Η μουσική είναι πεδίο έκφρασης επαναστατικών ιδεών και αντιλήψεων

Είναι αναμφισβήτητα μια πολύ ιδιαίτερη μορφή της παγκόσμιας σύγχρονης μουσικής σκηνής, κυρίως της τζαζ. Η Μέλοντι Γκαρντό δεν έχει μόνο μια εξαιρετική φωνή και μια παρουσία που γεμίζει τον χώρο σε κάθε της συναυλία, αλλά κατορθώνει να συνδυάζει την τρυφερότητα της τζαζ με μια δυναμική που η ίδια έχει επιλέξει, τόσο για τη ζωή όσο και για την τέχνη της – πράγμα διόλου τυχαίο.

Η ίδια, γεννημένη το 1985 στο Νιου Τζέρσι, είχε ένα ατύχημα μόλις στα 19 της χρόνια, το οποίο δεν της στοίχισε μεν τη ζωή, της την άλλαξε ωστόσο τελείως: ένα αυτοκίνητο τη χτύπησε ενώ ήταν πάνω στο ποδήλατό της. Το αποτέλεσμα ήταν πολλαπλά κρανιοεγκεφαλικά τραύματα, πολυτραυματισμένη σπονδυλική στήλη, σπασμένη λεκάνη και ισχυρή νευρολογική βλάβη, η οποία επηρέασε τη μνήμη και την κίνησή της. Για δύο χρόνια (ούσα 19 χρόνων μόλις) δεν μπορούσε να περπατήσει καθόλου και έως σήμερα βγαίνει στη σκηνή με βοήθημα πολλές φορές – αν και πλέον το έχει κάνει στοιχείο δομικό των παραστάσεών της. Η όρασή της επίσης επηρεάστηκε, η ίδια έχει έντονη φωτοευαισθησία, οπότε σπάνια βγάζει τα γυαλιά του ηλίου, ενώ δεν αντέχει ούτε τους δυνατούς ήχους… Το ότι, παρ’ όλα τα παραπάνω, η Γκαρντό έχει κατορθώσει να γίνει μια διεθνώς γνωστή, επιτυχημένη και αναγνωρισμένη περσόνα της τζαζ και υπέροχη τραγουδίστρια και τραγουδοποιός είναι δικό της κατόρθωμα.

Το μήνυμά μου μέσω της μουσικής είναι ένα μήνυμα συναίσθησης, ελπίδας και εξερεύνησης της ανθρώπινης εμπειρίας

Ολη αυτή η εμπειρία έχει ενσωματωθεί στην τέχνη της και πάλι εξαιτίας της – και το αποτέλεσμα είναι πράγματι μοναδικό. Τα πρώτα της τραγούδια τα έγραψε και τα ηχογράφησε στο νοσοκομείο, η Universal Music τής έβγαλε το πρώτο της άλμπουμ αμέσως μετά, ωστόσο από τότε έχει διανύσει μια μεγάλη διαδρομή: πολύγλωσση, έχοντας ως έδρα κυρίως το Παρίσι, ταξιδεύει διαρκώς. Την έχουμε παρακολουθήσει σε συναυλίες της στο εξωτερικό, όπου και συνομιλήσαμε για πρώτη φορά. Τώρα έρχεται στην Ελλάδα! Επίσης για πρώτη φορά, για μία συναυλία στο Ηρώδειο, μεθαύριο Τετάρτη στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Μια καλλιτέχνιδα που φέρει μέσα της «πολλές γυναικείες μορφές», όπως ορθά έχουν γράψει: από τη Φρίντα Κάλο έως τη Νίνα Σιμόν και την Τζόνι Μίτσελ. Στο Ηρώδειο θα τη δούμε και πάλι με τα σκούρα της γυαλιά, τις αισθαντικές τζαζ μελωδίες της και τα νέα της τραγούδια: αμέσως μετά την πανδημία συνεργάστηκε με τον Φιλίπ Πάουελ (Philippe Baden Powell), γιο του μυθικού Βραζιλιάνου κιθαρίστα Μπαντέν Πάουελ (από τους πρώτους που συνδύασε, και με επιτυχία, την κλασική κιθάρα πάνω σε λαϊκά ακούσματα της χώρας του, όπως η bossa nova, η βραζιλιάνικη τζαζ, το σουίνγκ κ.λπ.). Γκαρντό και Πάουελ δημιούργησαν το άλμπουμ «Entre Eux Deuχ» («Ανάμεσα στους δύο») που είναι αυτό που λέει ο τίτλος του. Ενα άλμπουμ που «γεννήθηκε» και ηχογραφήθηκε στη Γαλλία, σε μια περίοδο κοινωνικών ταραχών και πολιτικών εξελίξεων για τη χώρα. Η Γκαρντό σπάνια παίρνει πολιτική θέση, ωστόσο η μουσική της -παρά την «ησυχία» της- αρκεί για να δώσει στίγμα…

● Σας έχουμε δει στο εξωτερικό, τώρα επιτέλους έρχεστε και στην Ελλάδα. Ωστόσο, πέραν αυτής της συναυλίας, ήδη έχετε ανακοινώσει και την παγκόσμια περιοδεία σας, θα συμπεριλάβετε τη χώρα μας;

Θα ήμουν κατενθουσιασμένη αν καταφέρουμε να συμπεριλάβουμε την Ελλάδα στην παγκόσμια περιοδεία μου το 2023. Ισως κάποιος να απορούσε πώς αντέχω αυτή την πίεση μιας παγκόσμιας περιοδείας, καθώς προϋποθέτει και σωματικό κόπο και η αλήθεια είναι πως δεν έχω όλες τις αντοχές του κόσμου (από το ατύχημα και μετά). Ωστόσο το να κάνω κάτι τέτοιο, από το να μπαινοβγαίνω στα αεροπλάνα έως το να αλλάζω πόλεις ή χώρες μέσα σε ελάχιστες μέρες, μαζί με πρόβες και την ένταση της κάθε συναυλίας είναι και αυτό κομμάτι μου – όπως και το ατύχημα. Με τη διαφορά ότι τη μουσική και τις συναυλίες τις επέλεξα – το ατύχημα όχι. Αφού όμως συνέβη ό,τι μου συνέβη, δίνω πάντα προτεραιότητα στη φροντίδα του εαυτού μου, ώστε να είμαι ικανή να δημιουργώ ούσα ζωντανή (χαμογελάει). Εστιάζω στη σωστή ξεκούραση, στη διατήρηση μιας ρουτίνας υγείας και στο να παραμένω συνδεδεμένη με πρόσωπα που αγαπάω: οι άνθρωποι αυτοί είναι ζωτικής σημασίας για μένα… Οσo για την Ελλάδα, δεν είχα την ευκαιρία να την επισκεφθώ εδώ και χρόνια, αλλά ανυπομονώ να γνωρίσω από κοντά την πλούσια κουλτούρα της χώρας σας και να μοιραστώ μαζί σας το τελευταίο μας μουσικό πρότζεκτ που έχουμε ετοιμάσει μαζί με τον Φιλίπ Πάουελ – φαντάζομαι να το παρουσιάζω στο μοναδικό ελληνικό κοινό, μέσα σε αυτόν τον μοναδικό χώρο του Ηρωδείου και δεν το πιστεύω!

● Οσοι σας ξέρουν, συχνά σας παρομοιάζουν με την Γκρέτα Γκάρμπο και τη Φρίντα Κάλο – και μπορώ πολύ καλά να καταλάβω τον λόγο. Πιστεύετε πως είναι πλέον η στιγμή ώστε οι θηλυκότητες να υπάρξουν πιο ελεύθερες (επιτέλους) ή έχουμε δρόμο ακόμα μπροστά μας για κάτι τέτοιο;

Νιώθω βαθύ θαυμασμό για τις δυναμικές γυναίκες καθ’ όλη την Ιστορία. Προφανώς και για τις Γκρέτα Γκάρμπο και Φρίντα Κάλο, που έχουν αφήσει ανεξίτηλα σημάδια στους αντίστοιχους τομείς τους. Η δύναμη, η δημιουργικότητα και η ανθεκτικότητά τους με εμπνέουν τρομερά. Οσον αφορά την άνοδο και τη λάμψη της θηλυκότητας, πιστεύω ότι γινόμαστε μάρτυρες μιας σημαντικής αλλαγής στην αναγνώριση και την ενδυνάμωση των γυναικών. Ενώ υπάρχει ακόμη πρόοδος που πρέπει να σημειωθεί, είμαι αισιόδοξη για τη δυναμική που χτίζουμε προς την ισότητα και τη συνεχή ενίσχυση των γυναικείων φωνών σε διάφορους τομείς και πολλαπλά επίπεδα.

● Δεν θα μπορούσα να μη ρωτήσω για το ατύχημά σας – ωστόσο όχι κάτι πολύ προσωπικό, παρά αυτό: πού «υπάρχει» πλέον σε σας και ως προσωπικότητα και ως καλλιτέχνιδα;

Οσον αφορά το ατύχημά μου, ενώ προτιμώ να επικεντρώνομαι στο παρόν και το μέλλον, αναγνωρίζω ότι ήταν μια κομβική στιγμή στη ζωή μου. Σε προσωπικό επίπεδο μού δίδαξε τη σημασία της ανθεκτικότητας και της ευγνωμοσύνης, τονίζοντας την πολυτιμότητα της κάθε στιγμής. Ως καλλιτέχνιδα, η εμπειρία επηρέασε τη μουσική μου, εμβαθύνοντας τη συναισθηματική μου σύνδεση με ό,τι κάνω και επιτρέποντάς μου να εξερευνήσω νέα βάθη έκφρασης. Η αλήθεια είναι πως συνέβαλε στην ανάπτυξή μου τόσο σε προσωπικό όσο και σε καλλιτεχνικό επίπεδο, διαμορφώνοντας την οπτική και την προσέγγισή μου τόσο στη ζωή όσο και στη μουσική.

Αυτό που περιγράφετε σε σχέση με το ατύχημα και τη μετουσίωσή του σε δημιουργία, θα μπορούσε να διευρυνθεί ως προς το σύνολο; Το ρωτάω, γιατί αν μεταφέρουμε την προσωπική σας εμπειρία στη μεγάλη εικόνα, περάσαμε δύο χρόνια μέτρων πανδημίας, εδώ στην Ελλάδα είχαμε από τους περισσότερους νεκρούς λόγω Covid (και ακόμα έχουμε), αλλά και παγκοσμίως η πανδημία άλλαξε πολύ τα έως τώρα δεδομένα σε ποικίλους τομείς και σίγουρα όχι προς κάτι καλύτερο.

Η πανδημία του Covid-19 ήταν αναμφίβολα μια περίοδος πρόκλησης για τον κόσμο και εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια για τις απώλειες που βίωσε η Ελλάδα. Είναι κατανοητό ότι ακόμη και με τη χαλάρωση των περιορισμών, η διαδικασία ανάκτησης μπορεί να είναι περίπλοκη. Η τέχνη και η μουσική έχουν μια απίστευτη ικανότητα να θεραπεύουν και να ανυψώνουν προσφέροντας παρηγοριά και μέσο έκφρασης σε δύσκολες στιγμές. Ενώ μπορεί να μην εξαλείφουν όλους τους φόβους, μπορούν να παρέχουν μια πηγή ασφάλειας, αν όχι λύτρωση, σίγουρα ανακούφιση. Η ενίσχυση της αίσθησης της κοινότητας και των κοινών συναισθημάτων είναι η πρόκληση – αλλά όχι προς σκοτεινές ατραπούς, προς το φως: η τέχνη και η μουσική μπορούν να συμβάλουν στη διαδικασία θεραπείας και να μας βοηθήσουν να προχωρήσουμε μαζί.

● Αν η μουσική είναι μια παγκόσμια γλώσσα, τι μήνυμα στέλνετε μέσω αυτής;

Η μουσική είναι διεθνής γλώσσα. Και ως τέτοια έχει τη δύναμη να υπερβαίνει τα εμπόδια και να συνδέει ανθρώπους με διαφορετικά υπόβαθρα, ιστορίες και εμπειρίες. Το μήνυμά μου μέσω της μουσικής είναι ένα μήνυμα συναίσθησης, ελπίδας και εξερεύνησης της ανθρώπινης εμπειρίας. Στόχος μου είναι να δημιουργήσω έναν χώρο όπου οι ακροατές/θεατές μπορούν να βρουν παρηγοριά, έμπνευση και αίσθηση ενότητας. Ενώ συνθέτω στίχους και μελωδίες, προσπαθώ να μεταδώσω το βάθος των συναισθημάτων που μπορεί κανείς να νιώσει ενθαρρύνοντας την ενδοσκόπηση. Εξάλλου, η μουσική μάς υπενθυμίζει συνεχώς την κοινή ανθρωπινότητά μας, έχοντας την ικανότητα να αγγίζει όχι μόνο καρδιές, αλλά και μυαλά.

● Τελικά είναι η μουσική (ειδικά η τζαζ, αν σκεφτούμε την ιστορία της ως μουσικού είδους) μια μορφή ριζοσπαστικής φόρμας ή και δράσης;

Η μουσική, συμπεριλαμβανομένης της τζαζ όπως λέτε, έχει μακρά ιστορία πρόκλησης συμβάσεων και έκφρασης κοινωνικών και πολιτικών ιδεών. Συχνά έχει χρησιμεύσει ως «πλατφόρμα» για τους καλλιτέχνες να εκφράσουν τις απόψεις τους και να συμμετάσχουν στον κοινωνικό διάλογο – και, ναι, έχει γίνει και πεδίο έκφρασης πραγματικά επαναστατικών ιδεών και αντιλήψεων. Εξάλλου, το να εκφράζεις την αλήθεια σου, όταν αυτή πηγάζει από μια συλλογική εμπειρία, όταν σε αυτό δίνεις μουσική και λέξεις και το κάνεις τέχνη και τραγούδι και γενικά το εξωτερικεύεις προς όλους, αυτό δεν είναι μια ριζοσπαστική πράξη;

Αν και μπορεί να μην είναι εγγενώς αυτό που ονομάζουμε «ριζοσπαστική» ή «ακτιβιστική», η μουσική έχει την ικανότητα να εμπνέει αλλαγές και να προκαλεί σκέψη. Ενθαρρύνει τους ακροατές να αναλογιστούν τον κόσμο γύρω τους ενισχύοντας τη συναίσθηση και την κατανόηση. Η τζαζ ειδικότερα έχει μια πλούσια παράδοση στην προώθηση της ατομικότητας (όχι του ατομικισμού!) και του αυτοσχεδιασμού, παρέχοντας έναν χώρο στους καλλιτέχνες να ξεπεράσουν τα όρια και να δημιουργήσουν μοναδικές εκφράσεις τέχνης. Νιώθω απίστευτα τυχερή που είμαι μέρος αυτής της διαδικασίας.

? H Melody Gardot θα δώσει μία μουσική παράσταση την Τετάρτη 12/7 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Μαζί της θα είναι και οι Φιλίπ Πάουελ (πλήκτρα), Τόμας Κρίστοφερ (μπάσο), Χολ Ιργουιν (σαξόφωνο), Τσαρλς Στάαμπ (ντραμς), Χόρχε Μπεζέρα (κρουστά).

Προπώληση εισιτηρίων: www.viva.gr