Δεν είναι απλά μια μπουκιά που πήγε χαμένη

Είναι καλοκαίρι, έχουμε φύγει από την παραλία, είμαστε πεινασμένοι. Πάμε στην ταβέρνα. Καθόμαστε στο τραπέζι μας. Ο σερβιτόρος φέρνει τον κατάλογο… και εκεί ξεκινά η περιπέτεια. Μας αρέσει το ένα, μας τρελαίνει το άλλο… Τα ορεκτικά, τα κυρίως, τα επιδόρπια. Παραγγέλνουμε. Μου φαίνονται πολλά, το λέω δειλά δειλά… Κανείς δεν ακούει, όλοι είναι πεινασμένοι. Το φαγητό έρχεται… Στο τέλος έρχεται και ο σερβιτόρος να μαζέψει τα πιάτα. Τα μισά φαγητά ούτε που τα έχουμε αγγίξει…

Η γιαγιά μου έλεγε «Είναι αμαρτία να πετάμε φαγητό», η μαμά μου μιλούσε για τα παιδιά της Αφρικής που πεινούν… και η καθηγήτρια των Οικοκυρικών στο σχολείο μάς προέτρεπε να μη γίνουμε σκουπιδοτενεκέδες σαν τις μανάδες μας προκειμένου να μην πετάξουμε το φαγητό. Με απλά λόγια, η ανατροφή μου με την εκπαίδευσή μου ήταν σε πλήρη αντίθεση.

Αργότερα ήρθε η περιβαλλοντική συνείδηση που με βοήθησε να επαναπροσδιορίσω τις αξίες μου. Διέγραψα αυτά που είχα προγραμματιστεί να πιστεύω και δημιούργησα τις δικές μου ιδέες. Ιδέες βασισμένες όχι στην ενοχικότητα της «αμαρτίας» ή της παχυσαρκίας, αλλά στη βιωσιμότητα. Στην ανάγκη για την επιβίωση του πλανήτη, τη δική μου αλλά και των επόμενων γενεών.

Ετσι, όταν κράτησα στα χέρια μου τον οδηγό του WWF Ελλάς για την καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων, τόσο στα σπίτια μας όσο και στην εστίαση, εκτίμησα ιδιαίτερα την προσπάθεια της οργάνωσης που επιχειρεί να αλλάξει τις νοοτροπίες προς όφελος του περιβάλλοντος και της κοινωνίας.

Η στατιστική της σπατάλης τροφίμων

«Το 34% της γης και το 69% του καθαρού νερού χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων.

Το 30% των λαχανικών και φρούτων που παράγονται δεν φτάνουν στην κατανάλωση γιατί δεν πληρούν τα “εμφανισιακά” κριτήρια της αγοράς.

Μια τετραμελής οικογένεια στην Ελλάδα πετά κάθε χρόνο στα σκουπίδια περίπου 120 κιλά φαγητού, αξίας περίπου 500 ευρώ.

Η σπατάλη τροφίμων κοστίζει κάθε χρόνο στην ευρωπαϊκή οικονομία περίπου 143 δισεκατομμύρια ευρώ.

Για μια κούπα καφέ απαιτείται η κατανάλωση 140 λίτρων νερού, εκ των οποίων το σημαντικότερο ποσοστό προκύπτει από την καλλιέργεια των κόκκων του καφέ.

Για την παραγωγή ενός κιλού μοσχαρίσιου κρέατος απαιτούνται έως και 15 τόνοι νερού.

Ετσι κάθε φορά που πετιέται ένα τρόφιμο πετιέται μαζί του όλη η ενέργεια, η καλλιεργήσιμη γη και το νερό που χρειάστηκαν σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του».

Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία του Οδηγού, που είναι όμως αρκετά αποκαλυπτικά για το ταξίδι του φαγητού μας από την καλλιέργεια ή την εκτροφή μέχρι το πιάτο μας. Πρόκειται για ένα ταξίδι περίπλοκο και δύσκολο. Κάθε βήμα της διαδικασίας έχει και άμεσο αντίκτυπο στον πλανήτη μας. Και δεν είναι μόνο οι πόροι που χρειάστηκαν για την παραγωγή του. Πρέπει να υπολογίσουμε και τους επιπλέον πόρους που θα χρειαστούν για τη συλλογή του από τους κάδους απορριμμάτων και τη μεταφορά του στους χώρους υγειονομικής ταφής.

Τέλος, πρέπει να υπολογίσουμε ότι όσο πετάμε τρόφιμα τόσο θα πρέπει να αυξάνουμε αυτούς τους χώρους υγειονομικής ταφής που κανείς δεν θέλει στη γειτονιά του. Οσο θάβουμε οργανικά απορρίμματα, δηλαδή τρόφιμα, τόσο αυξάνουμε την παραγωγή εκπομπών μεθανίου που είναι αέρια του θερμοκηπίου και συντελούν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Γιατί πρέπει να μας ενδιαφέρει η σπατάλη των τροφίμων

Κατ’ αρχάς για την τσέπη μας. Οταν πετάς τρόφιμα, δεν πετάς σκουπίδια, αλλά χρήματα. «Η σπατάλη τροφίμων κοστίζει κάθε χρόνο στην ευρωπαϊκή οικονομία περίπου 143 δισεκατομμύρια ευρώ», αναφέρει το WWF Ελλάς.

Δεύτερον, για την προστασία των φυσικών πόρων που δεν είναι απεριόριστοι. Για την παραγωγή τροφίμων απαιτούνται πολύτιμες πρώτες ύλες και τεράστιες ποσότητες γης, νερού και ενέργειας, οι οποίες σπαταλώνται μαζί με κάθε τρόφιμο που πετάμε στα σκουπίδια.

Αλλά και για ηθικούς και ανθρωπιστικούς λόγους. «Κάθε χρόνο, σχεδόν το 1/3 της τροφής που παράγεται στον κόσμο πετιέται. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι δεν φτάνουν στο πιάτο μας, ενώ θα μπορούσαν να θρέψουν ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη. Πόσοι από εμάς όμως γνωρίζουν το “πραγματικό κόστος” της σπατάλης;» είναι το πρώτο πράγμα που διαβάζει κανείς ανοίγοντας τον Οδηγό.

Διαβάζοντας στον Οδηγό του WWF Ελλάς ότι «σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποσιτίζονται», ενώ εμείς παραγγέλνουμε στα εστιατόρια περισσότερο φαγητό από αυτό που στο τέλος θα φάμε ή αγοράζουμε παρορμητικά χωρίς να ελέγξουμε πρώτα τι έχουμε στα ντουλάπια της κουζίνας μας, κατανοώ στην έκφραση της γιαγιάς μου την «αμαρτία» και εκτιμώ την επισήμανση της μαμάς μου για τα παιδιά της Αφρικής που πεινάνε.

Παράλληλα όμως αντιλαμβάνομαι και την ανησυχία της δασκάλας μου για την παχυσαρκία. Εντοπίζω τις διαφορές ανάμεσα στις γενιές και αυτό μου επιτρέπει να αγκαλιάσω το παρελθόν, να αναλάβω δράση για το παρόν και να δημιουργήσω έναν καλύτερο κόσμο για τα παιδιά στο μέλλον.

Οι συνταγές με τα περισσεύματα στο τέλος του καταλόγου από τον chef της «Γευσήνους» –της εταιρείας που συνεργάστηκε με το WWF για τον οδηγό μείωσης της σπατάλης τροφίμων στο catering– εμπνέουν επινοητικότητα. Επινοητικότητα στο μαγείρεμα που εξοικονομεί χρήματα, που εξοικονομεί πόρους, που δεν παράγει απορρίμματα. Επινοητικότητα που συμβάλλει στην επιβίωση του πλανήτη, στην επιβίωση των επόμενων γενεών.