Η ψυχολογική δύναμη του θεάτρου

Η ψυχολογική, η παιδαγωγική και η ηθική δύναμη του θεάτρου. Σ’ αυτές τις μεγάλες, μυστικές δυνάμεις του θα στηριχτεί το αυριανό Μεγάλο Θέατρο για να ξαναβρεί τις βαθιές του ρίζες. Ποτισμένες από τις ατέλειωτες εμπειρίες, αναζητήσεις, κατακτήσεις, κέρδη και ζημιές σ’ Ανατολή και Δύση στις τελευταίες εκατονταετίες.

Με καρπούς σίγουρους, φαγώσιμους για όλο τον κόσμο, όχι μόνο για τους «ολίγους». Ανάχωμα στο «μικρό» θέατρο της εποχής μας. Kαι ιδιαίτερα στα περισσότερα κανάλια που εξαντλούν τα θέματά τους ανάμεσα στο, πλούσιο δυστυχώς, τρίπτυχο: έρωτες-μίση-ραδιουργίες.

Το Αυριανό Θέατρο που θεμελιώνεται πάνω σε ένα ουσιαστικό, μοναδικό, αμετακίνητο βάθρο που είναι και ο ουσιαστικός λόγος ύπαρξής του: να βοηθάει τον άνθρωπο να σκέφτεται κι όχι να χωνεύει, να κινείται και όχι να αναπαύεται, να σαρκάζει κι όχι να χασμουριέται, να γίνεται τολμηρότερος, σωστότερος, καλύτερος.

Η ψυχολογική δύναμη του θεάτρου

Το θέατρο μπορεί να αγγίξει τον άνθρωπο πιο έντονα και πιο βαθιά από κάθε άλλη τέχνη. Η αμεσότητά του είναι μοναδική, ανεπανάληπτη για οποιονδήποτε θεατή, σε οποιονδήποτε χώρο και χρόνο.

Τα γεγονότα, οι σκέψεις, οι ιδέες, τα προβλήματα, ο ενθουσιασμός, η απογοήτευση, η φτώχεια, η φιλία, ο έρωτας, ο πόλεμος, η ειρήνη, το σοβαρό, το γελοίο, το κωμικό, το δραματικό, το μεγαλείο, η παραφροσύνη, το καλό, το κακό, η πατρίδα, το φεγγάρι, η επιστήμη, η βλακεία, η εξυπνάδα, ο πλούτος, η ερημιά, η ευτυχία, η οικογένεια, η μοναξιά, τα παιδιά, η λογική, η ηθική, το όμορφο, το άσκημο, τα γερατειά, τα νιάτα, η ζωή και ο θάνατος…

Ολα… όλα… μπορούν να χωρέσουν σε ένα θεατρικό έργο. Nα μεταφερθούν από τη σκηνή στην πλατεία ακαριαία, να συνταράξουν τον θεατή και να τον κατευθύνουν σίγουρα εκεί που θέλει ο συγγραφέας. Με μοναδικό μέσο και ανεπανάληπτο τέλειο όργανο και τέλειο χειριστή οργάνου, τον ηθοποιό, το

σώμα και τις αισθήσεις του. Γι’ αυτό και αξεπέραστο στους αιώνες. Από έναν ΗΘΟΠΟΙΟ, όμως, ασκητή, πνευματικά και σωματικά. Οχι απλώς έναν, οποιονδήποτε, περαστικό «σταρ» που οφείλει τη διασημότητά του περισσότερο στην ιδιωτική του ζωή και λιγότερο στη σκηνική.

Ούτε ο κινηματογράφος ούτε η τηλεόραση μπόρεσαν να γκρεμίσουν το θέατρο από τον θρόνο του. Γιατί καμιά ταινία, κανένα «σίριαλ», καμιά βιντεοκασέτα, κανένα βιβλίο, καμιά διάλεξη, κανένα σεμινάριο δεν μπορεί να αντικαταστήσει το ζωντανό, το υπαρκτό, φανερό, ζεστό σώμα, τη ζωντανή παρουσία του ηθοποιού.

Η «διχοτόμηση του εγώ», που επικαλούνται οι θεωρητικοί του θεάτρου, είναι ένα γεγονός. Ο πυροσβέστης-θεατής που πήγε να «σώσει» τη Δεισδαιμόνα από τα χέρια του Οθέλου ανεβαίνοντας πάνω στη σκηνή, είχε πιστέψει πως πραγματικά ο Οθέλος έπνιγε τη Δεισδαιμόνα. Η επίδραση της παράστασης τον έκανε να πιστέψει πως δεν έβλεπε ένα έργο αλλά ήταν μάρτυρας μιας αληθινής δολοφονικής πράξης. Και η απλή γυναικούλα, στην τρίτη σειρά της πλατείας, που ανέβηκε στη σκηνή να δώσει μια σοκολάτα στον πεινασμένο ήρωα του έργου, έχει την ίδια αιτία. Κι ακόμη οι φωνές των θεατών σ’ ένα επαναστατικό έργο «δώστε μας όπλα… δώστε μας όπλα…» φανέρωσαν τη «διχοτόμηση του εγώ».

Ηταν έτοιμοι να συμμετάσχουν στην «επανάσταση», ξεχνώντας πως ήταν στρογγυλοκαθισμένοι στα αναπαυτικά καθίσματα ενός θεάτρου…

Αυτή, λοιπόν, η «διχοτόμηση» του θεατή, που κλαίει όταν σκοτώνουν τον ήρωα, λιποθυμά όταν αυτοκτονεί η πρωταγωνίστρια, ξεκαρδίζεται στα γέλια με τις γκάφες του κωμικού, χειροκροτεί την επιστροφή του εκδικητή, βρίζει τον κακό και βοηθάει τον καλό, αυτή η δύναμη του θεάτρου να διχοτομεί, να «υποδουλώνει» τον θεατή, είναι η ψυχολογική δύναμη του θεάτρου που μπορεί να έχει συγκλονιστικά αποτελέσματα όταν την κατευθύνουν άξια χέρια. Που δεν έχει συμβεί ΠΟΤΕ σε κανένα έργο του κινηματογράφου και σε κανένα σίριαλ.

Και μπορεί να γίνει καταστροφικό όπλο στα χέρια ανθρώπων που μοναδικός τους σκοπός είναι να «εμπορευτούν» αυτή την ευαισθησία του θεατή. Κι όπως λέει ο μεγάλος μας δάσκαλος, ο Ντάριο Φο:

«Το θέατρο είναι το αμεσότερο όπλο. Οχι για να δώσει λύσεις αλλά για να βοηθήσει σε μια μάχη. Για να κάνει τις αφηρημένες έννοιες συγκεκριμένες. Για να δώσει τη δυνατότητα στον θεατή να βρει τον δικό του δρόμο και να φτάσει μόνος του εκεί που ο ίδιος θα έχει αποφασίσει».