• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.1°C / 36.6°C
    3 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    33°C 29.9°C / 35.3°C
    4 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.0°C / 36.6°C
    3 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    33°C 33.3°C / 33.9°C
    3 BF
    20%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 32.4°C
    2 BF
    43%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    36°C 29.6°C / 39.4°C
    3 BF
    33%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.3°C / 32.4°C
    2 BF
    22%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    36°C 35.7°C / 35.7°C
    1 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.8°C / 31.9°C
    3 BF
    48%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 30.7°C / 32.9°C
    3 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.4°C / 32.8°C
    3 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.7°C / 30.1°C
    1 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    35%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    35°C 33.4°C / 34.9°C
    3 BF
    28%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 33.4°C / 34.9°C
    3 BF
    31%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    33°C 33.2°C / 34.8°C
    4 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.3°C / 36.8°C
    2 BF
    17%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.3°C / 31.6°C
    2 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.9°C / 36.7°C
    3 BF
    65%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 27.1°C
    3 BF
    38%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πατρίδα

  • A-
  • A+
Η λέξη είναι ποιητικός τύπος του θηλυκού του επιθέτου «πάτριος» - οι αρχαίοι έλεγαν «πατρίς πόλις», αλλά η πατρίδα απαντά ουσιαστικοποιημένη ήδη από τον Ομηρο.

«Τι είναι η πατρίδα μας; Μην είν’ οι κάμποι; / Μην είναι τ’ άσπαρτα ψηλά βουνά;» αναρωτιόταν ποιητικά ο Ιωάννης Πολέμης, και με το δίκιο του, διότι για να ορίσουμε το ποιος είναι ο προδότης και ποιος όχι, πρέπει να συμφωνήσουμε πρώτα στον ορισμό της πατρίδας. Εσχάτως, το καθεστώς κλείνει το μάτι στην ακροδεξιά του συνιστώσα: ό,τι γίνεται υπό τη σκέπη της ελληνικής σημαίας θεωρείται a priori πατριωτικό, σωστό και καλώς καμωμένο, ακόμα και αν είναι επαναπροώθηση, ή πνίξιμο παιδιών στα κύματα του Αιγαίου, ή και τα δυο.

Ομως άλλοι βλέπουν διαφορετικά το ζήτημα, θεωρώντας προδότες της πατρίδας αυτούς ακριβώς που εγκληματούν στο όνομά της. Αυτοί, οι διαφωνούντες, θεωρούν προδότες του ελληνικού πολιτισμού, π.χ., αυτούς που έχουν καταρρακώσει το Σύστημα Υγείας, παραδίδοντάς το βορά στο ιδιωτικό κεφάλαιο, με φρικαλέες παράπλευρες απώλειες: προχτές οι νεκροί από την πανδημία ξεπέρασαν τους 30.000.

Ή, αυτούς που ρίχνουν ευθεία βολή βομβίδας κρότου-λάμψης εναντίον διαδηλωτών, αυτούς που αν και εξωνημένοι διώκουν όσους αποκαλύπτουν τις λαμογιές τους, και αυτούς που συγκαλύπτουν όλα αυτά τα αίσχη. Ποιοι είναι οι προδότες της πατρίδας λοιπόν; Ολοι αυτοί ή εκείνοι που κατηγορούν το Λιμενικό γιατί κάνει pushbacks;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα, πρέπει να ξεψαχνίσουμε τη λέξη: τι είναι η πατρίδα; Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως πατρίδα είναι η χώρα καταγωγής ή γεννήσεως, είναι ο τόπος όπου ένα άτομο διαμορφώνεται ως προσωπικότητα (όπου γης και πατρίς), είναι επίσης οτιδήποτε συνδέει τα άτομα-μέλη ενός έθνους, το πάτριο έδαφος και η κοινή κληρονομιά τους, καθώς και τα ίδια τα μέλη του συνόλου, ο λαός μιας χώρας. Ακραία έκφραση της έννοιας, το τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», το οποίο κρέμεται, γενικώς, στην άκρη υπερπατριωτικών ή εθνικιστικών χειλέων που έχουν αναγάγει σε απόλυτη αξία την πατρίδα.

Η λέξη είναι ποιητικός τύπος του θηλυκού του επιθέτου «πάτριος» - οι αρχαίοι έλεγαν «πατρίς πόλις», αλλά η πατρίδα απαντά ουσιαστικοποιημένη ήδη από τον Ομηρο. Η πατρίδα κατάγεται βέβαια από το «πατήρ», τον πατέρα, που στην αρχαιότητα σήμαινε τον αρχηγό της οικογένειας. Ο πατήρ είναι μια πανάρχαια λέξη: «pa-te» για τους Μυκηναίους, «pater» στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια, το ίδιο στα λατινικά, «fadar» για τους Γότθους, «fater» για τους αρχαίους Γερμανούς, «father» αγγλικά, κ.λπ. Στην πατριαρχική κοινωνία είναι επόμενο πως η γη, που ανήκει στον πατέρα, τον αρχηγό της πατριάς, της οικογένειας, της φυλής ή του έθνους, θα λέγεται «πατρίδα» και όχι μητρίδα...

Ωστόσο, η πρώτη γλώσσα που μιλάμε όλες και όλοι είναι η μητρική, γιατί το μωρό από τη μητέρα μαθαίνει να μιλάει. Και μια που μιλάμε για γλώσσα και πατρίδα, ο Φερνάντο Πεσόα είχε πει: «minha pátria é a língua portuguesa» (η πατρίδα μου είναι η πορτογαλική γλώσσα), συμφωνώντας με τον Ρωσοαμερικανό νομπελίστα ποιητή Τζόζεφ Μπρόντσκι: «Για έναν συγγραφέα υπάρχει μόνο ένα είδος πατριωτισμού: η στάση του απέναντι στη γλώσσα», είχε δηλώσει.

Αλλοι λένε πως πατρίδα τους είναι τα παιδικά τους χρόνια, κι ίσως αυτές οι αξίες, δηλαδή η πολύτιμη παιδικότητα και αθωότητά μας, η γλώσσα, το δίκιο, η ανθρωπιά, η ελευθερία και η δημοκρατία, όλα αυτά ίσως να είναι η αληθινή πατρίδα μας, που η υπεράσπισή της, αυτό το «αμύνεσθαι περί πάτρης», να είναι ο εις άριστος οιωνός, που έλεγε κι ο Ομηρος.


📌 Μια γλώσσα μια πατρίδα

Μια χούφτα είν’ ο άνθρωπος από στυφό προζύμι
γεννιέται σαν αρχάγγελος πεθαίνει σαν αγρίμι
του μένει μόνο στη ζωή μια γλώσσα μια πατρίδα
η πρώτη του παρηγοριά και η στερνή του ελπίδα

Ολο το βιος κι η προίκα του ένας καημός στα στήθια
κι ο τόπος που τον γέννησε η δυνατή του αλήθεια...

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος,
Σύνθεση: Σταύρος Ξαρχάκοςαπό το άλμπουμ «Τα κατά Μάρκον»
Τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λάσπη
Tο χειρότερο είδος λάσπης, το πιο κολλώδες και αηδιαστικό, μεταφορικά και κυριολεκτικά, είναι όταν αυτή είναι αναμεμειγμένη με κάποια ελαιώδη ουσία.
Λάσπη
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Πως «μιλάνε τα ζώα μεταξύ τους
Ολα τα είδη των ζώων επικοινωνούν μεταξύ τους με κραυγές, κινήσεις, αλλαγές χρώματος, όπως μας πληροφορεί η συγγραφέας Εύα Μέιερ στο βιβλίο της «Οι γλώσσες των ζώων».
Πως «μιλάνε τα ζώα μεταξύ τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γινόμαστε όλα αυτά που πιστεύουμε
Αν οι πεποιθήσεις μας ευθυγραμμίζονται με την ηθική στάση που έχουμε απέναντι σε κάποια ζητήματα, τότε μάλλον δεν επιλέγουμε αυτό που πιστεύουμε.
Γινόμαστε όλα αυτά που πιστεύουμε
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ιστορία του Ομικρον
Το φορτίο που φέρει το όμικρον είναι πολυσήμαντο, καθώς συνδέει, κατά κάποιον τρόπο, τον άνθρωπο με τον εαυτό του, τα άλλα πλάσματα, τον πλανήτη και το Σύμπαν.
Η ιστορία του Ομικρον
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πρόσφυγες και «άδεια οχυρά»
Η επιθυμία να αφανίσουμε τον «άλλον» ξεκινά από το άγχος μας για τον δικό μας αφανισμό και αυτός είναι ο φόβος που καθιστά τον «Αλλον» τόσο απειλητικό.
Πρόσφυγες και «άδεια οχυρά»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας