• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.0°C / 13.4°C
    1 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.5°C / 5.8°C
    3 BF
    52%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 12.3°C
    3 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 3.0°C
    3 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 1.9°C / 5.1°C
    2 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    -2°C -2.6°C / 0.1°C
    4 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    1 BF
    95%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.4°C / 14.3°C
    3 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 6.9°C / 10.9°C
    3 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 16.3°C
    5 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    6°C 5.7°C / 10.6°C
    6 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 12.9°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.9°C / 8.5°C
    2 BF
    75%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.5°C / 10.1°C
    1 BF
    80%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 12.8°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.3°C / 13.7°C
    2 BF
    66%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 1.3°C / 6.0°C
    0 BF
    91%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.6°C / 5.8°C
    3 BF
    55%
  • Καστοριά
    Χιονοπτώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    3 BF
    90%

Ζαχαρίας Στουφής: Ο τάφος του διαόλου, ΑΩ Εκδόσεις

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ταξίδι στο τέλος της αθωότητας

  • A-
  • A+
Ενας θρύλος του χωριού –από αυτούς που υπάρχουν σε κάθε τόπο και που κρύβουν στο βάθος μια δόση αλήθειας αναμεμειγμένης με τους φόβους, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις αλλά και την πιο ακραία ανθρώπινη φαντασία– γίνεται για δυο αδέρφια η αρχή για το ταξίδι προς το τέλος της παιδικότητας.

«Δεν πρόκειται για μια ακόμα ιστορία ενηλικίωσης αλλά για την τραγωδία της ύπαρξης, αφού οι ήρωες αυτού του βιβλίου στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν τα δυο πιο χαοτικά φαινόμενα, τον έρωτα και τον θάνατο -που είναι και η συνθήκη της ζωής τους- με όχημα το κακό, διαμορφώνουν την τραγωδία του πολιτισμού τους». Από τη μικρή περιγραφή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου παίρνουμε τόσες πληροφορίες όσες χρειάζονται για μια πρώτη γεύση των όσων θα διαβάσουμε: ενηλικίωση, έρωτας, θάνατος, κακό, τραγωδία, πολιτισμός.

Το βιβλίο του Ζαχαρία Στουφή «Ο τάφος του διαόλου» (2019, ΑΩ Εκδόσεις) είναι μια νουβέλα που σίγουρα δεν την προσπερνάς εύκολα. Δεν είναι μόνο το όνομα του συγγραφέα, του οποίου το έργο είναι πλέον γνωστό και εντυπωσιακό όχι μόνο λόγω εύρους και θεματικής, αλλά κυρίως λόγω της ποιότητας και του διακριτού προσωπικού λογοτεχνικού του ύφους. Είναι επιπλέον η καλαίσθητη και προσεγμένη έκδοση, η υποβλητική ασπρόμαυρη φωτογραφία του Βασίλη Κωνσταντινέα που κοσμεί το εξώφυλλο, αλλά και ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου που αποπνέει κάτι απόκοσμο και συνάμα ελκυστικό στον αναγνώστη. Ο Στουφής είναι ένας ποιητής που ασχολείται με τη λαογραφία διεξάγοντας επιτόπιες έρευνες θανατολογίας στη Ζάκυνθο, ιδιαίτερη πατρίδα και τόπο δράσης της εν λόγω νουβέλας του, που όπως ο ίδιος μας πληροφορεί είναι αυτοβιογραφική.

Ο χρόνος στη νουβέλα ξετυλίγεται σε τρία επίπεδα και ξεκινά από το δεύτερο στη σειρά. Στα 1982 και σε αφήγηση πρωτοπρόσωπη ο οκτάχρονος ήρωας και ο δεκατριάχρονος αδερφός του Νικόλας, ορμώμενοι από έναν θρύλο του χωριού τους –από αυτούς που υπάρχουν σε κάθε τόπο και οι οποίοι κρύβουν στο βάθος μια δόση αλήθειας αναμεμειγμένης με τους φόβους, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις αλλά και την πιο ακραία ανθρώπινη φαντασία– ξεκινούν ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή. Κι αυτό δεν είναι άλλο από το ταξίδι προς το τέλος της παιδικότητας.

Μαθαίνουν ότι σε έναν βολιό*1 κοντά στο σπίτι τους είναι θαμμένος ένας διάολος. Και μάλιστα ένας διάολος που γεννήθηκε από μια γυναίκα στο ίδιο τους το χωριό. Είχε ένα κέρατο στο κεφάλι του και καμία ένδειξη φύλου, και αμέσως μετά τη γέννησή του τον σκότωσαν και τον έθαψαν κάτω από τον βολιό για να μην μπορεί να ξανασηκωθεί. Εκτοτε τα μεσημέρια και τα μεσάνυχτα άλλοι διάολοι μαζεύονται γύρω του, κάτω από τον παχύ ίσκιο της παρακείμενης διαολοσυκιάς – της οποίας το όνομα δεν είναι διόλου τυχαίο. Η τρομερή αυτή ιστορία παίρνει στο μυαλό των μικρών παιδιών τεράστιες διαστάσεις. Ο φόβος γιγαντώνεται όταν μαθαίνουν ποια ήταν η γυναίκα που γέννησε τον μικρό διάολο. Τη γνωρίζουν. Η θεία Μαύρα, κοντά στα 90 πια, ζει ακόμη στο χωριό τους. Η γυναίκα που γέννησε τον διάολο είναι πρόσωπο υπαρκτό για τους ίδιους κι αυτό κάνει την ιστορία ακόμη πιο τρομακτική.

Η παιδική περιέργεια και η δίψα για το άγνωστο και την αλήθεια νικάει τον φόβο κι έτσι τα δυο αγόρια αποφασίζουν να σκάψουν τον βολιό και για να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι αν ο θρύλος είναι αληθινός. Η ανασκαφή αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση και το εγχείρημα σύντομα εγκαταλείπεται. Οχι όμως και η αναζήτηση της αλήθειας από τον οκτάχρονο ήρωα, ο οποίος ζει πραγματικά το καλοκαίρι του τέλους της αθωότητας αφού μέσα από διάφορα συμβάντα που αφηγείται έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τη μεταφυσική του θανάτου. Η αντίληψη του θανάτου ως κάτι που μπορεί να συνεχίζεται πέρα από τον φυσικό κόσμο κατακλύζει τη σκέψη και τα συναισθήματά του, που εντείνονται ακόμη περισσότερο όταν μαθαίνει εν τέλει από τη μητέρα του την αληθινή ιστορία της Μαύρας, που πηγαίνει πίσω στα 1909. Κι αυτή είναι η δεύτερη χρονική στάση της νουβέλας.

Δεν θέλω να αποκαλύψω το τι συνέβη στο χωριό του ήρωα πάνω από έναν αιώνα πριν από την αφήγηση, γιατί η γνήσια, ατόφια και ανεπηρέαστη ανάγνωση είναι μία από τις σπουδαιότερες απολαύσεις ετούτης της ιστορίας – της κάθε ιστορίας. Θέλω, ωστόσο, να πω ότι πρόκειται για μια ιστορία που τελικά γράφει η ζωή όταν τα πάθη νικάνε τον άνθρωπο – ή όταν τα αφήνει να τον νικήσουν; Τα εγκλήματα που έγιναν δεν τιμωρήθηκαν ποτέ από ανθρώπινο νόμο. Μήπως όμως η φύση έδωσε τη δική της λύση; Και δεν μιλώ για μια φύση που κρίνει και τιμωρεί με βάση ανθρώπινους ηθικούς νόμους, αλλά για μια φυσική εξέλιξη που είναι τόσο αναπόδραστη όσο και ασυγκίνητη μπροστά στην ανθρώπινη τραγωδία.

Η τρίτη χρονική στάση της νουβέλας είναι το 2019. Ο Στουφής κλείνει την τραγική ιστορία του μικρού χωριού του προσφέροντας στον αναγνώστη λίγες πληροφορίες για το σήμερα. Ενα τέλος πιο λαογραφικό, και πώς αλλιώς αφού το βιβλίο πέρα από το μοίρασμα ενός τοπικού θρύλου, αλλά και τη λογική και ανθρώπινη εξήγησή του, διατηρεί και συντηρεί μνήμες και στοιχεία μιας εποχής που χάνεται μαζί με τους ανθρώπους της. Οι θρύλοι, βέβαια, κάπως έτσι επιβιώνουν: από στόμα σε στόμα, από σελίδα σε σελίδα. Και είναι κι αυτό απαραίτητο. Ακόμη κι αν έχουν πια απομυθοποιηθεί.


Ο Ζαχαρίας Στουφής, γεννημένος στη Ζάκυνθο, αναζητά τον θάνατο στη λαογραφία, τη φιλολογία, την ιστορία και στη σύγχρονη κοινωνία του νησιού του, σαν ένα παιχνίδι-πρόκληση απέναντι στο αναπόδραστο. Και όπως λέει, το πρώτο επάγγελμα που ήθελε να κάνει, από τα πέντε του χρόνια, ήταν «Αγιος», αφού έβλεπε πως αυτούς λάτρευαν και τιμούσαν στο χωριό του και τους επικαλούνταν συνεχώς ακόμη και τις στιγμές της οδύνης κάποιας κηδείας

*ποιήτρια

*(1) Σωρός από πέτρες που οι χωρικοί τις μάζευαν από τα χωράφια και τις στοίβαζαν σε άγονα σημεία γης. Μπορεί να έφταναν και τα δυο μέτρα ύψος.

Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το διαμάντι του Καρταρέσκου
Ο συγγραφέας Μιρτσέα Καρταρέσκου στο έργο του είναι βαθιά επηρεασμένος από τον σουρεαλισμό και τον μαγικό ρεαλισμό.
Το διαμάντι του Καρταρέσκου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωοποίηση
Σήμερα είναι σαφές, για οποιονδήποτε δεν είναι εντελώς κακόπιστος, πως δεν υφίστανται πλέον ιστορικά καθήκοντα τα οποία οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αναλάβουν ή έστω ακόμη και μόνο να ανατεθούν στους ανθρώπους.
Η ζωοποίηση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στίχοι σαν ήρεμη αφήγηση
Η νέα ποιητική συλλογή της Μάρθας Βασκαντήρα με τον τίτλο «Δούρειος Ιππος» περιλαμβάνει 51 ποιήματα, εκ των οποίων μερικά παίρνουν τη μορφή θεατρικού μονολόγου.
Στίχοι σαν ήρεμη αφήγηση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οδοιπλανία σε άπλαστο τόπο
Η «Λεωφόρος ΝΑΤΟ» του Νικήτα Σινιόσογλου γίνεται πύλη εισόδου στο πραγματικό, τη βαθμίδα εκείνη της ψυχαναλυτικής εμπειρίας όπου επικρατεί το αδιανόητο, το «αδύνατο», το ανείπωτο, το αδιήγητο.
Οδοιπλανία σε άπλαστο τόπο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας