• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.7°C / 15.1°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 10.2°C
    3 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.0°C / 13.3°C
    3 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.6°C / 8.9°C
    1 BF
    53%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    2 BF
    87%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    10°C 6.3°C / 10.4°C
    1 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.4°C / 8.5°C
    4 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.9°C
    2 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 18.7°C
    5 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 10.9°C / 14.9°C
    3 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 15.8°C
    4 BF
    58%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.6°C / 10.6°C
    4 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 13.9°C
    4 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 11.9°C
    2 BF
    43%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.6°C / 11.7°C
    2 BF
    59%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.8°C
    1 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 15.9°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 9.3°C
    1 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.1°C / 11.1°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.8°C / 4.8°C
    2 BF
    62%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το αρχείο Γιάννη Καλαϊτζή στα ΑΣΚΙ

  • A-
  • A+

Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) από τον Μάρτιο 2018 εμπλούτισαν τις συλλογές τους με το αρχείο ενός από τους σημαντικότερους Ελληνες σκιτσογράφους, του Γιάννη Καλαϊτζή (1945-2016). Κορυφαίος γελοιογράφος, σκιτσογράφος και σχεδιαστής κόμικς ο Γιάννης Καλαϊτζής, με πολύχρονη παρουσία στον εκδοτικό χώρο, διατήρησε οργανωμένο με επαγγελματική ευαισθησία ένα εντυπωσιακότατο σε όγκο και θεματολογία αρχείο που καλύπτει όλη την καλλιτεχνική πορεία του, από τη δεκαετία του 1960 έως τον θάνατό του. Από τα νεότερα έργα του που διασώζονται στο αρχείο χαρακτηριστικά είναι το «Curriculum vitae», ένα εξαιρετικό εικαστικά λεύκωμα που δημιούργησε το 1966 αντί για επαγγελματικό βιογραφικό, και ένα σκίτσο των γραφείων της προδικτατορικής «Αυγής» με τον ίδιο και τους δημοσιογράφους της εφημερίδας.

Η ωρίμανση του δημιουργού, όπως αποτυπώνεται στο αρχείο, συνδέεται εύλογα με τη Μεταπολίτευση. Στην «Αυγή» από τα πρώτα φύλλα της -το πρώτο σκίτσο-καρικατούρα του Χένρι Κίσιντζερ που εντοπίστηκε στην εφημερίδα είναι στις 12 Οκτωβρίου 1974- ο Καλαϊτζής «εικονογραφεί» την πολιτική επικαιρότητα και δημοσιεύει τα κόμικς «Ο καλός Στρατιώτης Σβέικ» (1976) και «Τυρόπιτες για την Εστία» (1979), τα οποία διαφυλάσσονται στο αρχείο του. Καθιερωμένος σκιτσογράφος, υπήρξε συστηματικός συνεργάτης πολλών εμβληματικών εντύπων τις δεκαετίες ’70-’80 («Αντί», «Βαβέλ», «Ενα», «Θούριος», «Ντέφι», «Σχολιαστής», «Τέταρτο»). Στο αρχείο του φιλοξενούνται σειρές ταυτισμένων και αταύτιστων γελοιογραφιών και κόμικς που κόσμησαν τις σελίδες τους.

Εργα του Γιάννη Καλαϊτζή που έχουν κατατεθεί στα ΑΣΚΙ

Από το 1980 ξεκινά σταθερή συνεργασία με την «Ελευθεροτυπία», η οποία διαρκεί έως το τελευταίο φύλλο της. Ακολούθησε η πρωταγωνιστική του συμμετοχή στο συνεργατικό εγχείρημα της «Εφημερίδας των Συντακτών», το 2012. Η μακροχρόνια και πολυεπίπεδη συνεργασία με τις δύο εφημερίδες αναδεικνύεται πληθωρικά και στο αρχείο, αφού αποτελεί το μεγαλύτερο και πληρέστερο μέρος του: τα σχετικά έργα του Γ. Καλαϊτζή καταλαμβάνουν τα 2/3 του αρχείου. Πρόκειται για πάνω από περίπου 8.000 γελοιογραφίες, προσχέδια και επεξεργασίες τους, αλλά και κόμικς για το «Εψιλον» και το «9» και το «Καρέ Καρέ» της «Εφ.Συν.». Μαζί με την πολιτική επικαιρότητα αγαπημένα θέματα για την αιχμηρή του πένα ήταν η Ακροδεξιά, η Εκκλησία, το Μακεδονικό, οι πρόσφυγες, το περιβάλλον και τα μεταλλαγμένα προϊόντα.

