Είναι μια παρέα. Χρόνια τώρα. Ο σκηνοθέτης Γιώργος Παλούμπης συνεργάζεται και πάλι με τους ανθρώπους που εκτιμά ως καλλιτέχνες και ως προσωπικότητες – τα τρία «Τσ», όπως μας λέει γελώντας: Τσίρος (Γιάννης), Τσουρής (Γιωργής), Τσιοτσιόπουλος (Αντώνης).
Βρεθήκαμε πριν λίγες μέρες με τον ίδιο και τον Αντώνη Τσιοτσιόπουλο, με αφορμή την παράσταση «Κωλόκαιρος» που έγραψε και παίζει ο δεύτερος και σκηνοθετεί ο πρώτος. Πρόκειται για μια σύγχρονη αρχαία τραγωδία, που εξελίσσεται σε ένα παρακμιακό μπαρ, το «Διυλιστήριο» στην Ελευσίνα. Δυνατές ερμηνείες, ένας αγνώριστος Σταμουλακάτος και πολλή πολλή αλήθεια… Και η αλήθεια είναι πως κι εμείς οι τρεις για να μιλήσουμε, υπό βροχή βρεθήκαμε. Κωλόκαιρος βλέπεις!
● Πολύ σύγχρονο ελληνικό έργο φέτος στο θέατρο. Και το δικό σας, πολύ ρεαλιστικό…
Γ. Π.: Αναρωτιόμουν γιατί δεν χρησιμοποιούμε περισσότερο τη σημερινή, τη δική μας ελληνική πραγματικότητα, η οποία είναι πολύ πλούσια, ως πηγή θεατρικής θεματολογίας. Εννοώ τους ανθρωπους γύρω μας, τη γειτονιά μας. Μπορούμε μέσα από αυτούς να μιλήσουμε είτε για διαπροσωπικά ζητήματα είτε και για τα μεγάλα θέματα: τον θάνατο, την αγάπη, την ελευθερία… Εμάς αυτό μας ενδιαφέρει. Να μιλάμε για μικρά και μεγάλα θέματα μέσα από γνώριμους χαρακτήρες. Ο θεατής βλέπει τον οικείο αυτό ήρωα επί σκηνής οπότε μπορεί να ταυτιστεί ή να αναγνωρίσει σε αυτόν πράγματα και καταστάσεις και έτσι να «παρασυρθεί» μέσα στην ιστορία. Επομένως, μπορεί να «επικοινωνήσει» με την ιστορία ισχυρά και ουσιαστικά. Εμένα έστω αυτές οι ιστορίες με μαγνητίζουν και το ίδιο θα ήθελα να ισχύει και για τους θεατές.
Α. Τ.: Εχω γράψει γύρω στα οκτώ θεατρικά. Τον «Κωλόκαιρο» τον δουλέψαμε μαζί με τον Γιώργο, όπως και το «Εθνικός Ελληνορώσων» που τώρα θέλουμε να κάνουμε και ταινία. Ναι, αγαπάμε τον ρεαλισμό. Μας αρέσει, τον θεωρούμε άμεσο και ελκυστικό. Δεν καταλαβαίνω, γιατί να ξεφύγεις από την καθημερινότητά σου; Το θέατρο βέβαια έχει και αυτή τη λειτουργία: του να σε βοηθάει να ξεφεύγεις. Αλλά έχει και την άλλη: να γίνεται καθρέφτης σου.
● Κοινωνική απάθεια, συντηρητισμός, αδιαφορία – όλα αυτά είναι στον «Κωλόκαιρο», κατ’ εμέ, με ποιητικό τρόπο δοσμένα.
Γ. Π.: Ξεκάθαρα πιστεύουμε πως ο ρεαλισμός μπορεί να περιέχει και την ποίηση και την κάθαρση. Θέλουμε όσα έχουμε στον νου μας, να περάσουν στο κοινό. Ακόμη και τη θέση μας πάνω στα πράγματα μπορούμε να την περάσουμε, αλλά δεν μας ενδιαφέρει να δώσουμε «μασημένη τροφή» στον θεατή. Εξάλλου πρέπει ο θεατής να είναι και ο ίδιος ενεργός, και κατά τη διάρκεια της παράστασης και μετά. Να κάνει, δηλαδή, και ο ίδιος μια δουλειά. Να βάλει τον εαυτό του στη θέση του ήρωα και να βγάλει τις δικές του κρίσεις. Εξάλλου κι εμείς δεν ξέρουμε ακριβώς τι και πώς. Δεν είμαστε θεοί – αναρωτιόμαστε και για τους εαυτούς μας ακόμα…
Α. Τ.: Ο,τι στοιχείο μπορεί να συναντήσεις στην αρχαία τραγωδία μπορείς να το συναντήσεις και σε ένα ρεαλιστικό έργο. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Επίσης με τον ρεαλισμό αποφεύγεις τον διδακτισμό, κάτι που δεν μας ενδιαφέρει καθόλου. Αρκετά και αρκετοί μάς κουνάνε το δάχτυλο – φτάνει! Αυτοί θεωρούν εαυτούς θεούς.
● Εσύ, Αντώνη, δεν είσαι; Θεός; Ή έστω… θεούλης;
Α. Τ.: Ημουν. Παλιά. Τώρα το ’χω κόψει. Κοίταξε, δεν είναι κακό το «εγώ» του ηθοποιού. Χωρίς το εγώ σου δεν στέκεσαι πάνω στη σκηνή – αλλά ρε φίλε, κράτα το μόνο για τότε! Ξέχνα το τις άλλες στιγμές. Συνεργάσου!
Μετά τον κορονοϊό ειδικά (το λέω γιατί αισθάνομαι πως έχουν ξεχαστει ήδη τα χιλιάδες των πτωμάτων), βγήκαν πολλά στο φως: σκάνδαλα, υποκλοπές, ακρίβεια, διαφθορά, κλειδωμένα γάλατα, ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας – πολύ «κωλόκαιρος» όμως… Ασε που διυλίζουμε τον κώνωπα και καταπίνουμε καμήλες, σκάνδαλα και έκπτωτους. «Διυλιστήριο» έχουμε γίνει, όπως το όνομα του μπαρ στην παράσταση.
Γ. Π.: Θέλαμε να τοποθετήσουμε τη δράση κάπου που να είναι και να μην είναι Αθήνα. Ετσι καταλήξαμε στην Ελευσίνα, έναν τόπο με τεράστια ιστορία, που όμως έχει θαφτεί κάτω από τα πετρέλαια. Θέλαμε να δείξουμε αυτό το μεταίχμιο, αυτή τη μετάβαση. Το «Διυλιστήριο» είναι το όνειρο ενός μεγαλείου που έχουμε στο κεφάλι μας αλλά τελικά η πραγματικότητα είναι κάτι το βρομερό, το απωθητικό και το απάνθρωπο.
● Μου θυμίζεις το «ΠΑΣΟΚ – ωραία χρόνια!»… Τόσο οι ήρωες στο έργο όσο και εσείς κι εγώ, γεννημένοι ή μεγαλωμένοι εκείνη τη δεκαετία του 1980 είμαστε.
Γ. Π.: Ακριβώς αυτό. Τώρα όλοι μαζεύουμε τα κομμάτια μας. Οι ήρωες κάνουν το ίδιο: αναλύονται, διυλίζουν την ψυχή τους… Δεν είχαμε αυτό τον στόχο βέβαια. Τυχαία βγήκαν όλα αυτά – αν θεωρήσουμε ότι υπάρχει τυχαιότητα.
Α. Τ.: Κατά τη διάρκεια της παράστασης το «Διυλιστήριο» δρα τελικά, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Οι ήρωες κάπως απογυμνώνονται και μένει η αλήθεια.
● Ποια αλήθεια είναι αυτή; Αυτή που ζούμε; Εσείς οι καλλιτέχνες ποια αλήθεια ζείτε; Ως απόφοιτοι Λυκείου θέλω να μου απαντήσετε.
Α. Τ.: Εχω πει πως το χειρότερο πράγμα στο θέατρο είναι το υπουργειο Πολιτισμού. Είναι πράγματι ένα από τα χειρότερα. Το δικό μου βασικό πρόβλημα δεν είναι η αναγνώριση των πτυχίων. Είναι πως αυτοί οι άνθρωποι στο ΥΠΠΟΑ έχουν αποφασίσει να πηδήξουνε την τέχνη, με όποιον τρόπο μπορούνε. Θέλουν να υποβιβάσουν τους ανθρώπους της τέχνης, γιατί είμαστε από τις λίγες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες (αν εξαιρέσεις τα παιδιά και τα κινήματα που κατεβαίνουν στον δρόμο) που τάσσονται συχνά απέναντί τους. Εχουν ένα πρόβλημα αυτοί οι τύποι με τον πολιτισμό. Δεν τον θέλουν. Δεν μας θέλουν. Είναι και θέμα εκδίκησης.
