνυμο» του Παντελή Πουλιόπουλου στο περιοδικό «Δικαιοσύνη» στο τεύχος 17-18, από 1η-15/12/1930, σελ. 429-430, που αναδημοσιεύεται και στο βιβλίο του γράφοντος: «Παντελής Πουλιόπουλος. Ο θεμελιωτής του Μαρξισμού στην Ελλάδα. Τα τετράδια της Ακροναυπλίας». Εκδόσεις Δρόμων, 2010, σελ. 220-226.
Στόχος του «ιδιώνυμου» ήταν το εργατικό επαναστατικό κίνημα, οι απεργίες, οι οργανώσεις και οι κινητοποιήσεις του. Ο Μεταξάς για τη δικτατορία του βρήκε έτοιμο όλο το νομικό πλαίσιο από το Βενιζέλο. Στη σελίδα 278 του βιβλίου υπάρχει η με αριθμό 154 υποσημείωση, από το «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α’ περίοδος 1918-1939, τόμος Α2». Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 2018:
«Στο “Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α’ Περίοδος 1918-1939”, τόμ. Α2 (Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή, 2018), σελ. 400, αναφέρεται ο εξής “απολογισμός”, στο διάστημα από τον Ιούλιο του 1929, όταν θεσπίστηκε το “Ιδιώνυμο”, έως τον Μάρτιο του 1933: Δολοφονήθηκαν 27 άνθρωποι, έγιναν 13.050 συλλήψεις, καταδικάστηκαν 2.400 άτομα σε 2.054 χρόνια φυλάκισης και 884 χρόνια εξορίας, συνολικά. Εκτοπίστηκαν στο Καλπάκι 120 φαντάροι και καταγράφηκαν 1.479 ξυλοδαρμοί».
Μετά την καταστροφή της «Ακροπόλεως» του Γαβριηλίδη από τους αξιωματικούς, η σειρά του «Ριζοσπάστη» του ΚΚΕ και της βενιζελικής «Πατρίδας», στον Μεσοπόλεμο.
Στη σελίδα 200 υπάρχει η εξής υποσημείωση του συγγραφέα με αριθμό 99:
«Οι επιθέσεις εναντίον εφημερίδων που αντιπολιτεύονταν εκ δεξιών και εξ αριστερών τον Ελ. Βενιζέλο, έγιναν έπειτα από την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, την οποία έκαναν μοναρχικοί στο Παρίσι, στις 30 Ιουλίου 1920. Ηταν πράξεις ενός κύματος μαζικής βίας και τρομοκρατίας, που εμπεριείχε επίσης επιθέσεις σε βάρος καταστημάτων, θεάτρων, σπιτιών στελεχών της αντιπολίτευσης, φθάνοντας έως τη δολοφονία του Ιωνα Δραγούμη».
Μετά το στρατιωτικό κίνημα των βενιζελικών αξιωματικών της 1ης του Μάρτη 1935, με διακηρυγμένη πρόθεση την αποτροπή δικτατορίας του Κονδύλη και τη μη επάνοδο του Γεωργίου του Β’ στην Ελλάδα, ήττα που «πέτυχε» και επέσπευσε και τα δύο, ακολούθησε σκληρή καταστολή και τρεις τουφεκισμοί αξιωματικών, εμφανής εκδίκηση για τους έξι του 1922. Τότε πρωτοβομβαρδίστηκαν και ελληνικές πόλεις από ελληνικά κυβερνητικά αεροσκάφη, η Δράμα και οι Σέρρες.
Στις 11 Αυγούστου 1935, ημέρα Κυριακή, επί πρωθυπουργίας Παναγή Τσαλδάρη, είκοσι ένοπλοι μοναρχικοί επιτέθηκαν στα γραφεία της βενιζελικής εφημερίδας «Πατρίς», ενώ προηγουμένως, το 1934, είχαν επιτεθεί στον «Ριζοσπάστη» και τα είχαν κάμει και στις δύο γυαλιά-καρφιά.
Αυτές οι «δραστηριότητες» προειδοποιούσαν και οδήγησαν στη δικτατορία του Μεταξά έναν χρόνο αργότερα, στις 4 Αυγούστου 1936, ιδέα που καλλιεργούνταν νωρίτερα, κυρίως από τον Γ. Βλάχο, εκδότη της «Καθημερινής», που έγραψε στις 23.3.1935:
«Το εγράψαμεν προ δύο ετών, μετά τας εκλογάς της 6ης Μαρτίου. Το εγράψαμεν μετά την 6ην Ιουνίου και την απόπειραν [κατά του Βενιζέλου στη λεωφόρο Κηφισίας]. Το εγράψαμεν μετά το κίνημα και μετά την καταστολήν του: Δικτατορίαν… Δικτατορίαν».
Και την Τετάρτη 27.3.1935 ο ίδιος έγραψε εν είδει νέου Ιπποκράτη:
«Δεν χωρεί συζήτησις περί του αν είναι καλόν ή κακόν να κόψη κανείς τον πόδα. Τον κόπτει άμα είναι ανάγκη […] Ο Λαός λοιπόν ασθενεί! Εχει Βενιζελισμόν, έχει γάγραιναν. Πρέπει να εισαχθεί εις Νοσοκομείον το οποίον λέγεται Δικτατορία… Και εκεί να υποστεί εγχείρησιν σοβαράν: ακρωτηριασμόν των ελευθεριών του…» Από εδώ και οι «ιατρικές» σπουδές του Παπαδόπουλου και οι «θεωρίες» του περί γύψου.
Ομως ο βενιζελισμός οργίαζε στη διαφθορά, ο δε αντεργατισμός του και η αντιδραστικότητά του πήγαιναν γόνα. Γοερή απόδειξη το «Ιδιώνυμο» του 1929.
Ενας μεγαλοαπατεώνας ονόματι Ευστράτιος Γαλόπουλος, γενικός διευθυντής του Γενικού Χημείου του κράτους, που έκανε περιουσία 25 εκατομμυρίων στο άψε-σβήσε, εμπλεκόταν στο σκάνδαλο του κινίνου. Παραπέμφθηκε σε δίκη στο πενταμελές Εφετείο και, παρά την εισαγγελική πρόταση για καταδίκη, το δικαστήριο τον απάλλαξε «λόγω αμφιβολιών».
Τι είχε συμβεί. Τότε που μάστιζε τη χώρα η ελονοσία, το κινίνο ήταν η ασπίδα του λαού εναντίον της.
Τότε λοιπόν, υπό την προστασία και τη σκέπη του γεν. δ/ντή του Γενικού Χημείου του κράτους, Ε. Γαλόπουλου, το κινίνο αντικαθίστατο στα χάπια με αλεύρι, κι όποιον πάρει ο χάρος.
Αλλά, μια τέτοια «απαλλαγή λόγω αμφιβολιών» για ένα τέτοιο θέμα δεν είναι «απαλλαγή» και εξέθετε ιδιαίτερα τον προστάτη του Γαλόπουλου, Ε. Βενιζέλο, τον πρωθυπουργό που έλεγε:
«Εις τον κ. Γαλόπουλον πρέπει να έχετε απόλυτον εμπιστοσύνην, διότι είναι ο μόνος ειδικός εις τα ζητήματα αυτά. Πρόκειται, εξάλλου, περί υπαλλήλου εξαιρετικής τιμιότητος, τον οποίον γνωρίζω προσωπικώς από εικοσαετίας» (σελ. 273, «Ακρόπολις» 13.11.1930).
Τα σκάνδαλα συνεχίζονται (1941-1949), με την κλοπή στο βαμβάκι, το λαθρεμπόριο που κάνουνε στελέχη της 4ης Αυγούστου και φτάνει στο μεταπολεμικό σκάνδαλο και «στρίμωγμα» Μαρκεζίνη – Θεοτόκη. Του Σπύρου Μαρκεζίνη, δημιουργού του Ελληνικού Συναγερμού, υπουργού Συντονισμού του Παπάγου και «πρωθυπουργού»… «φιλελευθεροποίησης» της χούντας τον καιρό του Πολυτεχνείου (1973).
Πώς έγινε η αρπαγή από την τότε μεταβαρκιζιανή κατάσταση της αφηνιασμένης νικηφόρας αντεπανάστασης, από τρεις υπαλλήλους και 18 βιομηχανίες, της τεράστιας ποσότητας των εφοδίων της UNRRA που προοριζόταν για τον λιμοκτονούντα ελληνικό λαό;
Ακολουθεί το μεγάλο φαγοπότι στον ΟΛΠ, 1950-52, η επιστροφή της Siemens (1 και 2), 1953-1957, Deutsche Bank – Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και ακολουθούν τα πόσα χρήματα χρειάζονται οι «γαλαζοαίματοι» (1889, 1896, 1905, 1921, 1939, 1947 και 1962), ο Κοκός, που νικάει σε παρωδία ιππικού αγώνα, «από τον Πάγκαλο έως τον Παττακό, που, αν δεις γυναίκας πόδι είναι πολύ κακό…» (1925-1926, 1953, 1967) και καταλήγει στα κρατικά αυτοκίνητα.
Ολα αυτά και πολλά άλλα περιλαμβάνει το βιβλίο του εκλεκτού δημοσιογράφου, συγγραφέα και αγαπητού φίλου Διονύση Ε. Ελευθεράτου, που δεν είναι και λίγα, ούτε ασήμαντα στην Ιστορία του Νεοελληνικού Βίου. Είναι σημαντικά, σημαντικότατα, και το σημαντικότερο απ’ όλα είναι η εργασία, ο μόχθος και η επεξεργασία του συγγραφέα πάνω σ’ αυτά. Αυτή είναι μια άλλη όψη, πραγματική του ελληνικού κλαυσίγελου, αυτά τα τελευταία 200 χρόνια της Ιστορίας του ελληνικού λαού, πέρα από τα τούμπανα, τις παράτες και τις μεγαλοπρεπείς κενότητες της κυρίας Γιάννας Αγγελοπούλου, κυβερνητικά εξουσιοδοτημένης γι’ αυτές.
♦ Νιοχώρι Ερύσσου Κεφαλονιάς Κυριακή 10 του Σεπτέμβρη 2023
*Συγγραφέας – δημοσιογράφος
