Θα μπορούσε ο τίτλος αυτός του κειμένου να χρησιμοποιηθεί σχεδόν σε οτιδήποτε: ως τίτλος αισθηματικής κομεντί μέχρι σπλάτερ ρεπορτάζ ή, αντίστοιχα, θρίλερ. Ωστόσο εμείς τον χρησιμοποιούμε για το εντελώς αντίθετο από όλα τα παραπάνω.
Ο λόγος, για τον σπουδαίο -για αρκετούς, τον σπουδαιότερο- καλλιτέχνη, ερευνητή, διανοητή που έχει περάσει από αυτόν τον κόσμο, τον μέγα εκπρόσωπο της ύστερης Αναγέννησης, Λεονάρντο ντα Βίντσι. Και για το βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νήσος (εξαιρετικό καλοκαιρινό ανάγνωσμα, το παραδεχόμαστε) με τίτλο: «Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και οι γυναίκες. Η βιογραφία ενός καλλιτέχνη».
Η συγγραφέας Κία Βάλαντ είναι ιστορικός και κριτικός Τέχνης με ειδίκευση την Αναγέννηση. Για τη δουλειά της έχει βραβευτεί πολλές φορές και η ίδια έχει καταπιαστεί στο παρελθόν με σπουδαίες μορφές, όπως οι Σεμπαστιάνο ντελ Πιόμπο, Μιχαήλ Αγγελος και Ραφαήλ. Σειρά έχει ο Ντα Βίντσι. Πρόκειται για μία εκτενή (μια διόλου κουραστική) μελέτη για τη ζωή του μοναδικού αυτού ανθρώπου της Αναγέννησης, με στοιχεία από την παιδική του ηλικία, τη νεότητά του, τους έρωτες και τους καβγάδες του και φυσικά τους καμβάδες του…
Το πολύ ενδιαφέρον είναι πως η Κία Βάλαντ δίνει ιδιαίτερη σημασία στην οπτική του Ντα Βίντσι για τις γυναίκες: «Μέχρι την εποχή του, τα κορίτσια στις ιταλικές προσωπογραφίες αναπαρίσταντο ως αγνά πλάσματα. Πρώτος ο Λεονάρντο στρέφει τις γυναικείες φιγούρες προς τον θεατή. Οι γυναίκες του Λεονάρντο έχουν ψυχή και ισχυρή θέληση, κινούνται στον χώρο και στον χρόνο, είναι πλάσματα με δικαίωμα στη ζωή, σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν έχουν κανένα δικαίωμα», γράφει η συγγραφέας. Πράγματι, ο Ντα Βίντσι αρχικά προσεγγίζει και εν τέλει ζωγραφίζει τις γυναίκες όπως ο κόσμος δεν τις είχε γνωρίσει έως τότε (και ίσως και έως σήμερα – να τα λέμε κι αυτά…): με αυτοπεποίθηση, ως υπαρκτά, πολύπλευρα όντα με ξεχωριστές αυθύπαρκτες προσωπικότητες.
Μέσα από τις μελέτες του (και ζωγραφικές) αναγνωρίζει το πείσμα τους, τη νοημοσύνη τους, τη συναισθηματικότητα και τον αισθησιασμό τους. Κυρίως όμως, αναγνωρίζει τη γυναίκα της εποχής του ως ισότιμα αντίστοιχη με τον άνδρα (500 χρόνια μετά και ακόμη αυτή η συζήτηση είναι ανοιχτή!).
Η Κία Βάλαντ, μέσα από το έργο του Λεονάρντο (πίνακες, κείμενα, μελέτες, σκίτσα) καθώς και από άλλες ιστορικές πηγές που αναφέρονται στον ίδιο, περιγράφει τη ζωή και ολόκληρο το ζωγραφικό του έργο. Αφηγείται τις ιστορίες των σημαντικών προσωπικοτήτων που βρίσκονται κοντά του, όπως η Ισαβέλλα ντ’ Εστε και ο Λαυρέντιος των Μεδίκων, αναλύοντας ταυτόχρονα τα συγκείμενα της εποχής: πτυχές της καθημερινής ζωής και των πολιτικών σχέσεων της Αναγέννησης.
Ενα είναι το βέβαιο και φαίνεται ξεκάθαρα και μέσα από τη συγκεκριμένη βιογραφία: ο Ντα Βίντσι έσπασε τις συμβάσεις της εποχής του και ανέπτυξε μια νέα άποψη για τη φύση και την τέχνη, τις γυναίκες και τους άνδρες, την επιστήμη, τη θρησκεία και την πολιτική. Ιδιοφυής και πρωτοπόρος ώς το τέλος.
