• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.2°C / 14.1°C
    3 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.8°C / 11.6°C
    3 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 10.9°C / 14.4°C
    2 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.9°C / 7.7°C
    2 BF
    51%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    2 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.0°C
    0 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    2 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    2 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 13.6°C
    2 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    4 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.4°C
    5 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    5 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    4 BF
    62%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 10.0°C
    2 BF
    72%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 8.5°C / 10.6°C
    1 BF
    79%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.8°C / 14.9°C
    0 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.8°C / 14.3°C
    0 BF
    61%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 11.2°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.8°C / 4.8°C
    1 BF
    70%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πεθαίνοντας από εκφοβισμό

  • A-
  • A+
Ακόμα και στην περίπτωση που δεν πρόκειται για οικογένειες διαλυμένες, με ενδοοικογενειακή βία ή με κάποια βαριά ψυχοπαθολογία, η εφηβεία παραμένει μια εύθραυστη περίοδος, που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής τόσο από το οικογενειακό όσο και από το σχολικό πλαίσιο.

Ενας 14χρονος αυτοκτονεί στο δωμάτιο του σπιτιού του στον Κολωνό. Το σχολείο του στα Πατήσια μπαίνει κάτω από το μικροσκόπιο, ως χώρος εκτύλιξης εκφοβιστικών ενεργειών. Δεν είναι η πρώτη φορά. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του 15χρονου Νικόλα, τον Ιούλιο του 2018, που αυτοκτόνησε στο σπίτι του στην Αργυρούπολη, εξαιτίας του σχολικού εκφοβισμού που δεχόταν από συμμαθητές του γιατί ήταν «γκέι». Ο έφηβος είχε φροντίσει -προτού δώσει τέλος στη ζωή του- να αφήσει ένα γράμμα, κατηγορώντας όχι μόνο τους εκφοβιστές του, αλλά και το εκπαιδευτικό σύστημα για την παιδεία που δίνει στα παιδιά.

Τι είδους συνθήκες επικρατούν στα ελληνικά σχολεία, φορείς κοινωνικοποίησης παιδιών και εφήβων; Τι συμβαίνει στον ψυχισμό των μαθητών που εκφοβίζουν ή εκφοβίζονται; Και ποιος είναι ο ρόλος της ελληνικής οικογένειας;

Το να μεγαλώνει κανείς -έγραφε ο Ντόναλντ Ουίνικοτ- είναι μια επιθετική πράξη. Ο Αγγλος ψυχαναλυτής είχε κάνει τον βασικό διαχωρισμό μεταξύ παιδικής ηλικίας και εφηβείας στη βάση της ασυνείδητης φαντασίωσης που τις διαπερνά. Η εφηβεία εμπεριέχει -βάσει της ψυχαναλυτικής θεωρίας- μια ερωτοτροπία με τον θάνατο, η οποία συνδέεται με έναν «συμβολικό φόνο», τον φόνο των γονεϊκών μορφοειδώλων, δηλαδή των γονεϊκών αναπαράστασεων που έχουν δημιουργηθεί ήδη από την παιδική ηλικία και στη συνέχεια έχουν εσωτερικευτεί.

Τα γονεϊκά πρότυπα, δηλαδή, αμφισβητούνται, το σεξουαλικό εισβάλλει και ο έφηβος χάνει μέρος της ταυτότητάς του καθώς μετατοπίζει τη λίμπιντό του σε εκ διαμέτρου από τους γονείς πρότυπα. Η απώλεια μέρους του εαυτού οδηγεί σε ψυχική αποδιοργάνωση. Η ψυχική ενηλικίωση σημαίνει την εγκατάλειψη των γονιών ως πρωταρχικών αντικειμένων αγάπης, γεγονός που προϋποθέτει πως ο έφηβος μεγαλώνει με δυο κηδεμόνες που έχουν μια ψυχοσυναισθηματική ωριμότητα να στηρίξουν αυτό τον «αποχωρισμό».

Με άλλα λόγια, ακόμα και στην περίπτωση που δεν πρόκειται για οικογένειες διαλυμένες, με ενδοοικογενειακή βία ή με κάποια βαριά ψυχοπαθολογία, η εφηβεία παραμένει μια εύθραυστη περίοδος, που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής τόσο από το οικογενειακό όσο και από το σχολικό πλαίσιο.

Ο 14χρονος -όπως όλα δείχνουν- έπεσε θύμα μπούλινγκ από κάποιους συμμαθητές του. Εγινε, δηλαδή, αποδέκτης ταπείνωσης, βίας και χλευασμού. Αδυνατούσε να επικοινωνήσει και να μεταβολίσει τον εκφοβισμό που δεχόταν καθώς βίωνε ταυτόχρονα «τη ρήξη της εφηβείας» - φράση δανεική από τον Μόζες Λόφερ.

Το παιδί που εισέρχεται στο σχολείο είναι φορέας της εμπειρίας που έχει αποκτήσει στο οικογενειακό του περιβάλλον. Εκεί, αρχίζει για πρώτη φορά να ζει υπό την επίδραση όχι μόνο των γονέων αλλά και των σχολικών σχέσεων. Το σχολείο βρίσκεται, σαφέστατα, ανάμεσα στους φορείς κοινωνικοποίησης που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της διαμόρφωσης της ταυτότητας του εφήβου, καθώς ο μαθητής αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως μέρος μιας κοινότητας ανθρώπων πέραν της οικογένειας.

Με ποιον τρόπο ο έφηβος θα αποφύγει το να γίνει εκφοβιστής ή εκφοβιζόμενος; Ποιο είναι το κυρίαρχο πρότυπο υποκειμενοποίησης που διακινείται μέσα στο ελληνικό σχολείο που διαπερνάται από τις κοινωνικές αντιθέσεις;

Η διαδικασία υποκειμενοποίησης του εφήβου δεν είναι εύκολη και είναι εξ ορισμού ατελής. Διότι ο έφηβος δεν είναι ούτε παιδί ούτε ενήλικας. Οφείλουμε, λοιπόν, να τον αναγνωρίσουμε και να τον αντιμετωπίσουμε ως μια ξεχωριστή κατηγορία, πιο εκτεθειμένη από οποιαδήποτε άλλη στη φασματική διάσταση της αυτοκτονικότητας, που περιλαμβάνει όλες τις ιδέες και πράξεις της αυτοκαταστροφικότητας.

Γιατί η κάθε απόρριψη βιώνεται ως απώλεια για τον έφηβο και η διαχείριση της απώλειας δεν είναι εύκολη διαδικασία γι’ αυτόν.

Οι σχέσεις που θα δημιουργήσει ο έφηβος εκτός πατρικής οικογένειας και το αν θα γίνει πομπός και αποδέκτης αισθημάτων ασφάλειας ή βίας εξαρτώνται από τον τρόπο που θα βιώσει την παραπάνω διαδικασία μέσα στην οικογένεια. Μια κακοποιητική οικογένεια -είτε μέσα από βία είτε μέσα από συμβιωτική αγάπη που δεν απελευθερώνει το παιδί- θα δυσκολέψει τη διαδικασία για τον έφηβο.

Οι γονείς θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδέχονται πως ο έφηβος απελευθερώνεται από την παιδική του εξάρτηση προς αυτούς χωρίς να του δημιουργούν ενοχές, μια προσπάθεια που συχνά συνοδεύεται από επιθετικότητα όπως έχει επισημάνει η Φρανσουάζ Ντολτό. Και η αντιμετώπιση οποιασδήποτε μορφής επιθετικής συμπεριφοράς των μαθητών θα πρέπει να αποτελεί ένα μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έτσι ώστε ο έφηβος να βρει τις δικές του συντεταγμένες, πενθώντας τη σχέση του με τους γονείς και χτίζοντας υγιείς σχέσεις εκτός οικογενειακού πλαισίου. Με την ελπίδα να έχουμε λιγότερους εκφοβιστές και εκφοβιζόμενους. Για να μην πεθαίνει κανείς από ταπείνωση και φόβο. Για να μη σκοτώνει κανείς χλευάζοντας και εκφοβίζοντας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δυνατοί έφηβοι
Η ψυχοθεραπεύτρια Αmy Morin επισημαίνει ότι το κλειδί για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να φτάσουν τις μέγιστες δυνατότητές τους είναι να τα βοηθήσουμε να αναπτύξουν έναν ισχυρό ψυχικό μυ.
Δυνατοί έφηβοι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παράνομες υιοθεσίες στη σκιά του πολέμου
Στόχος είναι η ανάδειξη της μετασχηματιστικής δύναμης της υιοθεσίας, δηλαδή η προσφορά νέων εμπειριών φροντίδας στο παιδί, έτσι ώστε να επιτευχθεί η ψυχονοητική οργάνωσή του.
Παράνομες υιοθεσίες στη σκιά του πολέμου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ευτυχισμένα παιδιά - 9 βήματα για γονείς
Συμβουλές που μπορούν να ακολουθήσουν οι γονείς με στόχο ευτυχισμένα και ανεξάρτητα παιδιά μέσα από την οικογένεια και τις συμπεριφορές.
Ευτυχισμένα παιδιά - 9 βήματα για γονείς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μάνα, μητέρα, μαμά
Ο πρώτος εορτασμός της Ημέρας της Μητέρας έγινε το 1908 στο Γκράφτον της Δυτικής Βιρτζίνια, τη γενέτειρα της Τζάρβις - ήταν μια ημέρα πένθους και μνήμης για τους στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο.
Μάνα, μητέρα, μαμά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας