Τι σημαίνει: Πογκρόμ

Η σκοτεινή ψυχή ενός ανθρώπου, ή ενός λαού, φανερώνεται στα δύσκολα – σε καιρούς κρίσιμους. Στον Εβρο εξαπολύθηκε πογκρόμ εναντίον των μεταναστών από επαγγελματίες πατριώτες, που προπηλάκισαν τους φτωχοδιάβολους, φορτώνοντας στην καμπούρα τους τις πυρκαγιές που κατέκαψαν την περιοχή. Γιατί; Ισως γιατί είναι αδύναμοι, βολικοί και πρόχειροι, οπότε εύκολα μπορείς να τους φορτώσεις, σαν να είναι αποδιοπομπαίοι τράγοι, τα κρίματα άλλων – μερικές φορές ακριβώς αυτών που τους διώκουν. Οπότε, η αιμάσσουσα λέξη των ημερών είναι το πογκρόμ.

Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, το πογκρόμ είναι μια ρωσική λέξη που σημαίνει καταστροφή, ερήμωση. Παράγεται από το ρήμα «pogromit», από το po+gromit – «grom» σημαίνει κεραυνός. Η λέξη παραπέμπει στις διώξεις εναντίον των Εβραίων στην τσαρική Ρωσία, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, αλλά έκτοτε χρησιμοποιείται για να ορίσει κάθε διωγμό, κάθε επίθεση όχλου εναντίον μιας εθνικής, θρησκευτικής ή φυλετικής μειονότητας, που γίνεται όμως με την έγκριση των αρχών… Σ’ αυτό το πλαίσιο του αυθόρμητου ή του προμελετημένου διωγμού, είναι και το περιβάλλον των θυμάτων που καταστρέφεται: τα σπίτια τους, τα καταστήματά τους, τα μορφωτικά τους ιδρύματα, τα θρησκευτικά τους κέντρα, ό,τι συνιστά τέλος πάντων τον κοινωνικό τους ιστό: μιλάμε για ξερίζωμα, για εκθεμελίωση.

Δυστυχώς, τα παραδείγματα πογκρόμ στην Ιστορία, πολλά: οι αρχικοί διωγμοί εναντίον των Εβραίων, που δημιούργησαν τη λέξη, έγιναν οργανωμένα και εκτεταμένα σε 200 ρωσικές πόλεις το 1905, ως αντίδραση για τη δολοφονία του τσάρου Αλεξάνδρου Β’ που αποδόθηκε στους Εβραίους, αν και είχε πραγματοποιηθεί από την επαναστατική οργάνωση «Λαϊκή Θέληση» (Narodnaya Volya). Τότε, στις αρχές του 20ού αιώνα έγιναν πολλά αντισημιτικά πογκρόμ στην Ευρώπη: το 1903 στη Μολδαβία, το 1919 στην Ισπανία, το «Πογκρόμ του Κάμπελ» στη Θεσσαλονίκη το 1931, η αποτρόπαιη «Νύχτα των Κρυστάλλων» το 1938 στη Γερμανία, αλλά αργότερα και σε Πολωνία, Ουκρανία, Λιθουανία και Ρουμανία, ή όπου αλλού ο Αξονας είχε δυνατά ερείσματα στον ντόπιο πληθυσμό, ώστε να γίνει εφικτό ένα πογκρόμ εναντίον των Ισραηλιτών με την ανοχή ή ακόμα και με την υποστήριξη μερίδας του ντόπιου πληθυσμού. Το αποκορύφωμα φυσικά, η φρικαλέα κορωνίδα όλων των πογκρόμ, ήταν το Ολοκαύτωμα των Εβραίων από τους ναζί – το shoah, στα εβραϊκά.

Δεν είχαν όμως μόνο οι Ιουδαίοι το θλιβερό προνόμιο να πέσουν θύματα μαζικών διωγμών: εκτός από τις εκατοντάδες χιλιάδες των Σοβιετικών, των ομοφυλοφίλων, των Αθιγγάνων και των αναπήρων που μαρτύρησαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης πριν και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πολλές εθνοτικές ομάδες έχουν υποστεί πογκρόμ, όπως, ενδεικτικά, οι Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης το 1955.

Τα εγχώρια αντιμεταναστευτικά πογκρόμ έχουν, από μια άποψη, περισσότερο ταξικό παρά εθνικό χαρακτήρα. Οι σύγχρονοι «της Γης οι κολασμένοι», οι πρόσφυγες δηλαδή και οι μετανάστες, απαξιώνονται στις προηγμένες κοινωνίες: εάν δεν χρειάζονται ως υποαμειβόμενοι δούλοι, για να χτίζουν τις σύγχρονες Πυραμίδες ή για να παράγουν την τροφή και να καθαρίζουν τις τουαλέτες της πλούσιας Δύσης και Ανατολής, τότε κυριολεκτικά περιττεύουν. Και τότε, πάντα θα βρεθεί ένας πολιτικός απατεώνας για να τους δακτυλοδείξει ως υπεύθυνους για ό,τι κακό, για την όποια δυστυχία. Και τότε, σίγουρα θα βρεθούν κάποιοι κρετίνοι που θα πρωτοστατήσουν στο πογκρόμ εναντίον των επήλυδων, για να ταΐσουν τις εθνικιστικές τους φαντασιώσεις μεγαλείου, με τις οποίες ψιμυθιώνουν τη μιζέρια τους.