Φανταστείτε να φοβάστε τόσο πολύ που να μη θέλετε να πάτε στο σχολείο. Σκέφτεστε: «Θα με κοροϊδέψουν», «θα με σπρώξουν», «θα με χτυπήσουν», «θα με ταπεινώσουν». Δυστυχώς, ο φόβος αυτός είναι μέρος της καθημερινότητας πολλών εφήβων. Αποτέλεσμα του εκφοβισμού είναι σιγά σιγά οι έφηβοι να απομονώνονται, να μελαγχολούν, ορισμένοι δε να οδηγούνται στην κατάθλιψη.
Τι είναι ο εκφοβισμός;
Ο εκφοβισμός μπορεί να έχει πολλές και διαφορετικές μορφές. Είναι μια οδυνηρή, ανεπιθύμητη συμπεριφορά που γίνεται επανειλημμένα και σκόπιμα.
Μπορεί να σημαίνει ότι σε αποκαλούν με προσβλητικά παρατσούκλια, σε βρίζουν, σε πειράζουν ή σε ταπεινώνουν, σου παίρνουν πράγματα, διαδίδουν φήμες για σένα ή σε αγνοούν, σε απομονώνουν. Μπορεί επίσης να σημαίνει ότι σε απειλούν, σε εκφοβίζουν ή σε χτυπούν.
Ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι μια άλλη επικίνδυνη μορφή. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα έπρεπε κανονικά να είναι ασφαλείς, διασκεδαστικοί τόποι, αλλά δυστυχώς είναι και τόποι όπου μπορεί να δράσουν εκφοβιστές προκαλώντας συναισθηματικό όλεθρο.
Αυτοί έχουν σκοπό να ταπεινώσουν, να πληγώσουν και να αναστατώσουν τους άλλους. Μερικές φορές το κάνουν ανώνυμα ή χρησιμοποιώντας ψεύτικα προφίλ, γεγονός που καθιστά αυτήν την ενέργεια ακόμη πιο τρομακτική.
Οι επιπτώσεις του εκφοβισμού μπορεί να είναι εξαιρετικά επιζήμιες για την ψυχική υγεία και περιλαμβάνουν το άγχος και την κατάθλιψη. Τα άτομα που υφίστανται εκφοβισμό είναι πιο πιθανό να έχουν διαταραχές στον ύπνο και να χάνουν περισσότερες σχολικές ημέρες, γεγονός που επηρεάζει τις σχολικές επιδόσεις τους.
Επίλεξε τον σεβασμό
Ο εκφοβισμός είναι μία επιλογή. Στον αντίποδα, είναι ο σεβασμός. Η επιλογή είναι του καθενός. Επιλέξτε τον σεβασμό αντί τον εκφοβισμό. Ολοι έχουν το δικαίωμα να ζουν τη ζωή τους ευτυχισμένοι, ανεξάρτητα από την καταγωγή, το φύλο ή την κληρονομικότητά τους.
Η αντιπάθεια για τα ρούχα, τις απόψεις ή τις πεποιθήσεις ενός άλλου μαθητή δεν ισοδυναμεί με το δικαίωμα να τον κάνετε να αισθάνεται άσχημα. Βέβαια δεν πρόκειται να τα πηγαίνουν όλοι καλά με όλους. Συχνά θα υπάρχουν διαφωνίες απόψεων και διαφορές στον τρόπο ζωής. Ολοι όμως, πάντα, αξίζουν σεβασμό. Ετσι, αν δείτε κάποιον να αντιμετωπίζεται άσχημα και προσβλητικά, γίνετε εσείς το πρότυπο και δείξτε του σεβασμό με το να τον υπερασπιστείτε. Ξεκαθαρίστε στον κύκλο σας ότι δεν σας αρέσει η εκφοβιστική συμπεριφορά.
Τι μπορείτε να κάνετε αν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε πέφτει θύμα εκφοβισμού;
ΜΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΕIΤΕ τον εαυτό σας – να ξέρετε ότι δεν φταίτε εσείς. Δεν έχει σημασία πώς μοιάζετε, τι αθλητικά παπούτσια φοράτε, πώς μιλάτε, περπατάτε ή μιλάτε, όλοι είμαστε διαφορετικοί με κάποιο τρόπο – αυτό είναι που μας κάνει μοναδικούς και καταπληκτικούς. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εκφοβίζει εσάς ή οποιονδήποτε άλλο. Ολοι έχουν το δικαίωμα να αισθάνονται ευτυχισμένοι κάθε μέρα και υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να σας βοηθήσουν να σταματήσετε τον εκφοβισμό.
ΜΗΝ ΥΠΟΦEΡΕΤΕ σιωπηλά. Πείτε σε κάποιον τι συμβαίνει. Θα μπορούσατε να μιλήσετε σε έναν ενήλικα που εμπιστεύεστε, όπως σε έναν γονέα, κηδεμόνα, καθηγητή ή σχολικό σύμβουλο. Μπορείτε να επιλέξετε να γράψετε τι συμβαίνει, αν δυσκολεύεστε με τις λέξεις. Κανείς δεν πρέπει να υποφέρει στη σιωπή. Να είστε περήφανοι για τον εαυτό σας. Μιλήστε για να βοηθήσετε να κάνετε τη δική σας ζωή καλύτερη –και να λάβετε τον σεβασμό που σας αξίζει– καθώς και για να αποτρέψετε άλλους έφηβους να βιώσουν παρόμοια αναστάτωση και τραύματα στο μέλλον.
Στην Ελλάδα
▶ 29% των μαθητών έχει ασκήσει βία σε βάρος συμμαθητή τους σε ήπια – μέτρια συχνότητα.
▶ 10% των μαθητών έχουν υπάρξει θύματα ενδοσχολικής βίας από τους συμμαθητές τους ή από παιδιά μεγαλύτερων τάξεων.
▶ 65% έχουν υπάρξει μάρτυρες σχολικού εκφοβισμού σε βάρος συμμαθητή τους.
(Ερευνα υπουργείου Παιδείας, 2015, σε 3.682 μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και 31.602 μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης)
▶ Τόσο ο εκφοβισμός όσο και ο διαδικτυακός εκφοβισμός μειώθηκαν δραστικά (30%-40%) κατά τους μήνες του λοκντάουν το 2020 και 2021 στις ΗΠΑ.
(Μελέτη Harvard)
