«Προέχει η ανθρώπινη αξιοπρέπεια»

● «Soro Soke» τιτλοφορείται ένα από τα πιο συγκινητικά σου ποιήματα, αφιερωμένο στους δολοφονημένους από τις Αρχές Νιγηριανούς της ειρηνικής διαδήλωσης #EndSARS τον Οκτώβριο του 2020. Το βρίσκω διαφωτιστικό για τους Ελληνες αναγνώστες, μιας και μπορεί να μη γνωρίζουν το σοκαριστικό γεγονός στο οποίο αναφέρεται.

«Soro Soke» είναι μια φράση των Γιορούμπα που κατά λέξη σημαίνει «μίλα πιο δυνατά». Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και μεταφορικά ως «μη μένεις σιωπηλός», «μη μένεις αμέτοχος». Είναι μάλλον ένας τρόπος να πεις σε κάποιον «μην τριγυρνάς – πες με ποιου το μέρος είσαι!». Το ποίημα «Soro Soke» σημαίνει: Μίλα – πες την αλήθεια για τις πεποιθήσεις σου. Είναι αρετή το θάρρος τού να λες το σωστό. Το θάρρος της λαλιάς, του να μιλάς ειλικρινά, αποφασιστικά. Το ποίημα μιλάει για τη «δύναμη του λαού». Την ισχύ της ατομικής δέσμευσης και τη ρώμη της συλλογικής δράσης – αμφότερα πρέπει να κινητοποιηθούν για να ανακουφίσουν τον πόνο, να διασφαλίσουν τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, να διαμορφώσουν μια πιο ανθρώπινη κοινωνία. Είναι εμπνευσμένο από το #EndSARS, ένα κοινωνικό κίνημα και μια σειρά διαδηλώσεων κατά της αστυνομικής βίας στη Νιγηρία.

«Soro Soke» είναι έκφραση διαμαρτυρίας. Ενα κίνημα και το ταξίδι μιας γενιάς προς την απελευθέρωση. Ως σλόγκαν, εκφράζει το αίτημα για τη διάλυση της Ειδικής Ομάδας Κατά των Ληστειών [Special Anti-Robbery Squad (SARS)], μιας διαβόητης μονάδας της νιγηριανής αστυνομίας με μακρύ ιστορικό κακοποιήσεων. Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν ως έκκληση κατάπαυσης της αστυνομικής βίας και των εξωδικαστικών δολοφονιών, που έχουν γίνει ενδημικές στη Νιγηρία. Η παρενόχληση και η αδικία από την αστυνομία είναι διαδεδομένες και χρονολογούνται από τον καιρό της δικτατορίας, όταν οι στρατιώτες συνελάμβαναν παρανόμως πολίτες καταπατώντας δικαιώματα. Υπάρχει και ένα ακόμα ποίημά μου εμπνευσμένο από το κίνημα, το «Soro Sore ni gbo gbo igba», που σημαίνει «Μη σταματάς να μιλάς».

● Επιδεικνύεις μακρόχρονη αφοσίωση σε πολλά πεδία ακτιβισμού, ειδικά σε αυτό της αποκατάστασης της ειρήνης, καθώς και σε πλήθος άλλων, όπως τα δικαιώματα των γυναικών. Μίλησέ μου για το έργο και τους στόχους σου.

Αναπτύσσοντας και διευρύνοντας κάτι που είναι μεγαλύτερο από εμένα, ξεχνιέμαι. Η αφιέρωση στην υπηρεσία της ανθρωπότητας με στόχο το ευρύτερο καλό ξεκίνησε κατά την εφηβεία μου, με την υπεράσπιση της ισότητας και της αξιοπρέπειας για όλους. Ανέκαθεν πίστευα στη διακονία του άλλου με όλη μου την καρδιά. Ως παράγοντας μιας προοδευτικής αλλαγής, επιθυμώ να παραμείνω ταγμένη στον σκοπό μου, να είμαι ο καλύτερος εαυτός μου και να φαίνομαι χρήσιμη στην ανθρωπότητα σε βαθιά ζητήματα. Η δουλειά μου αφορά κυρίως τον τομέα της αποκατάστασης της ειρήνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συνεπώς, απολαμβάνω την ενασχόληση με τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών, την επίλυση των διαμαχών και την επιμόρφωση στο πεδίο της ειρήνης με δημιουργικά μέσα.

Ως ακτιβιστές φέρουμε τεράστια ευθύνη για τη διασφάλιση ότι ζούμε σε έναν κόσμο όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα αναγνωρίζονται, προωθούνται, προστατεύονται. Μόνο μένοντας αφοσιωμένος καθένας στο να κάνει τη διαφορά με ό,τι καταπιάνεται, έτσι γίνεται εφικτή μια συλλογική προσπάθεια για να κάνουμε τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος.

● Το λογοτεχνικό σου έργο αναπτύσσεται επίσης αξιοσημείωτα. Ιδρύτρια του Ποιητικού Οργανισμού Splendors of Dawn, συνιδρύτρια του Ποιητικού Βραβείου Δυτικής Αφρικής, μέλος σημαντικών κινημάτων και οργανώσεων, για να μην αναφέρω τη συμμετοχή σου σε λογοτεχνικά φεστιβάλ παγκοσμίως. Αντικατοπτρίζεις την υγιή δυναμική της αφρικανικής λογοτεχνικής παραγωγής. Τι πιστεύεις και τι εύχεσαι για την ποίηση στην Αφρική στο παρόν και στο μέλλον;

Αισθητικό ίδιον της αφρικανικής ποίησης είναι η δημιουργία αυθεντικών αφρικανικών στίχων. Στην πράξη, τούτο σημαίνει τη χρήση εικόνων προερχόμενων από ντόπιους ρυθμούς, ήχους, λεκτικά ιδιώματα, παροιμίες και έννοιες, που θεμελιώνουν μια μοναδική ποιητική. Παραδοσιακά στην Αφρική η ποίηση χρησιμοποιήθηκε για την επίτευξη κοινωνικών αλλαγών, ψυχαγωγία και έκφραση πολιτικών πεποιθήσεων. Οι ποιητές εμπνέονταν από ό,τι συνέβαινε στην κοινωνία τους. Μετά την αποαποικιοποίηση, οι ποιητές της Νεγροσύνης στράφηκαν στη θεματολογία της εξύμνησης της Αφρικής, με ποιήματα εμπνευσμένα από την ελπίδα για το μέλλον, τη θέληση διαμαρτυρίας κατά του ιμπεριαλισμού και της νεοαποικιοκρατίας, την αφρικανική υπερηφάνεια και πεποίθηση. Τώρα μπορούμε να πούμε ότι η ποίηση στην Αφρική απολαμβάνει πρωτοφανή άνθηση και δημοφιλία στην προφορική της έκφανση, στις περφόρμανς, στις δημόσιες αναγνώσεις. Οι ποιητές λένε τις ιστορίες τους, μιλούν για τις ελπίδες, τα όνειρα, τους φόβους, τις απογοητεύσεις τους.

Η ποίηση αρχίζει να χαίρεται την αναγέννηση που μεταφέρει τους στίχους από το χαρτί στη σκηνή. Η κοινότητα των Αφρικανών ποιητών αλλάζει το παιχνίδι – μελλοντικά θα γίνουμε μάρτυρες περισσότερης ελευθερίας, περισσότερων καινοφανών αισθητικών μεθόδων, περισσότερης ποιοτικής δουλειάς, περισσότερων δημοσιεύσεων, κοινωνούμενων σε ολόκληρο τον κόσμο.

? Η Αγιούλα-Αμάλε θα επισκεφθεί τη χώρα μας στο πλαίσιο του 8ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, που διοργανώνει ο Κύκλος Ποιητών από τις 19 έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2022. Ποιήματά της θα διαβάσει την πρώτη μέρα του Φεστιβάλ στον «Παρνασσό» στην πλατεία Καρύτση, τη Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου, στις 8 το βράδυ.