• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 15.1°C
    2 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.2°C / 9.7°C
    4 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 8.8°C / 14.5°C
    6 BF
    70%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    6 BF
    62%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 3.6°C / 8.6°C
    2 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.4°C / 6.8°C
    2 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 8.5°C / 13.6°C
    3 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 17.8°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 14.9°C / 16.9°C
    4 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 17.9°C
    6 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 13.6°C
    7 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    6 BF
    67%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 9.5°C
    2 BF
    78%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 6.7°C / 9.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.8°C
    1 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.1°C / 15.3°C
    4 BF
    56%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.3°C / 10.5°C
    2 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.3°C / 8.6°C
    2 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    87%

Η Λυδία Κονιόρδου (δεξιά) με τη Μάρθα Φριντζήλα (αριστερά) και την Εύα Νικολαΐδου (κέντρο)

ΦΩΤ.: ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Και στη ζωή είμαστε ένας ρόλος»

  • A-
  • A+

Η Λυδία Κονιόρδου είναι η Ελλάδα του Σοφοκλή, του Αισχύλου, του Ευριπίδη. Συνομιλεί μαζί τους καθημερινά και η φωνή της επηρεασμένη από το έργο τους γίνεται κραυγή μπροστά στη βία, την αδικία, την τυραννία, την αυθαιρεσία.

Συναντηθήκαμε στο σπίτι της, που το αγκαλιάζουν δέντρα, αναρριχώμενα φυτά, λουλούδια, μέχρι κι ένας μικρός λαχανόκηπος που τον φροντίζει η ίδια. Στην είσοδο, με υποδέχτηκαν πανέμορφα, κάτασπρα σκυλάκια και γατάκια. Το σαλόνι της είναι απλό, λιτό, γεμάτο από βιβλία, σημειώσεις, χειρόγραφα, λευκώματα, όπως αυτό της Μελίνας Μερκούρη.

Σε σαγηνεύει όταν την ακούς να μιλάει για τη φιλοσοφία του αρχαίου δράματος, αλλά σ’ εντυπωσιάζει και η ευαισθησία της όταν μέσα σ’ αυτή την πνευματική ατμόσφαιρα, ενώ μας ενοχλεί με το πέταγμά της μια καλοθρεμμένη μύγα, δεν τη σκοτώνει παρά ανοίγει το παράθυρο και της λέει: «Πήγαινε να πετάξεις».

Μου θυμίζει τη Μαργαρίτα Γιουρσενάρ όταν συγκρίνει το πέταγμα ενός εντόμου με το σύντομο και ανεξήγητο πέρασμα του ανθρώπου στη ζωή, από το άγνωστο στο ανεξερεύνητο χάος. «Σέβομαι», μου λέει, η Λυδία Κονιόρδου, «τη ζωή κάθε πλάσματος στον πλανήτη γιατί έχει λόγο ύπαρξης. Τα βράδια βγαίνω μ’ ένα φακό, πηγαίνω στα λαχανικά που φύτεψα, μαζεύω σε μια σακούλα τα σαλιγκάρια, τα ζωύφια που τα τρώνε και τ’ αφήνω στα απόμακρα χωράφια».

Στη συντροφιά των «Συν - δημιουργών» και η πολυτάλαντη Μάρθα Φριντζήλα, με μεγάλη ακτίνα δράσης. Εχοντας περάσει πολλές δοκιμασίες, αφού τις ξεπέρασε με επιμονή και δύναμη, καλείται για υψηλούς στόχους. Η ζωή της κυλά σε μια εναγώνια αναζήτηση του εαυτού της, της ζωής, της μοίρας της. Πάντα, όμως, ορθώνει το ανάστημά της.

● Πότε γνωριστήκατε;

Λυδία Κονιόρδου: Με την αγαπημένη μου Μάρθα συναντηθήκαμε σε μία πρώτη ακρόαση που έγινε το 1996, για την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή που μου ζήτησε ο Νίκος Κούρκουλος να σκηνοθετήσω στο Εθνικό και να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Την ξεχώρισα από την πρώτη στιγμή τη Μάρθα για τις υποκριτικές της ικανότητες, την ενέργειά της, αλλά και για τη σπουδαία φωνή της.

Αργότερα είχαμε κι άλλες συνεργασίες. Στη «Φόνισσα» έπαιξε η Μάρθα μια κόρη μου. Με το Μουσείο Γκετί και την Οξφόρδη κάναμε ένα αφιέρωμα στο Αρχαίο Δράμα, λεγόταν «Το τραγούδι του χελιδονιού», στηριγμένο στα «χελιδονίσματα», δηλαδή την «ενηλικίωση» στην αρχαιότητα. Με τη Μάρθα αισθάνθηκα ότι βρήκα έναν συγγενή.