Γ. Π.: Είναι ότι δεν τους βολεύουμε. Μας μισούν γιατί δεν τους βολεύουμε.
Α. Τ.: Δεν είμαστε φίλοι τους. Δεν είμαστε δικοί τους άνθρωποι. Φυσικά υπάρχουν άνθρωποι που στηρίζουν τη Ν.Δ. στο σινάφι μας, αλλά είναι λίγοι. Ομως η εκδικητική τους μανία δεν είναι μόνο προς εμάς. Είναι προς τους θεατές, προς όλο τον λαό. Τα άτομα έχουν βαλθεί να διαλύσουν τα πάντα! Πραγματικά αναρωτιέμαι τι πρόβλημα έχουν. Γιατί τα κάνουν αυτά με τόση μανία; Δεν καταλαβαίνω…
● Μήπως η εξουσία είναι η απάντηση; Το να μην τη χάσουν; Μήπως είναι πολλά τα λεφτά;
Α. Τ.: Φυσικά δεν θέλουν να χάσουν την εξουσία. Οσο για τα λεφτά, είναι πάρα πολλά! Δεν θα μιλήσω για τα μεγάλα σκάνδαλα, θα πω μόνο αυτό: σχεδόν οι επιχορηγήσεις που πήραν τα θέατρα φέτος είναι όσο κόστισαν τα ταξίδια της Μενδώνη! Το διάβαζα και δεν το πίστευα. Είναι δυνατόν; Πάνω από 700.000 ευρώ να είναι τα ταξίδια της υπουργού τη στιγμή που δίνουν 15.000-20.000 για να ανέβουν παραστάσεις ολόκληρες; Ή στο σινεμά: εκεί δεν δίνουν τίποτα, ψίχουλα… Πραγματικά, κάπου μπάστα δηλαδή.
● Μιλάμε για τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ, αλλά αν πάρουμε όλα τα πεδία (εργασιακά, περιβάλλον, υγεία, παιδεία, πολιτισμός, δημοκρατία, δικαιώματα…) έχουμε πάει πίσω στον Μεσαίωνα.
Γ. Π.: Κατ’ αρχάς, η αλήθεια δεν φτάνει στον κόσμο. Ελάχιστα ΜΜΕ την αναδεικνύουν και είναι ανεξάρτητα. Ταυτόχρονα, ο κόσμος κοιμάται. Ο λαός έχει ησυχάσει. Ή τον έχουν (εφ)ησυχάσει. Οποια αντίδραση υπάρχει, είναι λίγη. Το κάνουν αυτό οι εξουσίες κάθε λογής: δημιουργούν ένα πλέγμα δύναμης που κρατάει τα πράγματα ακούνητα.
Α. Τ.: Εχουν βρει τους μηχανισμούς για να κρατάν τις αντιδράσεις ήπιες και τον κόσμο σιγανό. Αυτά που συμβαίνουν τώρα, αν τα έκανα ταινία, θα ήταν θρίλερ… Τι να κάνουμε; Να ψηφίσουμε; Ναι. Θα ψηφίσουμε. Κι εγώ θα ψηφίσω – δεν θα ’θελα, αλλά θα ψηφίσω σίγουρα. Και αν τα καταφέρουμε, αυτό που θα ’ρθει θα ’ναι σίγουρα καλύτερο από το τωρινό. Το θέμα είναι πως, αν αυτοί οι τύποι ξαναβγούνε κυβέρνηση, τότε τελειώσαμε. Η εντολή θα είναι «Διαλύστε τα όλα!»
● Το έχουν αυτό οι εξουσίες. Ειδικά οι αδηφάγες. Διαλύουν τα πάντα. Το είδαμε να γίνεται και στον καλλιτεχνικό κόσμο.
Α. Τ.: Κατ’ αρχάς, όσα νέα παιδιά βγαίνουν τώρα στο θέατρο, πρέπει να βρουν ανθρώπους να ταιριάξουν και να πάνε μαζί. Είναι μεγάλο σχολείο το «μαζί»: μαθαίνεις πιο εύκολα, υπάρχει κατανόηση, δίνεσαι και δίνεις. Από την άλλη, βλέπουμε τι γίνεται (και) στο θέατρο με τις δίκες, τις κακοποιήσεις, τους βιασμούς. Ας τελειώνουμε κάπου με τα «πτώματα» αυτά. Ας τα θάψουμε! Είναι καιρός να «θάψουμε» αυτούς τους τύπους που είχαν δει το θέατρο τσιφλίκι τους, το σινεμά τσιφλίκι τους… Ούτε το θέατρο, ούτε το σινεμά, ούτε καμία τέχνη δεν χρειάζεται αυτούς τους τύπους. Τι τους θέλουμε δηλαδή; Για να τους θαυμάζουμε; Για να λέμε «μπράβο» σε αυτά τα «ιερά τέρατα», που μόνο σκέτο τέρατα είναι; Ας τελειώνουμε με δαύτους.
Γ. Π.: Θυμάμαι ότι μόλις έσκασε το όνομα Κιμούλης, οι περισσότεροι είπαμε πως «τώρα θα έρθει η σειρά του Φιλιππίδη και του Λιγνάδη». Αμέσως αυτό είπαμε! Ξέραμε, αν και όχι σε βάθος (ειδικά για τον Λιγνάδη). Προσωπικά δεν μπορώ να κατανοήσω αυτές τις συμπεριφορές. Είναι η διεστραμμένη πλευρά της εξουσίας. Ανθρωποι εκμεταλλεύονταν τη θέση και τον ρόλο τους. Και επειδή πολλά ακούγονται και πως «δεν πειράζει, δεν βίασε κιόλας, μια κουβέντα είπε» και κάτι τέτοια, έχω να πω πως πολύ χαίρομαι για όλο αυτό το ξεμπρόστιασμα και καλά κάνει και γίνεται. Ακούω πως πρέπει να το αφήσουμε στη Δικαιοσύνη. Φυσικά είναι και θέμα Δικαιοσύνης, αλλά η αντίδραση της κοινωνίας απέναντι σε όλους αυτούς μόνο ατόπημα δεν είναι. Μια χαρά είναι.
Α. Τ.: Εχω βρεθεί στις αρχές μου κοντά σε κακοποιητικούς ανθρώπους, μα απομακρύνθηκα… Ξέρεις, κάνουμε κι εμείς θέατρο. Καλό, κακό, δεν έχει σημασία. Το θέμα είναι πως το θέατρο γίνεται και έτσι: μη κακοποιητικά. Δίχως ανελέητους ψωνισμούς και υπερεγώ. Γίνεται και χωρίς αυτά, ξέρεις. Οπότε λες, για μια στιγμή: Τι ανάγκη τους έχουμε αυτούς τους τύπους; Είναι δηλαδή τόσο σπουδαίο το έργο τους που δικαιολογεί τα πάντα; Σιγά, μωρέ! Σιγά, κακομοίρη Φιλιππίδη, τις βλακείες που έχεις κάνει και είσαι τόσο υπερτεράστιος που χωρίς τις παραστάσεις σου και τα σίριάλ σου δεν θα ζούσαμε! Ή χωρίς τις δηθενιές του Λιγνάδη; Εγώ σου λέω και αριστουργήματα να είχαν κάνει, αν δεν τους είχαμε, θα είχαμε πρόβλημα; Θα μας έλειπε κάτι; Δεν νομίζω. Ας τελειώνουμε με αυτούς όλους μια και καλή.
? Ο «Κωλόκαιρος» συνεχίζει να γεμίζει το θέατρο «Τζένη Καρέζη» (Ακαδημίας 3, τηλ. 2103636144), κάθε Δευτ., Τρ. στις 21.00. Προπώληση στο viva.gr. Παίζουν (εξαιρετικά) οι Στάθης Σταμουλακάτος, Θάνος Αλεξίου, Βασιλική Διαλυνά, Στέλιος Δημόπουλος, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος.
? Τα «Αξύριστα πηγούνια» του Γιάννη Τσίρου, σε σκηνοθεσία Γ. Παλούμπη συνεχίζουν στο θέατρο «Μικρό Χορν» (Αμερικής 10, τηλ. 2111000365), κάθε Σάββ. 18.00, Κυρ. 21.00.
? Το «Μακριά από παιδιά» του Γ. Τσουρή, σε σκηνοθεσία Γ. Παλούμπη, ξεκινά από 21/02, στο «Ιλίσια-Βολανάκης» (Παπαδιαμαντοπούλου 4, Ιλίσια, τηλ. 2107223010), κάθε Δευτ., Τρ. 21.15.
