Εάν δεν γύριζε το 1972 ο Φράνσις Φορντ Κόπολα τη δραματική γκανγκστερική ταινία «The Godfather», οι αρχηγοί των εγκληματικών συμμοριών στην Ελλάδα θα έπρεπε να βρουν άλλους τίτλους και προσωνύμια για τους εαυτούς τους, εκτός από το «Νονός» και «Ντον».
«Νονός», η μετάφραση του «godfather», ενώ το «Ντον», η τιμητική προσαγόρευση των μεγαλομαφιόζων: ο Μάρλον Μπράντο υποδύεται τον ιδρυτή της φαμίλιας, τον «Ντον» Βίτο Κορλεόνε. «Ντον» στα ιταλικά είναι το αντίστοιχο του βρετανικού «σερ» (sir).
Προσφάτως, η δημοσιογραφική έρευνα τεκμηρίωσε κάτι που όλος ο κόσμος ήξερε ή έστω υποπτευόταν: τη σκοτεινή διαπλοκή μεταξύ των εγκληματικών αρχηγών, των «Νονών της νύχτας» με την ηγεσία της Αστυνομίας, ενώ επίσης έγινε γνωστή η παρέμβαση του αρμοδίου υπουργού, του Τάκη Θεοδωρικάκου, στα ανώτατα κλιμάκια της ΕΛ.ΑΣ. ώστε να κουκουλωθεί μια υπόθεση ναρκωτικών, στην οποία φέρεται να εμπλέκεται συγγενικό του πρόσωπο.
Στην ταινία του Κόπολα, ο Νονός, που οι υποτακτικοί του, τα ρεαλιστικά και μεταφορικά του βαφτιστήρια, του φιλούν με σεβασμό το χέρι, προΐσταται των μεγαλύτερων οικογενειών της Μαφίας, ελέγχοντας ένα μεγάλο μέρος της πιάτσας: από την παροχή προστασίας και τον έλεγχο των εργατικών συνδικάτων μέχρι την πορνεία, τις ληστείες και τον τζόγο – το μεροκάματο να βγαίνει.
Ομως, η αυτοκρατορία του δεν θα μπορούσε να σταθεί χωρίς την ανοχή και διευκόλυνση των διεφθαρμένων πολιτικών και αστυνομικών. Οι εγχώριοι Νονοί της νύχτας, αλλά και της μέρας, αφού πολλές από τις παράνομες δραστηριότητές τους γίνονται μέρα μεσημέρι, λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, τηρουμένων των αναλογιών, χωρίς βέβαια το κινηματογραφικό γκλάμουρ, αυτή τη μυθική λάμψη που χαρίζει ο φακός ενός μεγάλου δημιουργού σε κάποιους στυγερούς εγκληματίες.
Νονοί παντού, λοιπόν. Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας ορθογραφεί τη λέξη με δύο νι, ως «νοννός», ή «νουννός» (και «νοννά», «νουννά»). Νοννός είναι ο ανάδοχος, αυτός που βαπτίζει άνθρωπο σύμφωνα με τους τύπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά επίσης και ο «άνθρωπος του υποκόσμου, στον χώρο του οργανωμένου εγκλήματος, που επιβάλλει με την απειλή βιαιοπραγίας ή δολοφονίας την “προστασία” του σε επιχειρηματίες ή κακοποιούς κάθε είδους, υπόπτους, παρανόμους, κ.λπ.». Συνώνυμα: προστάτης, γκάνγκστερ.
Η μεσαιωνική λέξη «νοννός» προέρχεται από το λατινικό «nonnus», δηλαδή «τροφός, πατέρας», που συνδέεται με το «νέννος», που είναι ο «αδελφός της μητέρας, ο θείος». Το λεξικό λέει πως ο όρος είναι λέξη της παιδικής γλώσσας, όπως και το «νόνα», που είναι η γιαγιά, (η μάμμη, η βάβω, η νενέ, σε κάποιες διαλέκτους) από το λατινικό nonna, που σημαίνει «τροφός», αλλά και «μοναχή». Από την ίδια λατινική ρίζα παράγεται και το αγγλικό «nun» (καλόγρια/μοναχή). Επίσης, στα σανσκριτικά, στα περσικά και στα σερβοκροάτικα η λέξη για την τροφό είναι «nana».
Ο νονός, λοιπόν, φροντίζει τον αναδεκτό, τον βαφτιστικό του. Τον υποστηρίζει, παλιότερα τον γαλουχούσε πνευματικά, του δίνει ακόμα και το όνομά του. Η σχέση του πνευματικού πατέρα με τον βαφτισιμιό και τη βαφτισιμιά του είναι σημαντική στην ελληνική κοινωνία. Τόσο που δεν θα μπορούσε να μείνει ανεκμετάλλευτη από τους πολιτικούς, οι οποίοι παλιότερα βάφτιζαν αφειδώς παιδιά, για να εξασφαλίσουν τις ψήφους των γονιών μέσω της κουμπαριάς. Είναι λοιπόν νονοί από συμφέρον, όπως οι Νονοί της Νύχτας κι ο Γκαντφάδερ του Κόπολα, που κάνουν, παραδοσιακά, σε διάφορους πολιτικούς και αστυνομικούς «προσφορές, τις οποίες δεν μπορούν να αρνηθούν».
«Think as people around you think. Never let those under you take side against you»
«The Godfather»