Μάρθα Φριντζήλα: Κι εγώ το ίδιο ένιωσα, Λυδία. Είδα έναν άνθρωπο ν’ αγαπά τόσο πολύ τη δουλειά του που ήθελα να του μοιάσω. Να παθιαστώ μ’ αυτήν. Από παιδί αγαπούσα πάρα πολύ το θέατρο αλλά μπήκα στο κανάλι του αρχαίου δράματος από το ’96 μέχρι και σήμερα.

● Είστε ταυτισμένες με το αρχαίο δράμα;

Λ.Κ.: Αισθάνομαι μια οικειότητα με την αρχαιότητα και με τους χώρους, τα αμφιθέατρα, λες και είμαι στο σπίτι μου. Δεν έχω την απόσταση των αιώνων. Είναι συγκλονιστική, σαγηνευτική και αινιγματική εμπειρία, ένα ταξίδι μαγικό, να συνομιλείς με αυτούς τους ποιητές.

● Μάρθα και η δική σου σχέση με το αρχαίο δράμα είναι τόσο βαθιά;

Μ.Φ.: Βεβαίως. Οταν πήγα στην ακρόαση που έκανε η Λυδία στο Εθνικό Θέατρο με στόχο να με επιλέξει οπωσδήποτε, σκέφτηκα ότι έπρεπε να γίνω πολύ επίμονη προκειμένου να με πάρει. Οταν με άκουσε να τραγουδάω ένα δημοτικό, αυτό τη συγκίνησε. Ηταν για μένα ως εμπειρία αποκαλυπτική γιατί έβλεπα τη σχέση της Λυδίας με τη δασκάλα της, την Ασπασία Παπαθανασίου, που έπαιζε στην παράσταση την Κλυταιμνήστρα.

● Τι επίδραση είχε στη ζωή σας το θέατρο;

Λ.Κ.: Το θέατρο γεννήθηκε για ν’ αφυπνίζει τη συνείδησή μας και να μας κάνει να σκεφτόμαστε. Να μπορούμε ν’ αποφασίζουμε όχι μόνο στην ιδιωτική μας ζωή αλλά και στη δημόσια, ως πολίτες που συμμετέχουν στη δημοκρατία. Εγώ ανήκω στη γενιά του Πολυτεχνείου, της Χούντας. Δίναμε μάχη τότε. Δεν ήταν καθόλου αυτονόητη η δημοκρατία.

Οπως πιστεύω ότι σε όλον τον πλανήτη, και εδώ, υπάρχει μια καινούργια ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει δημοκρατία σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Πώς μπορούμε, δηλαδή, να είμαστε συνειδητοί και να φέρουμε το τίμημα των αποφάσεων και των επιλογών μας. Για μένα αυτό είναι το αρχαίο δράμα. Αυτό είναι το θέατρο.

Μ.Φ.: Συμφωνώ με τη Λυδία. Το θέατρο ήταν ένα όργανο για τη δημοκρατία αλλά και για την αυτογνωσία. Ο μόνος καθρέφτης που μπορεί να κοιτάξει το πιο βαθύ σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής είναι η δραματική ποίηση. Εγώ θα μπορούσα να διαβάζω τους 1.400 στίχους της «Μήδειας» και ν’ ασχολούμαι μόνο μ’ αυτό. Και να μη μου φτάνει μια ζωή.

● Η Αντιγόνη είχε πει: «Μην κάνεις τίποτα αντίθετο με τη συνείδησή σου ακόμα κι αν σου το ζητήσει το κράτος».

Λ.Κ.: Ναι είναι πάντα επίκαιρο αυτό το δίλημμα. Η Αντιγόνη ήταν από τους ρόλους που αγάπησα. Θεωρώ, απλώς, ότι η Ηλέκτρα ήταν για μένα η πρώτη φορά που βγήκα με μία δουλειά όπου συμπύκνωσα ό,τι είχα μάθει από τους δασκάλους μου αλλά και δικά μου πράγματα που είχα καταλάβει και είχα εξασκήσει μέσα στα δέκα χρόνια που ήμουν στο θέατρο. Για μένα είναι ένα αδιάλειπτο ταξίδι.

Γνωρίζω καινούριες φάσεις σε κάθε γενιά και τώρα με τους μαθητές μου μοιράζομαι αυτή την εμπειρία και διαπιστώνω συγκινητικές, καλλιτεχνικές προτάσεις και αυτοσχεδιασμούς που πραγματικά με εκπλήσσουν.

Μ.Φ.: Κι εγώ εκπλήσσομαι με την ίδρυση της ομάδας μου που λέγεται «Δρόμος Με Δέντρα», καθώς και το σχολείο που ιδρύσαμε για το αρχαίο δράμα στη γενέτειρά μου, την Ελευσίνα. Μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία, γνωρίζεις διάφορες πτυχές του εαυτού σου. Αλλωστε, και στη ζωή, είμαστε ένας ρόλος. Αυτό που έχω καταλάβει και που μου έχουν μεταφέρει οι μαθητές μου, μετά από μια παράσταση, είναι: «Ελα ρε συ, τα ίδια πράγματα ισχύουν ακόμα». Εβλεπες τότε τον καθρέφτη της κοινωνίας.

● Τι είναι πιο σημαντικό για εσάς, να παρακολουθεί την παράσταση μια κατάμεστη αίθουσα ή λίγοι και προσηλωμένοι;

Λ.Κ.: Σμιλεύτηκα μέσα στο Θέατρο Τέχνης που ήταν ένα μυστηριακό θέατρο. Κατέβαινες σ’ ένα υπόγειο κι ήσουν με λίγους πιστούς. Επομένως, για μένα ήταν μια μυστική επικοινωνία και πάντα αισθανόμουν ότι παίζω για τον ένα ευαίσθητο και ανοιχτό θεατή που θέλει η ψυχή του να επικοινωνήσει μαζί μου. Πρόσφατα, στο υπόγειο του Ιδρύματος Κακογιάννη, όπου δεν χωρούσε πολύς κόσμος, στον «Ιεροεξεταστή» του Ντοστογιέφσκι, αισθανόμουν ότι συντελείται μια μεγάλη στιγμή επικοινωνίας.

● Πώς προχωράει το Δίκτυο Αρχαίου Δράματος;

Λ.Κ.: Για μένα το δίκτυο είναι κάτι πολύ σημαντικό και μακάρι να συνεχιστεί, γιατί η προστιθέμενη αξία του ήταν αντιστρόφως ανάλογη απ’ το κόστος του.

● Στη σύντομη θητεία σου ως υπουργός, τι πρόλαβες και τι δεν πρόλαβες να κάνεις;

Λ.Κ.: Αυτό που δεν πρόλαβα ήταν το θέμα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Πρόλαβα όμως τις επιχορηγήσεις για θέατρο και χορό, καθώς και το νομοσχέδιο για τα πνευματικά δικαιώματα. Μέσα στη θητεία μου καμαρώνω που συνέβαλα θετικά να στέκεται ξανά περήφανο ένα γεφύρι μονότοξο 40 μέτρα στην Πλάκα. Το γεφύρι της Πλάκας είναι όλη η Ελλάδα, είναι όλος ο κόσμος που αν ενωθούμε μπορούμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες, τις μικροπρέπειες και να συνεργαστούμε.

Μ.Φ.: Και να γίνουμε, Λυδία, το πέρασμα για τους επόμενους. Το σύμβολο του γεφυριού είναι πολύ βαθύ.

● Εχει απήχηση το διαδικτυακό θέατρο; Συμφωνείτε με αυτή την πρακτική;

Μ.Φ.: Για μένα το θέατρο από το ίντερνετ είναι σαν να βλέπεις βαφτίσια. Το θέατρο είναι μυστήριο. Αν δεν είσαι εκεί να το βιώσεις δεν σε αφορά.

Λ.Κ.: Θέλουμε να περάσει αυτή η κατάσταση γιατί το θέατρο είναι χώρος αλλά και άνθρωποι. Για να ξαναβρούμε τον εαυτό μας. Δεν είναι το ίδιο η ζωντανή επαφή με την διαδικτυακή. Η κρίση, όμως, ατσαλώνει την πεποίθηση και το πείσμα να κρατηθεί κανείς ζωντανός.

Μ.Φ.: Οταν σκέφτομαι το θέατρο και την πανδημία μού έρχεται στον νου το δεκαήμερο του Βοκάκιου που μια παρέα ανθρώπων πηγαίνουν σ’ ένα πανδοχείο και όσο διαρκεί η πανδημία της πανούκλας, λένε ιστορίες. Σ’ αυτή την κατάσταση που ζούμε τώρα, βλέπω ηθοποιούς να διαβάζουν από το σπίτι τους από αδελφούς Γκριμ μέχρι τον Αμλετ, για να κρατήσουν συντροφιά στον κόσμο.

Λ.Κ.: Εγώ βλέπω το ακριβώς αντίθετο από αυτό που συνέβαινε στην αρχαιότητα. Το προφύλασσαν ως κόρη οφθαλμού, ως τόπο διαλόγου. Χώρο ανταλλαγής και σύγκρουσης ιδεών. Οχι ως διακοσμητικό είδος, ως πολυτέλεια. Εδώ όταν δεν έχουμε χρήματα, τα κόβουμε από το θέατρο και τις τέχνες, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο.

Σε στιγμές κρίσης, όπως τώρα, που η ανθρωπότητα επαναπροσδιορίζει τον εαυτό της και χρειάζεται το πνεύμα και την πνευματικότητα για να μη γίνει έρμαιο των συμφερόντων ο κάθε πολίτης αλλά να μπορεί να σκέφτεται, ν’ αποφασίζει συνειδητά και να ορίζει το μέλλον του. Αλλιώς θα γίνει αναλώσιμος όπως είναι τα προϊόντα, σε συμφέροντα τα οποία κερδίζουν απ’ αυτόν και όταν δεν τον χρειάζονται τον πετάνε.

Μ.Φ.: Χρειάζεται η στήριξη του θεάτρου από την πολιτεία γιατί δεν αποσκοπεί στο κέρδος, παίρνει ρίσκο. Και τη στιγμή που ο καλλιτέχνης θα το πετύχει είναι σαν να σπρώχνει τον πολιτισμό προς τα εμπρός.

Λ.Κ.: Πολύ σωστά Μάρθα.

● Και από τη συνεργασία σου με τον Κουν, ποιες είναι οι μνήμες σου;

Λ.Κ.: Δεν θα ξεχάσω την εμπειρία που είχα δίπλα στον Κάρολο Κουν, ο οποίος λοιδορήθηκε από πολλούς. Προσπαθούσε να φέρει το αρχαίο δράμα στη σημερινή εμπειρία και ευαισθησία. Ελεγε ότι το είδε ξανά, μέσα από το έργο των συγγραφέων του παραλόγου: του Μπέκετ, του Πίντερ, του Ιονέσκο. Το αρχαίο δράμα είναι πέραν των ορίων του τόπου και του χρόνου. Είναι ένα είδος που όσο είμαστε άνθρωποι θα μας αφορά.

Οταν ο Οιδίποδας αναρωτιέται ποια είναι η αλήθεια και αν ο ίδιος ή ο θεός ορίζουν τη ζωή του είναι αυτό το δίλημμα και το μεγάλο ερώτημα του έργου και συνεχίζει να ψάχνει την αλήθεια παρόλο που βλέπει πως οδεύει στην καταστροφή. Είναι ένα μεγαλείο μιας τόλμης του ανθρώπου που αναζητά την αλήθεια με οποιοδήποτε κόστος.

Μ.Φ.: Αυτά είναι ερωτήματα που και σήμερα μας απασχολούν πάρα πολύ. Οι μορφές αλλάζουν.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Ευθύνη του Συγγραφέα
Η επιμονή στις αρχές κάποιων θεατρικών συγγραφέων υπάρχει ελπίδα να συγκινήσει και να επηρεάσει τους νέους που έρχονται.
Η Ευθύνη του Συγγραφέα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γέλιο στο Σκοτάδι
Η Κατρίν Νογκρέτ στο έργο της Το Θέατρο του Σάμουελ Μπέκετ προσφέρει μια εμπεριστατωμένη και άρτια θεώρηση για τη γέννηση και την εξέλιξη της δραματουργίας του νομπελίστα συγγραφέα.
Γέλιο στο Σκοτάδι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Συμβολικές, πολιτικές, είναι οι πράξεις μιας ομάδας θεάτρου
Ο Κώστας Μπάρας μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη νέα παράστασή του βασισμένη στο έργο «Δαίμονες» Λαρς Νορέν, την ομάδα του HashArt και την πορεία του στον θεατρικό χώρο.
Συμβολικές, πολιτικές, είναι οι πράξεις μιας ομάδας θεάτρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Φτάσαμε στον πάτο του βαρελιού»
Ο Κώστας Καζάκος και η Τζένη Κόλλια συνοδοιπόροι στη ζωή και την τέχνη μιλούν στην Εφ,Συν. για το θέατρο και τη συνεργασία τους.
«Φτάσαμε στον πάτο του βαρελιού»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φθινοπωρινές τζαζ βραδιές!
Στο θέατρο «Τζένη Καρέζη» παρουσιάζεται το «Autumn Jazz Fest» με καλλιτέχνες από τη σύγχρονη τζαζ ελληνική σκηνή και όχι μόνο.
Φθινοπωρινές τζαζ βραδιές!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Κυρία Κατερίνα
Στην εποχή της η Κατερίνα Ανδρεάδη αποτελούσε, μαζί με την Κοτοπούλη και την Κυβέλη, τη σημαντικότερη πρωταγωνίστρια της αθηναϊκής σκηνής.
Η Κυρία Κατερίνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας