Μια μικρή γεύση από κινεζική ιατρική

«Πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια πριν, οι Κινέζοι σοφοί διατύπωσαν μια θεωρία που προσπαθούσε να εξηγήσει τα στάδια της αλλαγής. Αυτοί οι αρχαίοι φιλόσοφοι ξεκίνησαν από την αρχή ότι κάθε αλλαγή συμβαίνει με συστηματικό και προβλέψιμο τρόπο. Παρατηρώντας τη φύση, είδαν ότι οι εποχές εναλλάσσονται με βάση έναν σταθερό κύκλο και ότι η ανάπτυξη και η εξέλιξη του ανθρώπινου όντος ακολουθεί κι αυτή ένα οργανικό και μεθοδικό σχήμα -από τη βρεφική και την παιδική ηλικία, στην εφηβεία, την ενήλικη ζωή και τα γηρατειά.

Η προσωπική ψυχολογία, επίσης, φαινόταν να ακολουθεί συγκεκριμένα σχήματα. Μια ιδέα, πριν υλοποιηθεί, εξελίσσεται περνώντας από κάποια σαφή στάδια. Η αλλαγή δεν είναι κάτι τυχαίο, είπαν οι αρχαίοι σοφοί, αλλά μια μεθοδική διαδικασία – μια εξέλιξη. Οι Κινέζοι πρότειναν μια θεωρία της αλλαγής και την ονόμασαν θεωρία των Πέντε Στοιχείων ή των Πέντε Μετασχηματισμών.

Στην πιο αφηρημένη εκδοχή της, η θεωρία των Πέντε Μετασχηματισμών ορίζει ότι όλες οι αλλαγές συμβαίνουν σε πέντε στάδια. Κάθε στάδιο συνδέεται με ένα συγκεκριμένο στοιχείο της φύσης -τη φωτιά, τη γη, το μέταλλο, το νερό ή το ξύλο.

Από την άποψη της υγείας, η θεωρία των Πέντε Μετασχηματισμών εξηγεί πώς η ενέργεια κυκλοφορεί μέσα στο σώμα, τροφοδοτώντας συστηματικά και μεθοδικά κάθε οργανικό σύστημα. Το σώμα μπορεί να θεωρηθεί ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα ροής Κι ή ζωτικής δύναμης, που τροφοδοτεί συνεχώς το σύστημα, σύμφωνα μ’ ένα συγκεκριμένο σχήμα. Η υγεία είναι η κατάσταση κατά την οποία το Κι ρέει ανεμπόδιστα μέσα στο σύστημα κι έτσι τροφοδοτεί στην εντέλεια κάθε όργανο και κάθε κύτταρο του σώματος.

Το σχήμα είναι το ίδιο: φωτιά, γη, μέταλλο, νερό και ξύλο. Από την άποψη της σωματικής υγείας, κάθε στοιχείο αντιστοιχεί σε μια ομάδα οργάνων, που αλληλοτροφοδοτούνται και αποτελούν ένα ολοκληρωμένο σύνολο. Τα πέντε στάδια και τα όργανα που σχετίζονται μ’ αυτά είναι τα εξής:

Φωτιά: Η καρδιά, το κυκλοφορικό σύστημα και το λεπτό έντερο. Στην ανατολική διάγνωση, θεωρείται ότι η καρδιά και το λεπτό έντερο αποτελούν όργανα που έχουν σχέση μεταξύ τους. Θεωρείται ότι αλληλοτροφοδοτούνται. Τα όργανα της φωτιάς είναι η μητέρα των οργάνων της γης, γιατί εφοδιάζουν με ζωτική δύναμη τα όργανα της γης.

Γη: Το στομάχι, η σπλήνα, το πάγκρεας. Τα όργανα της γης είναι η μητέρα των οργάνων του μετάλλου.

Μέταλλο: Οι πνεύμονες και το παχύ έντερο. Τα όργανα του μετάλλου είναι η μητέρα των οργάνων του νερού.

Νερό: Τα νεφρά και η ουροδόχος κύστη. Τα όργανα του νερού είναι η μητέρα των οργάνων του ξύλου.

Ξύλο: Το συκώτι και η χοληδόχος κύστη. Τα όργανα του ξύλου είναι η μητέρα των οργάνων της φωτιάς, δηλ. της καρδιάς, του κυκλοφορικού συστήματος και του λεπτού εντέρου. Ετσι, ο κύκλος ολοκληρώνεται και ξαναρχίζει. Αυτός ο κύκλος ονομάζεται κύκλος τροφοδοσίας.

Αν κάθε στοιχείο δουλεύει με τον βέλτιστο τρόπο, δεν εμφανίζονται συμπτώματα και η κατάσταση υγείας είναι η βέλτιστη. Αντίθετα, αν ένα ή περισσότερα από τα Πέντε Στοιχεία μπλοκάρουν την ενέργεια, το αντίστοιχο σύστημα οργάνων υποφέρει. Ετσι, αυτοί που πάσχουν απ’ το συκώτι τους συχνά έχουν προβλήματα στην καρδιά και το λεπτό έντερο, ενώ αυτοί που καταστρέφουν τη σπλήνα τους, το στομάχι και το πάγκρεας, παρουσιάζουν παράλληλα ασθένειες του παχέος εντέρου και των πνευμόνων.

Για παράδειγμα, θα λέγαμε χαρακτηριστικά ότι η πέψη πραγματοποιείται από το στομάχι και τα έντερα, αλλά, σύμφωνα με τους Πέντε Μετασχηματισμούς, η πέψη εξαρτάται απόλυτα από την καλή λειτουργία της σπλήνας.

Από τη βιολογία ξέρουμε ότι η σπλήνα φιλτράρει τα κατεστραμμένα και νεκρά κύτταρα του αίματος και το εφοδιάζει με ανοσοποιητικά κύτταρα, όπως είναι τα λεμφοκύτταρα και άλλα λευκά αιμοσφαίρια. Στη δυτική ιατρική, η σπλήνα δεν θεωρείται απαραίτητη για τη ζωή και συχνά, σε περίπτωση καρκίνου και άλλων διαταραχών, αφαιρείται χειρουργικά.

Η ανατολική διάγνωση, αντίθετα, θεωρεί ότι η σπλήνα είναι ένα όργανο υψίστης σημασίας, απαραίτητο για την κανονική λειτουργία της ζωής. Η ενέργεια της σπλήνας –το Κι δηλαδή που πηγάζει από τη σπλήνα– ελέγχει τη κίνηση της τροφής κατά την πέψη. Η ενέργεια της σπλήνας συμβάλλει στην προώθηση της τροφής μέσα στον γαστρεντερικό σωλήνα. Παράλληλα, βοηθάει το λεπτό έντερο να μετατρέψει την ουσία της τροφής –τα ουσιώδη, δηλαδή, θρεπτικά συστατικά– σε αίμα και Κι. Η σπλήνα στέλνει Κι στους πνεύμονες και στο παχύ έντερο. Τροφοδοτώντας αυτά τα δύο όργανα με ζωτική δύναμη, συμβάλλει στη λειτουργία της αναπνοής και της αποβολής των άχρηστων ουσιών».

● Οι πληροφορίες από το βιβλίο του Wataru Ohashi «Διαβάζοντας το σώμα», μετάφραση: Θέτις Χατζή, εκδόσεις ΑΙΩΡΑ 1998

Χρυσάνθεμο το Παρθένιο

Tanacetum Parthenium (feverfew)

Είναι φυτό της Ανατολής. Χρησιμοποιείται από τη ρωμαϊκή εποχή, αλλά αναφέρεται και στον Διοσκουρίδη ως «ψεύτικο χαμομήλι».

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα φύλλα.

Μορφές και δοσολογία: Ως τσάι (2 φλιτζάνια την ημέρα με 1 κουταλάκι βοτάνου στο καθένα), σε σταγόνες (30 σταγόνες από το βάμμα, 3 φορές την ημέρα) και σε κάψουλες (2 κάψουλες την ημέρα για 2 μήνες, για την ημικρανία).

Χρήση: Κυρίως για την ημικρανία και για τα εντερικά παράσιτα. Θεωρείται ότι βοηθά στην αιμάτωση του εγκεφάλου και ότι έχει παρόμοια δράση με τη σεροτονίνη.

Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται, όταν υπάρχουν αλλεργίες σε τέτοιου είδους φυτά. Η πιο συχνή του παρενέργεια είναι η πρόκληση κάποιας δερματίτιδας.

● Πληροφορίες από την ιστοσελίδα «Εναλλακτική Δράση».