Παράλληλα με τις εφημερίδες, η φιλόξενη και φιλοξενούμενη «Γαλέρα» (για τις ακυβέρνητες πολιτείες), το περιοδικό με την ξεχωριστή ταυτότητα που ο ίδιος ο Καλαϊτζής εμπνεύστηκε το 2005. Τα εξώφυλλα που σχεδίασε, οι γελοιογραφίες (υπογεγραμμένες και ως Sourlis), η σειρά «Δύο έργα σεξ», οι εικονογραφήσεις άρθρων και πολλά άλλα βρίσκονται συγκεντρωμένα στο αρχείο του και συγκροτούν την ενότητα του εντύπου που άνοιγε πανιά με 51 τεύχη έως το 2010.

Εργο του Γιάννη Καλαϊτζή που έχουν κατατεθεί στα ΑΣΚΙ

Μία ακόμα σημαντική κατηγορία στο αρχείο αποτελούν τα κόμικς που δημιούργησε ο Γιάννης Καλαϊτζής. Κόμικς που είτε δημοσιεύθηκαν στον Τύπο (ενδεικτικά «Συνειρμικά Ντεκουπάζ» στο «Τέταρτο» και «Μπον και Βιβέρ» στο «Καρέ Καρέ» της «Εφ.Συν.») και στη συνέχεια κάποια εκδόθηκαν αυτοτελώς («Τσιγγάνικη ορχήστρα» στη «Βαβέλ» και ολοκληρωμένο εκδ. Πολύτυπο 1984) είτε εκδόθηκαν απευθείας σε λευκώματα («Αναζητώντας τα χαμένα δάση», «Τυφών» κ.ά.). Τα πρωτότυπα στο χέρι σχέδια που φυλάσσονται στο αρχείο, οι βινιέτες, τα στριπ, τα σενάρια, οι ολοκληρωμένες επιχρωματισμένες ή μελανωμένες σελίδες και τέλος η έντυπη έκδοσή τους μας κάνουν να αντιληφθούμε πόση τέχνη και επιμονή χρειάζεται σε όλα τα στάδια της εργασίας για να κυκλοφορήσει ένα κόμικ με αφηγηματική ικανότητα και εικαστική αρτιότητα, όπως αυτά του Καλαϊτζή.

Μαζί με τα κόμικς συνυπάρχουν και οι εκδόσεις που συγκεντρώνουν θεματικά γελοιογραφίες, δημοσιευμένες και μη, όπως το «2000 στα 4» για τους Ολυμπιακούς (Αγρα, 2003), «Ασύμμετρη κυβέρνηση» (Αγρα, 2007), το άλμπουμ «Heavy Metal Farm» για τα μεταλλαγμένα προϊόντα (ΚΨΜ, 2006) και άλλα.

Εργο του Γιάννη Καλαϊτζή που έχουν κατατεθεί στα ΑΣΚΙ

Η περιήγηση στις βασικότερες ενότητες του αρχείου Γιάννη Καλαϊτζή ολοκληρώνεται με μια τελευταία, τα «Γελοιογραφικά πορτρέτα» όπως τα ονόμαζε ο ίδιος. Πρόκειται για μια σημαντική καλλιτεχνικά συλλογή με σκίτσα προσώπων δημοσιευμένα και αδημοσίευτα, με διαφορετικές στιλιστικές απεικονίσεις και προσχέδια, καρπός πολύχρονης ενασχόλησης. Πρόσωπα της πολιτικής, της Αριστεράς, των τεχνών, διανοούμενοι, λογοτέχνες, φίλοι και συνάδελφοι του Καλαϊτζή φιλοτεχνήθηκαν με σχεδιαστική επιδεξιότητα από τον ίδιο, ο οποίος εκτός από τη δική του τεχνοτροπία, τόλμησε να πειραματιστεί και με άλλων ομοτέχνων του, σχεδιάζοντας π.χ. τον Λευτέρη Βογιατζή με τη μανιέρα Uderzo ή Μοrris και τη Λυδία Φωτοπούλου ως Moebius.

Το αρχείο του Γιάννη Καλαϊτζή κατατέθηκε στα ΑΣΚΙ από την κόρη του Μύρινα Καλαϊτζή και τη σύζυγό του Γεωργία Καζαντζίδου. Αριθμεί 151 ταξινομικούς φακέλους και διατηρεί τις ενότητες που σύστησε μέσα στα χρόνια ο δημιουργός του. Μαζί με το πρωτότυπο χαρτώο υλικό στα ΑΣΚΙ βρίσκεται και το «δίδυμο αδελφάκι» του: η ψηφιοποίηση του αρχείου, κατ’ αντιστοίχιση με το πρωτότυπο, που πραγματοποιήθηκε από τη Γ. Καζαντζίδου και αποσκοπεί στην προφύλαξη του ευαίσθητου υλικού, χωρίς να εμποδίζεται η πρόσβαση σε αυτό. Παράλληλα η εξαιρετική ιστοσελίδα του δημιουργού (http://www.gianniskalaitzis.gr/) αποτέλεσε πολύτιμο οδηγό για την καταγραφή του αρχείου.

Για τα ΑΣΚΙ η πρόσκτηση του αρχείου Γιάννη Καλαϊτζή σηματοδοτεί τον εμπλουτισμό τους με ένα πολυσχιδές υλικό εικόνας και λόγου, ζωντανό κομμάτι της ιστορίας των εικαστικών τεχνών στην Ελλάδα, των κόμικς και της πολιτικής γελοιογραφίας, καθώς και της ιστορίας της Μεταπολίτευσης και, φυσικά, ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της Αριστεράς. Προσωπικά οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ στον δημιουργό του. Για το σκίτσο του, αλλά ιδιαίτερα για τη γλώσσα του· τα λογοπαίγνια με τα ονόματα και τα αρκτικόλεξα (ο 3ος ο μακρύτερος για τον Γ.Α. Παπανδρέου, Κάγκελα Μέρκελ, ΝΔΤ, Πρθπργς Σμρς και Βνζλς), τα εσκεμμένα «σαρδάμ» (σοδομημένα ομόλογα, έρημος Σαμάρα), οι ανορθολογικοί ορθολογισμοί του (Υπουργείον χάριν Παιδιάς), οι «ιστοσελίδες» κάτω από την υπογραφή του (www.money_vatopediou.gr), η ζαρντινιέρα και τόσα άλλα, ρητά και υπόρρητα, συνέτειναν στην ταύτιση και χρονολόγηση των έργων, αλλά κυρίως έκαναν τη δουλειά μου διασκεδαστική.

Αγγελική Χριστοδούλου, ιστορικός, ΑΣΚΙ


Η «Εφημερίδα των Συντακτών» ευχαριστεί θερμά την οικογένεια του Γιάννη Καλαϊτζή και τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας για την ευγενική παραχώρηση των δικαιωμάτων χρήσης των έργων του σκιτσογράφου για αυτό το αφιέρωμα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Γιάννης των μεσαιωνικών διηγήσεων
Ο Γιάννης, είχε ήδη εκδώσει το «Μαύρο είδωλο της Αφροδίτης» (1990) και ετοίμαζε τον «Τυφώνα» (1997). Και τα δύο ήταν, πάνω-κάτω, βασισμένα σε μεσαιωνικές διηγήσεις περί το Αιγαίο, ιδιαίτερα τις Κυκλάδες...
Ο Γιάννης των μεσαιωνικών διηγήσεων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για τον Γιάννη
Ανατρεπτικός, σκανταλιάρης, ευφάνταστος, διαυγής, κιμπάρης, τρυφερός, παρεξηγιάρης, σιωπηλός μα και πολυλογάς, ευθύς, συντροφικός, γλεντζές, ανήσυχος, γλυκός πατέρας, ανιδιοτελής, υπεύθυνος, θυμωσιάρης,...
Για τον Γιάννη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η «Τσιγγάνικη Ορχήστρα» 40 χρόνια μετά
Αν ένα ελληνικό βιβλίο κόμικς έχει γίνει θρύλος στο πέρασμα των περίπου 40 ετών από τότε που ξεκίνησε να δημιουργείται, αυτό είναι η «Τσιγγάνικη...
Η «Τσιγγάνικη Ορχήστρα» 40 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αφιέρωμα: Γιάννης Καλαϊτζής - Το πενάκι και η ψυχή της «Εφ.Συν.»
Γράφουν για τον μεγάλο γελοιογράφο: Γ. Κουκουλάς, Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων, Π. Μανταίος, Soloup, Γ. Σταματόπουλος, Α. Χριστοδούλου, Β. Χερουβείμ, Δ. Ψαρράς. Σκίτσα των Π. Ζερβού, Μ. Κουντούρη
Αφιέρωμα: Γιάννης Καλαϊτζής - Το πενάκι και η ψυχή της «Εφ.Συν.»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας