Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε το βιβλίο του Δημήτρη Ψαρρά: Μια καριέρα. Η πολιτική διαδρομή του Κυριάκου Μητσοτάκη, Αθήνα, «Νήσος» 2022, σ. 255. Πρόκειται για μια καλογραμμένη μονογραφία με συνεκτική δομή και για μιαν ακόμη φορά επαληθευόμενη την «ερευνητική δημοσιογραφία», μάλιστα σε μια περίοδο «πανδημίας» που ωθούσε στον «υποχρεωτικό εγκλεισμό των πολιτών» με συνεπακόλουθο να αφιερώνεται «περισσότερος χρόνος» στη «διαδικτυακή αναζήτηση» της ερευνώμενης «πολιτικής βιογραφίας».
Επιπλέον, υπογραμμίζω την ανάδειξη των «σχέσεων» του Κ. Μητσοτάκη με το περιοδικό «Εποπτεία», δηλαδή με μια «αμερικανόπνευστη νεοφιλελεύθερη αντικομμουνιστική ομάδα που φιλοδοξούσε να καθοδηγεί ιδεολογικά τη Ν.Δ.».
Από την πλευρά μου από το τέλος του 2018 κατέγραψα τις κριτικές μου παρατηρήσεις, με μορφή κυρίως «ενθυμήσεων»/«πινελιών» που συνόδευαν τα βιβλία μου έως σήμερα. Ενδεικτικά:
Χρόνοι επανεκκίνησης (2019):
● τι κατάλαβε ο «Κάκος» (στο νησί μας έτσι είναι το «χαϊδευτικό» του Κυριάκου) από τη διάκριση «ethnicity» – «nationality» στη Βουλή (18.12.2018) για τη Βόρεια Μακεδονία (σ.143)
● η κοινή χρήση του «ολιστικός», χωρίς να υπονοείται ο νουνός του Smuts (σ. 297)
● πώς τα βρήκε με τον Θεοτοκά (σ. 207)
● προεκλογική υπόσχεση ότι «δεν θα ανατρέψουμε» το Ν. 4559 (σ.418).
Από την πρόσφατη ελληνική σκέψη (2019):
● η «ολιστική σκέψη» (σ. 267)
Προς την «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» (2020):
● «Ξιφουλκεί ο Κάκος και υπόσχεται να μετατρέψει τη “γέννηση” σε “αναγέννηση” με την “4η βιομηχανική επανάσταση” και την “τεχνητή νοημοσύνη” στο στόμα» (σ. 85)
● τι υποσχέθηκε στην Αρτα (σ. 180)
● ποια θα είναι τα «Δημόσια σχολεία» (σ. 262)
● Από την «Cacotopia»/ «Kakotopia» προκύπτει ένας τόπος «κακοκίντυνος» (σ. 350)
● Τι δεν ξέρει για τον M. Weber ως προς το «μονοπώλιο της βίας που ασκεί το κράτος» (σ. 352 . βλ. και 394)
● Στο Davos και το «World Economic Forum» (σ. 397).
Συζητώντας για την Ιστορι(ογραφί)α σε καιρούς πανδημίας (2022):
● Πώς αντιλαμβάνεται τον εορτασμό του 1821 (σ. 113,152)
● Για τον M. Weber εκτενέστερα (σ. 269-272).
Μόλις πρόσφατα (25.5.2022) ο Κ. Μητσοτάκης απευθύνθηκε σε «νέους» («12ο Πανόραμα Επιχειρηματικότητας και Σταδιοδρομίας») με την προτροπή «να βλέπουμε τη ζωή μας λίγο πιο σφαιρικά, λίγο πιο ολιστικά». Αδυνατώ να μην επιστρέψω (βλ. Χρόνοι επανεκκίνησης, 226-228) σ’ αυτό το ζήτημα, το οποίο ήδη από το 2003 με είχε απασχολήσει. Η επίκληση του «Holism» εγείρει ορισμένα ζητήματα ερμηνευτικής προσπέλασης του «ολιστικού και βιώσιμου τρόπου σχεδιασμού» της χώρας.
Για παράδειγμα, όσοι ενδιαφέρονται για την αφόρμηση των αντιλήψεων του Decroly από τη «βιολογική μέθοδο» ή για τη συσχέτιση του «συστήματος της ενιαίας συγκεντρωτικής διδασκαλίας» του Β. Otto με τις «λαοψυχολογικές» του έρευνες που «απεδείχθησαν λίαν επικίνδυνοι διά την ανθρωπότητα, σχετισθείσαι με τας δοξασίας του εθνικοσοσιαλισμού».
Με πολλές αφετηρίες και διάφορες αφορμές εκδιπλώθηκε το «Unity of Science Movement», μέσα από διαδοχικές «πυραμιδικές» κατοπτεύσεις και με περισσή «εγκυκλοπαιδική» αφέλεια των πρωταγωνιστών του. Τα σχήματα τρομάζουν για την προκρούστεια «ακρίβεια» που αποπνέουν και για την έλλειψη αναστοχασμού ως προς την επιλογή του «αρχιμήδειου σημείου» σύλληψης του «όλου».
Ο,τι αντιμετωπίζεται ως «ολιστικό» –άλλοτε η «μέθοδος» και άλλοτε η «αντίληψη» και η «θεωρία»– υιοθετείται μάλλον αβασάνιστα, χωρίς να υποψιάζονται οι συντάκτες των κειμένων γιατί ο βιολόγος Smuts ήταν ο εισηγητής του όρου «ολισμός» και γιατί ορισμένοι minores ψυχο-παιδαγωγούντες (τελευταία πλήθαιναν και στη χώρα μας) επιμένουν με κάθε τίμημα στο «Holistic Curriculum».
Οι αεροφωτογραφίες του επιστητού, για να μείνω έστω στις πιο επιστημονικοφανείς, αμβλύνουν τα συγκεκριμένα «πεδία των εντάσεων» και δεν αποτυπώνουν τις διαμεσολαβήσεις, μια και δεν εξουδετερώνουν τους αναγωγισμούς που προκύπτουν είτε ως βιολογισμός του πολιτικού και κοινωνικού πεδίου είτε ως κοινωνιολογισμός των επιστημών της ζωής. Η «κατασκευοκρατία» δεν περιορίζεται βέβαια σε κάποιο παιδικό παιγνίδι κατασκευών με πολλές δυνατότητες.
Αντίθετα προς αυτήν την πρακτική συντελείται η διαρκής ανάδραση από το «κείμενο» στο «συγκείμενο», γεγονός που δεν επιτρέπει την ενθάρρυνση του σχηματοποιού Ελεάτη των βραδύκαυστων μηχανισμών που κρύβουμε μέσα μας. Ετσι αφήνει περιθώρια στο φιλίστορα να προσπερνά τις άπνοες τοιχογραφίες, δηλαδή χωρίς ιστορικό σφρίγος και δυναμική κοινωνικών αντιπαραθέσεων, όπως θα ήθελε η «συστημική θεωρία» να τις συμμαζέψει.
Αν πάλι επικαλεστούμε τον «παππού» (βλ. Ο Marx στον καθρέφτη, 2014: 105, 146/147) και τον ρωτήσουμε πώς αναπτύσσεται το «πράγμα στην ολότητά του» θα μας απαντήσει μαζί με τον Fred: στον ορίζοντα του «τρόπου παραγωγής», όπου επίσης μπορεί να «εξηγηθεί» και η «αλληλεπίδραση των διαφορετικών πλευρών» αυτής της «ολότητας» (1845). Σε κάθε περίπτωση επιβάλλεται να οδεύουμε από τη «χαοτική παράσταση του όλου» προς την ανάδυση της «πλούσιας σε καθορισμούς και σχέσεις ολότητας». Μόνο που η «γένεση» μιας «ολότητας» ανάγεται στο «χρονικό σημείο» της εκδίπλωσής της. (1857/8). Και μια προτελευταία ερώτηση: τι υπονοεί το μεγαλεπήβολο «Σύναλμα» («Consilience») ενός εντομολόγου, όπως ο E. Wilson, που κραδαίνει για μιαν ακόμη φορά την «Κοινωνιοβιολογία»;
*Ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων
-320x213.jpg)
