Ηχοι από το παρελθόν

Στην Ανω Σύρο, στην ίδια γειτονιά που ο Μάρκος Βαμβακάρης έπαιζε τα τραγούδια του, έχει δημιουργηθεί ένα φεστιβάλ μιας εντελώς διαφορετικής μουσικής. Το Διεθνές Φεστιβάλ Εκκλησιαστικού Οργάνου «ΑΝΩ» που φέτος συμπληρώνει πέντε χρόνια ζωής. Η καρδιά του φεστιβάλ είναι ένα παλιό εκκλησιαστικό όργανο (κατασκευασμένο στην Ιταλία το 1888) του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Γεωργίου της Ανω Σύρου, που ήρθε από τη Ρώμη στην Αθήνα και κατόπιν στο νησί. Την ίδια χρονιά κατασκευής του δωρήθηκε από τον Πάπα Λέοντα ΙΓ’ στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Διονυσίου των Αθηνών, όπου και ανήκε έως το 1951, οπότε ο επίσκοπος Γεώργιος Ξενόπουλος φρόντισε και το έφερε στη Σύρο.

Είναι το αρχαιότερο εκκλησιαστικό όργανο που λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα. Κατασκευασμένο τη ρομαντική εποχή, μας χαρίζει αυτούσιο τον ήχο των οργάνων της εποχής του, ενώ η ξυλόγλυπτη κατασκευή στο μπροστινό μέρος του το καθιστά έργο τέχνης. Η γενική επισκευή του ολοκληρώθηκε το 2016 και η πρώτη του παρουσίαση στο κοινό πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του ίδιου έτους με μια πανηγυρική συναυλία στον κατάμεστο ναό «Σαν Τζώρτζη».

Συνεχίζοντας την προσπάθεια στήριξης της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και των ανθρώπων που την υπηρετούν και με διαρκή στόχο του τη διεύρυνση του κοινού του αλλά και την αναζωογόνηση του μεσαιωνικού οικισμού της Ανω Σύρου, το Διεθνές Φεστιβάλ Εκκλησιαστικού Οργάνου «ΑΝΩ» για τη θερινή περίοδο προγραμματίζει τη διοργάνωση τεσσάρων συναυλιών εκκλησιαστικού οργάνου.

Οι συναυλίες θα πραγματοποιηθούν με βιντεοσκόπηση και με απευθείας μετάδοση (live-streaming) από τον Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Ανω Σύρου, χωρίς την παρουσία κοινού, και θα μεταδοθούν διαδικτυακά από τις σελίδες του Φεστιβάλ ΑΝΩ σε YouTube και Facebook.

Παράλληλα, μέσω εγκατάστασης οθόνης προβολής, κάποιες από τις συναυλίες θα μπορεί να τις παρακολουθήσει περιορισμένος αριθμός θεατών με ελεύθερη είσοδο σε επιλεγμένους ανοιχτούς χώρους, τηρώντας όλα τα πρωτόκολλα πρόληψης της πανδημίας.

Είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα μαγικό ρεσιτάλ εκκλησιαστικού οργάνου στον λόφο της καθολικής εκκλησίας, στον ναό του Αγίου Γεωργίου, την ώρα που έπεφτε ο ήλιος, του διάσημου Πολωνού σολίστα Bartosz Jakubczak, ενώ την ίδια στιγμή το κοινό παρακολουθούσε τη συναυλία σε απευθείας μετάδοση στην παραλία του Φοίνικα.

Η Σύρος αποτελεί ένα θαυμαστό παράδειγμα συνύπαρξης των δύο Εκκλησιών εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Για το φεστιβάλ εργάζονται με πάθος και άνθρωποι που δεν είναι καθολικοί, όπως ο εκτελεστικός διευθυντής, ψυχή του φεστιβάλ, Χάρης Βεκρής, ο οποίος έχει πρωτοστατήσει σε πολλά και ενδιαφέροντα πολιτιστικά γεγονότα στο νησί. Συνομιλώντας μας εξέφρασε την πεποίθησή του πως το φεστιβάλ θα έχει μέλλον στο νησί, καθώς ακόμα και την άγονη καλλιτεχνικά περίοδο του κορονοϊού οι άνθρωποι το στηρίζουν και το πιστεύουν: «Φιλοδοξούμε να κάνουμε πολλά πράγματα αν μας το επιτρέψει η πανδημία. Πέρσι να φανταστείτε θα έπαιζε στο φεστιβάλ ο οργανίστας του Βατικανού και άλλοι μεγάλοι καλλιτέχνες, αλλά ακυρώθηκαν οι συναυλίες λόγω του κορονοϊού. Μαζί με το κυρίως σώμα του φεστιβάλ είχαμε κανονίσει και παράλληλες εκδηλώσεις στην Ερμούπολη, που δυστυχώς δεν έγιναν. Δεν το βάλαμε κάτω όμως. Κάναμε το φεστιβάλ με live-streaming.

Φέτος είναι λίγο καλύτερα τα πράγματα και μας επιτρέπεται να σχεδιάζουμε το μέλλον. Από τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού δικτύου παράκτιων και νησιωτικών πόλεων με παράδοση στο εκκλησιαστικό όργανο μέχρι άλλες δράσεις που θα κάνουν την Ανω Σύρο έναν ενδιαφέροντα πολιτιστικό προορισμό. Είμαστε αληθινά τυχεροί γιατί έχουμε τη μεγάλη υποστήριξη του καθολικού επισκόπου Σύρου, Πέτρου Στεφάνου».

Σε μια σύντομη συνάντηση και συνομιλία που είχαμε με τον επίσκοπο Σύρου, Πέτρο Στεφάνου, μας είπε: «Χαίρομαι ιδιαίτερα γι’ αυτό το φεστιβάλ, γιατί όταν το συζητάγαμε πίστευα πως δύσκολα θα αναπτυχθεί κάτι τόσο ειδικό. Και όμως κάθε χρόνο μεγαλώνει και γίνεται ολοένα και πιο γνωστό στον κόσμο. Να φανταστείτε ότι ανεβαίνουν για χάρη του ντόπιοι που δεν ανέβαιναν ποτέ. Η γειτονιά του Αγίου Γεωργίου αποκτά μεγάλη επισκεψιμότητα εκείνες τις μέρες.

Το όργανο ξαναζωντάνεψε και χαίρομαι ιδιαίτερα που μπορούμε να το ακούσουμε γιατί τόσα χρόνια ήταν ανενεργό. Παρότι μεγάλωσα εδώ, άκουσα πρώτη φορά εκκλησιαστικό όργανο στην εκκλησία του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό στα 22 μου χρόνια. Θα ήθελα να μπορέσουμε να γνωρίσουμε την ομορφιά αυτού του οργάνου στα παιδιά, στα σχολεία του νησιού. Και θα προσπαθήσουμε να κάνουμε τέτοιες δράσεις».

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Χρήστος Παρασκευόπουλος, σολίστας του εκκλησιαστικού οργάνου, φροντίζει ώστε να υπάρχει ένα πλούσιο πρόγραμμα συναυλιών που δεν περιλαμβάνει μόνο κλασική μουσική. Συχνά παίζονται και έργα Ελλήνων συνθετών. Για φέτος το πρόγραμμα είχε έργα για εκκλησιαστικό όργανο και φωνή και προλαβαίνετε όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές να παρακολουθήσετε το Σάββατο 21 Αυγούστου τα έργα για εκκλησιαστικό όργανο (Γιούλη Βεντούρα) και γαλλικό κόρνο (Αγγελος Σιωράς) που θα παιχτούν. Τις συναυλίες προλογίζει ο μουσικός παραγωγός και σύμβουλος προγράμματος του Φεστιβάλ ΑΝΩ, Νίκος Κανελλόπουλος.

Ενα ακόμη ενδιαφέρον γεγονός για να επισκεφτείτε τον αύλειο χώρο του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Γεωργίου στην Ανω Σύρο είναι η έκθεση της πολωνικής πρεσβείας που φιλοξενείται και είναι αφιερωμένη στην επέτειο για το πρώτο σύγχρονο γραπτό Σύνταγμα της Ευρώπης, το οποίο εφαρμόστηκε στην Πολωνία το 1791 και ήταν το δεύτερο στον κόσμο μετά το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα την απολαύσετε καθ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ.