Η Βένια Σταματιάδη είναι ηθοποιός. Τελείωσε τη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης καθώς και το διάσημο Κονσερβατουάρ (Ωδείο) του Παρισιού. Η Ελένη Αποστολοπούλου είναι ηθοποιός και σκηνοθέτρια, επίσης στο Παρίσι. Και οι δύο πήγαιναν πάνω από 15 χρόνια στη Σαμοθράκη ως τουρίστριες. Τελικά από… ξενομπάτες (τους το λέμε και γελάμε) έγιναν οργανικό κομμάτι του νησιού, καθώς δημιούργησαν το «Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη» που φέτος θα γίνει για δεύτερη συνεχή χρονιά (28/4 -1/5) με δωρεάν δράσεις για όλους. «Ξεκίνησε από το γεγονός ότι αγαπάμε πολύ το νησί» μας λέει η Βένια… Πόσο λάθος μπορεί να πάει κάτι, όταν ξεκινάει με αυτό ως βάση;
«Και οι δυο μας έχουμε ζήσει και εργαστεί χρόνια στο Παρίσι και τη Γαλλία. Η Ελένη ακόμη μένει εκεί τον περισσότερο καιρό, ενώ εμένα πλέον βάση μου έγινε και πάλι η Ελλάδα. Στη Γαλλία είδαμε και ζήσαμε το τι σημαίνει ‘‘κάνω φεστιβάλ εκτός κέντρου’’.
Η Γαλλία έχει δημιουργήσει τη δική της μεγάλη παράδοση στα αποκεντρωμένα φεστιβάλ, κάποια από τα οποία είναι τα μεγαλύτερα στον κόσμο (σ.σ. όπως το Φεστιβάλ στο Ανεσί, το μεγαλύτερο φεστιβάλ animation στον κόσμο, για το οποίο γράψαμε την προηγούμενη εβδομάδα – βλέπε ‘‘Τα περισσότερα animations σήμερα είναι βαθιά πολιτικές ταινίες’’). Και οι δυο μας έχουμε συμμετάσχει σε κάποια από αυτά που σχετίζονται με τη δραματουργία, καθώς το θέατρο είναι το επάγγελμά μας. Εκεί λοιπόν είδαμε πώς είναι να φέρεις καινούργια πράγματα στην τέχνη (εν προκειμένω στη δραματουργία) και ταυτόχρονα να παίρνεις πράγματα (έμπνευση και ιδέες και ανθρώπους ακόμα) από τον τόπο που σε φιλοξενεί. Σκεφτήκαμε λοιπόν να κάνουμε κάτι τέτοιο σε έναν τόπο που αγαπάμε και οι δύο πολύ. Κάπως έτσι ξεκίνησε το ‘‘Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη’’.
Τόσο πέρσι όσο και φέτος αποφασίσαμε το φεστιβάλ να γίνει ‘‘εκτός σεζόν’’. Πέρσι το κάναμε Μάρτη, ενώ φέτος γίνεται τέλη Απρίλη, ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε και εξωτερικές δράσεις. Η Σαμοθράκη είναι ένα ακριτικό νησί. Θεωρείται απομακρυσμένο μέρος, υπάρχει σύνδεση μόνο με πλοίο από την Αλεξανδρούπολη και αν τον χειμώνα κάνει καιρό, κάνει και το πλοίο καιρό να πάει. Κάποιο καλοκαίρι θυμάμαι πως είχε χαλάσει το πλοίο μέσα στον Αύγουστο και είχαν ξεμείνει οι ταβέρνες από πρώτες ύλες… Επίσης η Σαμοθράκη είναι μυστηριακή και άγρια. Οπως η ουσία της Ελλάδας όλης.
Φέρει μια μακραίωνη ιστορία, αινιγματική και ελκυστική: είχε τα Καβείρια μυστήρια, για τα οποία γνωρίζουμε ελάχιστα (όπως γενικά για τις αντίστοιχες γιορτές στην Ελλάδα), αλλά ξέρουμε πως σε αυτά όλοι γίνονταν δεκτοί, ανεξαρτήτως φύλου, τάξης, εθνότητας ή θρησκείας. Δεν είναι τυχαίο πως το νησί είχε μυστικιστικά, θρησκευτικά δρώμενα τέτοιου είδους – όποιος κι αν πάει εκεί, το νιώθει. Η ίδια η γεωμορφολογία του νησιού συνάδει σε όλο αυτό το αινιγματικό ‘‘δρώμενο’’: η Σαμοθράκη είναι ένα ορεινό νησί, με τη Χώρα της να έχει χτιστεί στις πλαγιές του όρους Σάος, που είναι ένα πολύ ψηλό βουνό. Είναι άγριο το τοπίο – νερά, καταρράκτες που φτάνουν ώς τη θάλασσα, ποτάμια, βάθρες, χλωρίδα απίστευτη, γεμάτη ελευθερία, ανεξαρτησία και αγριάδα.
Από τη μια όλα τα παραπάνω είναι δομικά στοιχεία της τέχνης και του θέατρου φυσικά. Από την άλλη, σε πρακτικό επίπεδο, είναι δύσκολο να γίνουν πολιτιστικές εκδηλώσεις χειμώνα, καθώς οι συνθήκες το κάνουν πολύ δύσκολο. Η Σαμοθράκη έχει τα κακά του βουνού και της θάλασσας μαζί: αν δεν σου το επιτρέψουν αυτά τα δύο, τίποτα δεν μπορεί να γίνει.
Γι’ αυτό και εκτός σεζόν, και λόγω καιρού, ελάχιστα γίνονται. Εχουν βέβαια τη σπουδαία Γιώτα Τηγανούρια, που είναι διδάκτωρ Εθνομουσικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, μουσικοπαιδαγωγός και μουσικός, είναι από το νησί και κάνει πραγματικά πολύ αξιόλογη προσπάθεια στον τόπο της σε σχέση με τη μουσική. Αλλά πέρα από αυτό, τα παιδιά του νησιού έχουν υπερελάχιστες επιλογές εκτός σχολείου. Να φανταστείς πως επειδή το νησί έχει φαντάρους, οποιοσδήποτε στρατιωτικός έρχεται με απόσπαση εκεί, αν ξέρει κάτι και μπορεί να τους το μάθει, τους το μαθαίνει. Τα παιδιά, για παράδειγμα, τώρα κάνουν μόνο τάε κβον ντο – δεν υπάρχει τίποτε άλλο!
Ξαφνικά λοιπόν ξεκινήσαμε εμείς πέρσι με πολλές δράσεις για τα παιδιά και έγινε χαμός. Ηρθαν όλα! Μα και οι κάτοικοι μας αγκάλιασαν. Αλλά κι εμείς δεν πήγαμε να κάνουμε ‘‘μάθημα’’ στους κατοίκους. Πήγαμε να μάθουμε απ’ αυτούς. Είναι λάθος και δεν θα βγάλει πουθενά να πας εσύ και να το παίξεις πολιτισμένος ξερόλας. Και η αλήθεια είναι πως χωρίς τη βοήθεια ανθρώπων του τόπου και του δήμου δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε πολλά: οι Μανώλης Στεργίου, Ορέστης Χατζόπουλος και Στέλιος Βαλμάς, που είναι η τοπική ομάδα συντονισμού, μας έχουν βοηθήσει απίστευτα. Το να πας για να κάνεις ‘‘πολιτιστικό εποικισμό’’ είναι το απόλυτο λάθος…
Είμαστε ενωμένοι με τους ντόπιους, μα και αυτοί μεταξύ τους. Το θυμάμαι από τότε με τις ανεμογεννήτριες, πόσο δέθηκε το νησί. Είχε ξεκινήσει έντονη συζήτηση πριν από δύο ή τρία χρόνια για να μπουν ανεμογεννητρίες στο όρος Σάος και ευτυχώς αυτό απετράπη. Πρέπει να καταλάβουμε πως το Σάος είναι ένα πραγματικά απάτητο βουνό – ούτε δρόμοι υπάρχουν ούτε τίποτα. Αν βάζανε ανεμογεννήτριες, θα έπρεπε να χαράξουν όλο το βουνό (όπως γίνεται παντού δηλαδή) και αυτό θα ήταν καταστροφικό. Ολοι αντιδράσαμε πολύ έντονα τότε, έγινε μεγάλος χαμός και πλέον φαίνεται να έχουν σταματήσει αυτά τα ‘‘σχέδια’’.
Ναι, η φύση της Σαμοθράκης είναι απρόβλεπτη: φαντάσου ένα μικρό νησάκι, με έναν τεράστιο ορεινό όγκο, που μέσα του και πάνω του φέρει ασύλληπτη και άγρια ομορφιά. Νομίζω πως αυτό ακριβώς έχει προστατεύσει το νησί από έναν ασύδοτο τουρισμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να γίνονται πράγματα για τους ντόπιους και όσους θέλουν να έρθουν και να γίνουν δέκτες αυτού» δηλώνει η Βένια.
Το φεστιβάλ
«Εχουμε δημιουργήσει (η ομάδα Narratologies το έφτιαξαν για εμάς) μια καινοτόμα εφαρμογή που είναι μια δράση για παιδιά μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Παλαιόπολης. Είναι σαν ένα ‘‘παιχνίδι θησαυρού’’ όπου μέσω του κινητού σου απαντάς σε ερωτήσεις, προχωράς μέσα στην Παλαιόπολη, μαθαίνοντας ταυτόχρονα την ιστορία του χώρου – αυτό θα μπορούσε να μείνει στον χώρο αν το ήθελαν οι υπεύθυνοι. Προσώρας λέμε και ευτυχώς που μας έδωσαν την άδεια να κάνουμε αυτό το ‘‘παιχνίδι’’, καθώς υπήρξαν δυσκολίες» (σ.σ. ούτε φωτογραφία από αρχαιολογικό χώρο δεν μπορείς να δημοσιεύσεις αν δεν πάρεις ειδική άδεια. Ακόμη κι αν ένας τουρίστας ποστάρει δημόσια την Ακρόπολη στο κινητό του, πρέπει να έχει πάρει άδεια πρώτα – κάτι που φυσικά δεν συμβαίνει στην πράξη, αλλά αν θέλουν οι αντίστοιχες υπηρεσίες μπορούν να το εφαρμόσουν κατά το δοκούν…). «Πάντως με αυτή την εφαρμογή τα παιδιά μαθαίνουν την ιστορία του αρχαιολογικού χώρου με τη βοήθεια της τεχνολογίας και του παιχνιδιού» συνεχίζει η Βένια.
«Δεν πήγαμε να κάνουμε “μάθημα” στους κατοίκους. Πήγαμε να μάθουμε από αυτούς»
«Επίσης κατορθώσαμε και το φεστιβάλ μας διακρίθηκε με την ευρωπαϊκή πιστοποίηση ‘‘EFFE Label 2022-2023’’, που δίνεται σε φεστιβάλ που πρωτοπορούν στον τομέα των τεχνών, στη συμμετοχή της κοινότητας στις δράσεις και στην εξωστρέφεια, και καταφέραμε να έχουμε και τη στήριξη του European Festivals Funds for Emerging Artists (EFFEA). Φέτος φιλοξενούμε το ‘‘FLOATING’’, τη νέα παράσταση της θεατρικής ομάδας Art Vouveau, ένα πρωτότυπο βουβό έργο που θα προκύψει από τη συνεργασία της ομάδας με το δικό μας φεστιβάλ, αλλά και το ‘‘Buffer Fringe Festival’’ από την Κύπρο και το ‘‘M.I.M. Festival’’, που είναι ένα φεστιβάλ μίμων στο Μονπελιέ στη Γαλλία. Η παράσταση, δηλαδή, θα ταξιδέψει μετά και στην Κύπρο και στη Γαλλία.
Ολες οι δράσεις μας έχουν στόχο να αναδείξουν την ιδιαίτερη και μοναδική ταυτότητα του τόπου μέσω του πολιτισμού. Το ‘‘Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη 2023’’ εντάσσει στο τετραήμερο πρόγραμμά του θεατρικές παραστάσεις, δημιουργικές δράσεις για παιδιά όπως είπαμε, εκπαιδευτικά προγράμματα, κινηματογραφικές προβολές και μουσική. Θα γίνει εργαστήρι θεάτρου για ενήλικες από τους Art Vouveau (πέραν την παράστασης που προανέφερα), θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά η θεατρική παράσταση ‘‘Χρησμός’’ της ομάδας ΕΥΤΟΠΙΑ στην οποία μία ηθοποιός (η Πυθία) και ένας μουσικός ‘‘απαντούν’’ στο τι θα χρησμοδοτούσε η Πυθία σήμερα σε ανθρώπους που βλέπουν μόνο ερείπια φιλοσοφίας και ομορφιάς. Και φυσικά έχουμε και σινεμά με προβολές ταινιών μικρού μήκους από γυναίκες κινηματογραφίστριες (θα προβληθούν οι ταινίες ‘‘Fault’’ της Κατερίνας Παπαναστασάτου, ‘‘Εδώ τίποτα’’ της Δάφνης Χαιρετάκη και ‘‘Η Αυλή’’ της Ελισάβετ Τσουχτίδη). Αγωνιζόμαστε να γίνει το φεστιβάλ θεσμός ως μία κίνηση ευγνωμοσύνης στο πανέμορφο αυτό νησί, που τόσο αγαπάμε».
? «Ενα Φεστιβάλ στη Σαμοθράκη» Από 28/4 -1/5 στη Σαμοθράκη. Ολες οι δράσεις είναι δωρεάν. Το φεστιβάλ επιχορηγείται και τελεί υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟΑ
-320x213.jpg)
