• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.6°C / 10.8°C
    4 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.7°C / 10.5°C
    3 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 16.0°C
    4 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    4 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.9°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    3 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 17.7°C
    1 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    3 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 15.4°C
    4 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    2 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    55%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.4°C / 9.9°C
    3 BF
    66%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 8.8°C
    3 BF
    80%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 16.6°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    9°C 8.3°C / 11.0°C
    2 BF
    90%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 8.3°C
    2 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 9.5°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 4.2°C
    1 BF
    77%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ψυχή και αίμα

  • A-
  • A+
Καλεσμένος στη 12η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου στη Ραμάλα, με αφορμή την έκδοση της δουλειάς του στα αραβικά, ο συγγραφέας Δημήτρης Σωτάκης αφηγείται ένα ταξίδι δύσκολο και συναρπαστικό.

Η Ραμάλα είναι η αληθινή Παλαιστίνη. Οι μετακινήσεις των κατοίκων της είναι περιορισμένες. Να φανταστείτε ότι μόνο το 15% απ’ αυτούς μπορεί να πάει, για παράδειγμα, στην Ιερουσαλήμ, η οποία απέχει πάνω-κάτω 10 χλμ. Απαιτείται ειδική άδεια, διαφορετικά είναι αδύνατο.

Γνώριζα ότι η απόσταση από το Αμμάν μέχρι τη Ραμάλα ήταν αστεία, ούτε 100 χλμ., φαντάστηκα, λοιπόν, ότι σε λίγο θα βρισκόμουν ανάμεσα στους Παλαιστίνιους φίλους με τους οποίους συνομιλούσα τόσο καιρό και ανυπομονούσα να τους γνωρίσω από κοντά. Ομως ήμουν γελασμένος. Μπροστά μου είχα ένα από τα πιο κουραστικά ταξίδια της ζωής μου. Μέσα στο προαναφερθέν βαν, στο οποίο επιβιβάστηκα στην Ιορδανία, βρίσκονταν επίσης 5 Αραβες συγγραφείς και καλλιτέχνες, οι οποίοι ζουν μόνιμα σε ευρωπαϊκές χώρες - στη Γαλλία, στη Γερμανία, σε χώρες της Σκανδιναβίας.

Το πέρασμα από τα σύνορα είναι μια αδιανόητη ταλαιπωρία. Ενα πραγματικό χάος. Οι έλεγχοι συνεχείς, στο όριο της κωμωδίας, κάθε δέκα λεπτά ακούς μια φωνή απ’ το πουθενά «Passport! Passport!», ένα χέρι παίρνει το διαβατήριό σου μαζί με δεκάδες άλλα, δεν έχεις ιδέα τι ακριβώς συμβαίνει, μπαινοβγαίνεις σε οχήματα, ειδικά λεωφορεία που κατευθύνονται προς τα σύνορα, αλλάζεις κατευθύνσεις και κέντρα ελέγχου, μέχρι τον μεγάλο κεντρικό έλεγχο των συνόρων του Ισραήλ.

Εκεί οι σκηνές ήταν τουλάχιστον κινηματογραφικές. Ουρές, πλήθος ταξιδιωτών, έλεγχοι επί ελέγχων, αφόρητη ζέστη, βγάλε τα παπούτσια σου, βάλε τα παπούτσια σου, πώς είναι το μικρό όνομα του πατέρα σου, πού πηγαίνεις ακριβώς; και γιατί; Κι όλα αυτά για μένα, για μένα που δεν είμαι Αραβας και που το ελληνικό διαβατήριό μου, κατά κάποιον τρόπο, με προφυλάσσει από μεγαλύτερη ταλαιπωρία.

Γιατί αφού περάσαμε όλη αυτή τη δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία και πια βγήκαμε στην απέναντι πλευρά, όπου μας περίμενε ένα καινούργιο όχημα για να μας μεταφέρει επιτέλους στην Παλαιστίνη, κάποιος από την παρέα έλειπε; «Τι έγινε;» ρώτησα απορημένος. «Συμβαίνει συχνά αυτό», με ενημέρωσε μια Τυνήσια καλλιτέχνις που βρισκόταν μαζί μας. «Κάποιους τους κρατάνε για εξονυχιστική έρευνα, τους παίρνουν τα κινητά, ανοίγουν τις βαλίτσες τους, τους ανακρίνουν για ώρες». Αφού πέρασαν πάνω από δύο ώρες, ο Παλαιστίνιος που ήταν υπεύθυνος, ο συνοδός μας, αποφάσισε ότι εμείς οι υπόλοιποι έπρεπε να συνεχίσουμε, θα τον περίμενε μόνος του, μια που όλοι ήμασταν εξαντλημένοι και η διαδικασία ίσως έπαιρνε ώρες. Για την ιστορία, τον άφησαν αργά το απόγευμα, έφτασε στη Ραμάλα αργότερα εκείνη τη μέρα.

Σε λίγο όλα άλλαξαν. Οσο κουρασμένος κι αν ένιωθα, μετά από μια σχετικά σύντομη διαδρομή φτάσαμε σε μια πόλη που όλοι γνωρίζουμε από την Παλαιά Διαθήκη, την Ιεριχώ, η οποία θεωρείται μία από τις συνεχώς κατοικούμενες περιοχές του κόσμου, καθώς και το χαμηλότερο σημείο του πλανήτη με μόνιμους κατοίκους (βρίσκεται 260 μέτρα κάτω από το επίπεδο της θάλασσας, κοντά της βρίσκεται ο Ιορδάνης ποταμός). Περνάμε στην Παλαιστίνη. Η ταλαιπωρία γίνεται γλυκύτερη.

Ξαφνικά η ψυχολογία μου αλλάζει, το ίδιο και των συνταξιδιωτών μου. Από τα αφιλόξενα check points των Ισραηλινών, μας υποδέχονται οι Παλαιστίνιοι, επίσημοι φορείς και άνθρωποι που ήρθαν να μας παραλάβουν για τον τελικό μας προορισμό, τη Ραμάλα. «Καλώς ήρθατε στην Παλαιστίνη!» Παντού φωτογραφίες του Γιάσερ Αραφάτ, όλα πια γίνονται απλούστερα, το άγχος εξαφανίζεται, αν και η μεγάλη κούραση παραμένει. Η διαδρομή εντυπωσιακή, αμμώδεις εκτάσεις, λοφώδεις σχηματισμοί. Λίγο πριν φτάσουμε στη Ραμάλα, μεγάλες κοκκινωπές πινακίδες γραμμένες στα αραβικά και στα εβραϊκά προειδοποιούν: «Η είσοδος σε Ισραηλινούς πολίτες απαγορεύεται! Κίνδυνος για τη ζωή σας!»

Η Ραμάλα είναι μια πόλη που παρέχει τα πάντα στους κατοίκους της: πανεπιστήμια, σύγχρονους παιδικούς σταθμούς, μπαρ, εστιατόρια, μεγάλες αγορές. Μετά από λίγες ώρες ξεκούρασης έρχεται να με παραλάβει ο άνθρωπος με τον οποίο επικοινωνούσα περισσότερο το τελευταίο διάστημα, ο Ρασίντ, ένας 27χρονος υπάλληλος του υπουργείου Πολιτισμού, υπεύθυνος για ένα μεγάλο κομμάτι της Εκθεσης και της υποδοχής των καλεσμένων. Ενα ζεστό, έξυπνο, χαμογελαστό παιδί, που με αποκαλεί συνεχώς «αδερφέ», όπως βλέπουν άλλωστε οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι τους Ελληνες. Του κάνω ένα-δυο μικρά δωράκια, για τις επόμενες μέρες κυκλοφορεί με μια καρφίτσα που του χαρίζω με το σύμβολο της κουκουβάγιας, το ιερό πουλί της θεάς Αθηνάς.

Ο χώρος της Εκθεσης βρίσκεται σε έναν λόφο, η ατμόσφαιρα θυμίζει θεατρικό σκηνικό, γνωρίζω δεκάδες Παλαιστίνιους καλλιτέχνες, συγγραφείς, εκδότες, όλοι είναι ενθουσιασμένοι που βρίσκομαι εκεί, αισθάνονται μια βαθιά οικειότητα και μια αγάπη για την Ελλάδα. Τους επιβεβαιώνω ότι και εμείς τους αγαπάμε και τους υποστηρίζουμε πάντα με την ίδια ένταση. Η πόλη δεν κοιμάται ποτέ. Τριγυρνάμε μέχρι τις πρωινές ώρες, πίνουμε καφέ από πλανόδιους πωλητές, τρώμε φαλάφελ και ζεστό ψωμί, ακούω ιστορίες για τις δυσκολίες που έχουν περάσει, για τις οικογένειές τους, για τα πάντα, δεν μπορώ να πιστέψω ότι βρίσκομαι εκεί μόνο μερικές ώρες, ήδη αισθάνομαι μια αδιανόητη ζεστασιά γι’ αυτόν τον τόπο.

Μια από τις επόμενες νύχτες, ενώ αγναντεύουμε μακριά, προς τα κατεχόμενα εδάφη, βλέπω ένα αυτοκίνητο σταματημένο στο σημείο όπου βρισκόμαστε - πρόκειται για μια ερημική περιοχή, ιδανική για νυχτερινή βόλτα. Το αυτοκίνητο έχει στα χαρακτηριστικά των πινακίδων του την ισραηλινή σημαία. «Τι είναι αυτό;» ρωτάω. «Ενας Ισραηλινός», απαντάει με φυσικότητα ο Ρασίντ. «Εχει έρθει βόλτα», δίπλα του έτρεχε χαρωπά ένας σκύλος. «Μα δεν απαγορεύεται;» συνεχίζω απορημένος. «Επίσημα ναι, αλλά πολλοί έρχονται, να, όπως αυτός», γυρνάει και τον χαιρετάει για να μην υπάρχει αμηχανία, εκείνος απαντάει στον χαιρετισμό με τον ίδιον τρόπο. «Κανείς δεν τους πειράζει, είναι συχνό φαινόμενο!» απαντά ο Ρασίντ. «Κι αν ένας Παλαιστίνιος πάει στην Ιερουσαλήμ και κάνει το ίδιο;» «Πιθανό να μη βγει ζωντανός», συνεχίζει. Μου ξεκαθαρίζει ωστόσο το αυτονόητο: «Δεν έχουμε πρόβλημα με τους απλούς ανθρώπους, αλλά με τις Αρχές».

Ο χρόνος κυλάει με τους δικούς του ρυθμούς στη Ραμάλα. Χρώματα, αρώματα, γεύσεις, όλα μπλέκονται σε μια παράδοξη αρμονία, η πόλη έχει μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα που δύσκολα μπορεί να περιγραφεί με λέξεις, έχει κανείς την εντύπωση ότι βρίσκεται κάποιες στιγμές σε ένα μεταφυσικό επίπεδο, όλη αυτή η γεωγραφική αναρχία, η αποδόμηση των εννοιών «χώρα», «σύνορα», εδώ αποκτούν μια άλλη υπερβατική διάσταση. Ωστόσο όλα με έναν μαγικό τρόπο καταλήγουν σε μια εντυπωσιακή γαλήνη. Την επόμενη μέρα καταφτάνει μια ομάδα συγγραφέων και ανθρώπων του βιβλίου από τη Γάζα. Η 28χρονη Μπισάν μου μιλάει για την πόλη της.

«Πρέπει να έρθεις στη Γάζα, είναι ένα πολύ ενδιαφέρον μέρος, μια ξεχωριστή πόλη!» Και τελειώνει την περιγραφή της με μια φράση τόσο εξωπραγματική για εμάς, μα εκείνη την ώρα είχε τη δική της λογική: «Ξέρω, σκέφτεσαι ότι έχει πολλά “μπουμ, μπουμ!”», μου λέει και κάνει με το χέρι της την κίνηση μιας βόμβας που πέφτει, τα λέει όλα αυτά χαμογελαστή. «Μα δεν είναι μόνο αυτό η Γάζα, είναι μια πόλη με έντονη ζωή!». Στη συνέχεια μου δείχνει ένα πρότζεκτ μιας σειράς εικαστικών από τη Γάζα οι οποίοι πήγαν και ζωγράφισαν το βομβαρδισμένο αεροδρόμιο της πόλης.

Ούτε καταλαβαίνω πώς περνάνε οι μέρες. Ηρθε η ώρα της δικής μου κεντρικής παρουσίασης. Οσο και να θέλω να εκλογικεύσω την κατάσταση, να τη φέρω σε μια βατή, περισσότερο κυνική διάσταση, μου είναι αδύνατο. Η αίθουσα είναι γεμάτη με αναγνώστες, είναι μια στιγμή συγκίνησης, κάπως εξωπραγματική, σαν σκηνή από ένα φιλμ. Ο κόσμος μέσα στη λογοτεχνική κουβέντα για τη δική μου δουλειά μπλέκει την Ελλάδα, όσα μας ενώνουν, κάποιοι λένε ότι μοιάζουμε, τα χωριά, οι συνήθειες, η νοοτροπία, πλέον δεν έχει τίποτα σημασία, παρά μια συνθήκη που έχει διαμορφωθεί σε αυτόν τον φιλόξενο χώρο, σαν μια μυστική συμφωνία, μια εμπειρία που βιώνουμε όλοι μαζί.

Ο αποχαιρετισμός είναι δύσκολος. Δεν θέλουμε να πούμε «αντίο» αλλά «εις το επανιδείν». Δίνουμε την υπόσχεση ότι θα τα ξαναπούμε στο μέλλον. Οι δεσμοί με αυτούς τους νέους φίλους δεν είναι παροδικοί, είναι παντοτινοί. Οπως παντοτινή οφείλει να είναι και η δική μας υποστήριξη στον δίκαιο αγώνα τους για ελευθερία και δικαίωση. Μια χώρα με ισχυρή ταυτότητα και μεγάλο πολιτισμό. Μια χώρα που δεν σταματάει να παλεύει να αποδείξει το αυτονόητο. Φτιαγμένη από τα κύρια συστατικά ενός λαού που δίνει τη δική του μεγάλη μάχη. Ψυχή και αίμα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η προσφυγιά ως μοίρα
Ο Λιβανέζος συγγραφέας Ελιάς Χούρι ζωντανεύει την πορεία και αναδεικνύοντας τον αγώνα ενός ολόκληρου λαού.
Η προσφυγιά ως μοίρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μοίρα και η φύση
Ενα μυθιστόρημα που ανοίγει έναν νέο τρόπο αφήγησης, ριζωμένο στη λαογραφία των Πυρηναίων, αλλά που δεν μένει βυθισμένο σε αυτόν τον κόσμο.
Η μοίρα και η φύση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαβάζουμε άραγε το ίδιο βιβλίο;
Ο Φλομπέρ στη «Μαντάμ Μποβαρί» αποτύπωσε την ψυχοσύνθεση της επαρχιώτισσας αστής, της οποίας τα όνειρα και τα ιδανικά είναι απρόσιτα.
Διαβάζουμε άραγε το ίδιο βιβλίο;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Είσαστε περισσότερο Αμερικανοί από το Τέξας
Στην παρουσίαση του βιβλίου «Ο νέος Ψυχρός Πόλεμος» ο Γ. Κατρούγκαλος δεν έχασε την ευκαιρία να ρίξει αιχμές και να αποδομήσει την πλήρη σύμπλευση του κ. Μητσοτάκη με τις ΗΠΑ.
Είσαστε περισσότερο Αμερικανοί από το Τέξας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το «μεταξύ» του Ερωτα στην εποχή του ψηφιακού ασυνείδητου
Η συγγραφέας ιχνηλατεί το εξεγερσιακό διάνυσμα του έρωτα ως βιωματική συνάρτηση, ως αποτέλεσμα που περνάνε μέσα από την ψυχαναγκαστική ατομική επιλογή.
Το «μεταξύ» του Ερωτα στην εποχή του ψηφιακού ασυνείδητου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας