• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    38°C 35.0°C / 41.2°C
    1 BF
    26%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    36°C 31.3°C / 40.5°C
    2 BF
    37%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    39°C 34.0°C / 42.0°C
    1 BF
    35%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    35°C 34.9°C / 40.3°C
    2 BF
    24%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    37°C 36.9°C / 36.9°C
    3 BF
    22%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    36°C 30.7°C / 41.8°C
    2 BF
    13%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.4°C / 38.1°C
    0 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    39°C 35.6°C / 40.2°C
    2 BF
    11%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.4°C / 37.7°C
    2 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 37.9°C
    2 BF
    49%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.8°C / 35.1°C
    4 BF
    36%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.6°C / 30.7°C
    3 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.9°C / 33.9°C
    2 BF
    40%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.5°C / 35.9°C
    0 BF
    30%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.5°C / 40.0°C
    2 BF
    32%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    36°C 35.8°C / 40.8°C
    3 BF
    38%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    39°C 35.2°C / 41.4°C
    2 BF
    16%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.7°C / 34.3°C
    0 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.4°C / 40.6°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    39°C 34.8°C / 38.5°C
    1 BF
    10%

Christophe Carre: Η χειραγώγηση στη ζωή μας, Μετάφραση: Ξανθίππη Τσελέντη, Βασιλική Τσίγκανου, Εκδόσεις Αρμός

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Δεν ανέχομαι πια, ενεργώ»!

  • A-
  • A+
Στις ημέρες μας η λέξη «χειραγώγηση» επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από σκαιά «παρασκήνια», αφού εκ των πραγμάτων το κακό πουλά περισσότερο και η κοινή γνώμη αρέσκεται στον κανιβαλισμό· αντλώντας από μεμονωμένα παραδείγματα και ανάγοντας το ειδικό από το γενικό (λαϊκίζοντας, δηλαδή), η χειραγώγηση… χειραγωγείται εκ νέου.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Χειραγώγηση… ουσιαστικό γένους θηλυκού με βαρύ ποινικό μητρώο! Μια λέξη που ηχητικά μας προδιαθέτει αρνητικά, ενώ το νόημά της απλώνεται σε όλο το φάσμα των ηθικών αποχρώσεων. Αλλωστε ένα «θηλυκό» πάντα γεννά και ο μανιχαϊσμός δεν φαίνεται να του ταιριάζει.

Σύμφωνα με το λεξικό, χειραγώγηση είναι η διαδικασία κατά την οποία κάποιος σε πιάνει από το χέρι και σε οδηγεί κάπου… Επομένως, όλα εξαρτώνται από την ποιότητα του χεριού που θα σε πιάσει. Γιατί άλλο Πλάτων και άλλο Μάνσον. Βεβαίως, υπάρχει και ο εστέτ γοητευτικός ήρωας της Χάισμιθ, κύριος Ριπλέι, που κινείται με εγκληματική πολυτέλεια και κοσμοπολίτικη άνεση από τον έναν πόλο στον άλλο, αλλά αυτό είναι άλλη δύσκολη ιστορία!

Στις ημέρες μας η λέξη επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από σκαιά «παρασκήνια», αφού εκ των πραγμάτων το κακό πουλά περισσότερο και η κοινή γνώμη αρέσκεται στον κανιβαλισμό· αντλώντας από μεμονωμένα παραδείγματα και ανάγοντας το ειδικό από το γενικό (λαϊκίζοντας, δηλαδή), η χειραγώγηση… χειραγωγείται εκ νέου.

Στο βιβλίο που έπεσε τελευταία στα χέρια μας, «Η χειραγώγηση στη ζωή μας» από τις εκδόσεις Αρμός, ο Γάλλος συγγραφέας Κριστόφ Καρέ επιχειρεί να ρίξει φως με τον επιστημονικό του φακό σε κάθε πτυχή του φαινομένου της χειραγώγησης, καταγράφοντας διεξοδικά τις στρατηγικές της, επανεξετάζοντας δεδομένες στερεοτυπικές εκδοχές και στοχεύοντας στην καλύτερη γνώση των περίπλοκων διεργασιών της.

Υιοθετώντας αρχικά την προβληματική της αντίστιξης του καλού και του κακού, μιλώντας για «αρετές και κακίες της χειραγώγησης», προσπαθεί να διαλευκάνει τις αμφίσημες εκφάνσεις του φαινομένου, επισημαίνοντας ότι η χειραγώγηση πάντοτε υπήρχε και παντού: στο ζωικό βασίλειο ως αναγκαίος μηχανισμός επιβίωσης, στην παγκόσμια μυθολογία, στην Ιστορία, στην τέχνη του πολέμου, μέσα στη ζωή μας...

Χειραγωγικές συμπεριφορές εκδηλώνονται σε διάφορα πεδία της ψυχικής και κοινωνικής μας ζωής: δεσπόζουν στον χώρο της πολιτικής, της διπλωματίας, των ΜΜΕ, στο μάρκετινγκ, στην προσωπική μας ζωή, στην οικογενειακή, στις σχέσεις με τα παιδιά μας, στις σχέσεις μας με τους άλλους, στην επικοινωνία μας, στον χώρο της εργασίας.

Η χειραγώγηση μοιάζει να είναι απαραίτητη για τον άνθρωπο που ζει σε μια οργανωμένη κοινωνία. Μπορεί μάλιστα να θεωρηθεί προϊόν ανώτερης ευφυΐας όταν χρησιμεύει άλλοτε σαν όπλο των αδυνάτων και άλλοτε σαν όπλο των ισχυρών που υπερτερεί έναντι του καταναγκασμού και της ωμής άσκησης βίας.

Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η χειραγώγηση δεν είναι μία. Αναγνωρίζει και παρακολουθεί τις μορφές της, οι οποίες μπορεί να είναι συνειδητές, οπότε μιλάμε για στοχευμένη χειραγώγηση, κακοπροαίρετη έως και ναρκισσιστική, καταστροφική, αλλά και ασυνείδητη, δηλαδή από άγνοια, από αδεξιότητα, οπότε μιλάμε για καλοπροαίρετη, ανιδιοτελή χειραγώγηση. Ο στόχος φαίνεται να καθορίζει και το αποτέλεσμα.

Παρακάτω ο ίδιος επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήματα που μας απασχολούν: Γιατί χειραγωγούμαστε; Γιατί χειραγωγούμε; Είμαστε γεννημένοι χειραγωγοί; Ποιο είναι το προφίλ του χειραγωγού; Ποια η προσωπικότητα του χειραγωγούμενου; Χειραγώγηση και επικοινωνία είναι αχώριστες; Αποτελούν μέρος του κοινωνικού παιχνιδιού;

Εύλογα διερωτάται, ενώ παρουσιάζει αναλυτικά χαρακτηριστικές τεχνικές χειραγώγησης που έχουν ήδη αναδειχθεί από εμπεριστατωμένες μελέτες και έρευνες της ψυχολογίας και της κοινωνικής ψυχολογίας, όπως η ψευδαίσθηση της ελεύθερης επιλογής, η τεχνική του δολώματος, η ετικετοποίηση, με το πόδι-στο-άνοιγμα-της-πόρτας, η πόρτα-στα-μούτρα.

Η χειραγώγηση αναπτύσσεται μέσα από τους μηχανισμούς ενός επιδέξιου συναισθηματικού επηρεασμού. Από την ανώδυνη επιρροή ώς την κακοποίηση, τα άτομα που υφίστανται τη χειραγώγηση δεν έχουν συνήθως επίγνωση των βαθύτερων κινήτρων του ατόμου που την ασκεί. Αναπόφευκτα δημιουργούνται συναισθήματα ενοχής και ντροπής και ενισχύονται οι σχέσεις εξάρτησης ανάμεσα στον χειραγωγό και τον χειραγωγούμενο.

Οσοι πέφτουν στην παγίδα της θυματοποίησης, αντί να αγωνίζονται, απεκδυόμενοι τον ρόλο του θύματος, νιώθουν βαθιά αδικημένοι, απαξιωμένοι, βυθισμένοι στη θλίψη, στη σιωπηλή οργή ή παραλύουν από φόβο.

Μολονότι η χειραγώγηση παραπέμπει σε μια εξουσιαστική σχέση, όπου η κυριαρχία μπορεί να μετατρέψει το άτομο που την υπομένει σε αντικείμενο που έχει απολέσει την ίδια του την ύπαρξη, ο συγγραφέας θεωρεί ότι η αλλοτριωμένη αυτή σχέση είναι δυνατόν να μετατραπεί σε δύναμη «χειραφέτησης» και αναζητεί το πώς μπορούμε να «ματαιώσουμε», να αναστείλουμε φανερές ή λανθάνουσες χειραγωγήσεις. Αυτό επισημαίνεται στο τρίτο μέρος του βιβλίου με τον τίτλο «Δεν ανέχομαι πια, ενεργώ». Οταν οι χειραγωγήσεις αποκαλύπτονται, όταν κατορθώσουμε να τις ταυτοποιήσουμε και να αξιολογήσουμε τον βαθμό επικινδυνότητάς τους, αναμφίβολα ανακτάμε δυνάμεις και θέτουμε σαφή όρια.

Επανεκτιμώντας μάλιστα την ελευθερία μας, αντιλαμβανόμαστε τους παράγοντες που καθορίζουν τη δική μας ευαλωτότητα, μαθαίνουμε δηλαδή να διακρίνουμε τι μας καθιστά περισσότερο επιρρεπείς στη χειραγώγηση. Εάν κατανοήσουμε την προσωπική εσωτερική μας λειτουργία και τα δικά μας «πάθη», εναρμονίζοντας τις σκέψεις και τις πράξεις μας με αυτό που πραγματικά είμαστε, αναπτύσσουμε την αυτοπεποίθησή μας και αποκτούμε τα απαραίτητα κλειδιά για να αντιδράσουμε και να ακυρώσουμε πρακτικές που μας ακυρώνουν και μας υποβιβάζουν.

Ο Καρέ δεν δαιμονοποιεί τη χειραγώγηση. «Ας μη στιγματίζουμε τη χειραγώγηση» ταυτίζοντάς την αποκλειστικά με τη ναρκισσιστική διαστροφή, όπου, σύμφωνα με τη Marie France Hirigoyen, ο άλλος δεν υπάρχει ως ανθρώπινο ον, αλλά ως υποχείριο ενός θύτη που τοξικά επιδιώκει και απολαμβάνει την καταστροφή του θύματός του.

Μας προτρέπει μάλιστα να επωφεληθούμε από την καλοπροαίρετη άσκηση της ενσυνείδητης χειραγώγησης, για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας, αλλά και για να καλυτερεύσουμε την επικοινωνία μας, να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους: «Οταν βοηθάτε έναν φίλο να απεξαρτηθεί από έναν επικίνδυνο για την υγεία του εθισμό… Εναν συγγενή να αλλάξει τις άσχημες διατροφικές του συνήθειες, […] όταν διδάσκετε, μεταδίδετε γνώσεις…». Ακολουθώντας τις «καθοδηγήσεις» ενός καλοπροαίρετου χειραγωγού, τις οποίες έχουμε πλήρως κατανοήσει, αποδεχόμενοι τη θετική πλευρά τους, ο συγγραφέας μάς καλεί να αναθεωρήσουμε το προσωπικό μας πράττειν και να απαλλαγούμε από τις τοξικές μας συνήθειες.

Για να στοιχειοθετήσει την προβληματική του και να κατοχυρώσει ταυτόχρονα την επιστημονικότητα της μελέτης του, πέρα από τις αναφορές του σε κλασικές θεωρήσεις και μελέτες, των Erickson, Miligram, Beauvois, Joule κ.ά., στις θεωρίες της δέσμευσης, στις τεχνικές επηρεασμού, χρησιμοποιεί τις προσωπικές μαρτυρίες και αφηγήσεις ατόμων, τα ψυχομετρικά τεστ, ώστε να βοηθήσει τον αναγνώστη να διακρίνει στη δική του καθημερινότητα στοιχεία χειραγώγησης.

Οσοι νιώθετε κυριαρχούμενοι και αδύναμοι απέναντι στις δυσκολίες της ζωής μπορείτε να αντλήσετε δύναμη και τόλμη από το ανά χείρας «...θεωρητικό και πρακτικό corpus που θα σας επιτρέψει να ματαιώσετε τις επονείδιστες χειραγωγήσεις και να ενθαρρύνετε όσες συμβάλλουν στην ελευθερία, στην υπευθυνότητα, στη συνειδητοποίηση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου!...». Διαχειριζόμενοι τη σχέση μας με τον εαυτό μας και υποκλινόμενοι στην αναγκαιότητα της δημιουργίας σχέσεων με τους άλλους, επανακτάμε την ίδια τη ζωή.

Νομίζουμε ότι σε αυτό ακριβώς έγκειται η αξία του βιβλίου. Με λόγο ευθύβολο και συμπυκνωμένο κατορθώνει να εμπλουτίσει τη μικρή μας εγχώρια βιβλιοθήκη πάνω στην κλινική γνώση, τη συμβουλευτική και θεραπευτική συνεισφορά, υπογράφοντας μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση του φαινομένου της χειραγώγησης.

Ενα μεγάλο μπράβο και στις μεταφράστριες που κατάφεραν να χειραγωγήσουν ένα κάπως ατίθασο κείμενο με απόλυτη συνέπεια και ευχάριστη ροή!

*Κτηνίατρος, στιχουργός


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
Η συγγραφέας Τζέννυ Ερπενμπεκ στο νέο της βιβλίο μένει στη μυστηριώδη αφήγησή της, χωρίς να μας δίνει διαλόγους και εμφανή στοιχεία αλληλεπίδρασης μεταξύ των προσώπων.
Η Δοκιμασία της Ερπενμπεκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η νύχτα, η γυναίκα, το ποίημα
Η Αλεχάντρα Πισαρνίκ παραμένει μία από τις συγγραφείς που επηρέασε την λογοτεχνία με την σπάνια ευαισθησία της δίνοντάς μας αριστουργήματα.
Η νύχτα, η γυναίκα, το ποίημα
ΝΗΣΙΔΕΣ
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
Το νέο βιβλίο του Τζο Νέσμπο με τίτλο «Βασίλειο» αποδεικνύει για ακόμη μία φορά την εξαιρετική λογοτεχνική γραφή του.
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια αυθάδικη γραφή
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Πάσχου, «Φοβού τα βρέφη», μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή.
Μια αυθάδικη γραφή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
Ενα μικρό σπαρακτικό βιβλίο μάς χάρισε πρόσφατα η ποιήτρια Μαρία Λαϊνά. Το «Τι όμορφη που είναι η ζωή» Η ηρωίδα της σ’ έναν μονόλογο, μια εκ βαθέων εξομολόγηση, μας μιλάει για τις αναμνήσεις της.
Η ζωή είναι όμορφη πολύ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας