Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι το έντερο είναι ένας σωλήνας με απλά αντανακλαστικά. Κανένας δεν σκέφτηκε να μετρήσει τις νευρικές ίνες. Ο Εμεραν Μάγιερ, νευρογαστρεντερολόγος, λέει: «Πριν από μερικά χρόνια κάποιοι συνάδελφοι θα γελούσαν μαζί μου αν είχα κάνει λόγο για σύνδεση ανάμεσα στην ψυχή και στον πεπτικό εγκέφαλο, όλοι τους ωστόσο συμφωνούν στο εξής: η δεύτερη μεγαλύτερη συλλογή νευρικών κυττάρων μετά το κεφάλι φέρνει εις πέρας περισσότερες εργασίες από τη διεργασία της πέψης που είναι αρκετά περίπλοκη από μόνη της.
Ο δεύτερος εγκέφαλος είναι μια πηγή ψυχοενεργών ουσιών που συνδέονται με την ψυχική μας διάθεση, όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και τα οπιούχα παρασκευάσματα. Εδώ παράγονται επίσης και οι βενζοδιαζεπίνες, εκείνες οι ουσίες που προσδίδουν σε φάρμακα, όπως το Βάλιουμ, την κατευναστική τους δράση.
Η κοιλιά συντηρεί με πολλαπλούς τρόπους τον εγκέφαλο που βρίσκεται μέσα στο κρανίο […] Είναι μια επανάσταση, όπως λέει ο Μάικλ Γκέρσον. Ερευνες έδειξαν ότι οι ψυχικές διεργασίες και το πεπτικό σύστημα μπορεί να συνδέονται πιο στενά απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Ο πεπτικός εγκέφαλος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη χαρά και στη λύπη, ωστόσο ελάχιστοι γνώριζαν την ύπαρξή του.
Παλαιότερα δεν γνώριζαν με λεπτομέρειες τον τρόπο με τον οποίο το έντερο φέρνει εις πέρας τη σημαντική για την επιβίωση του ανθρώπου διαδικασία της παραγωγής ενέργειας.
Δεν είχαν τη δυνατότητα ακόμα, κοιτώντας μέσα από το μικροσκόπιο, να αντιληφθούν τον ρυθμιστή του εσωτερικού σύμπαντος του ανθρώπου: το κεντρικό σημείο ελέγχου του πεπτικού μηχανισμού, ο οποίος αποτελείται από διάμεσους και κινητικούς νευρώνες- ένα περίπλοκο δίκτυο το οποίο δεν ελέγχει μόνο μεγέθη, όπως τη σύνθεση των θρεπτικών ουσιών, την περιεκτικότητα σε άλατα και σε νερό, ούτε συντονίζει μόνο τους μηχανισμούς απορρόφησης και απέκκρισης. Ελέγχει, επιπλέον, τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στους νευροδιαβιβαστές, στις ορμόνες και στα εκκρίματα. Καθ’ όλη τη ζωή ενός 75χρονου, περισσότεροι από 30 τόνοι τροφής και 50.000 λίτρα υγρών διέρχονται από αυτό το σωληνοειδές σύστημα.
Ο πεπτικός εγκέφαλος ελέγχει ιδιοφυώς τον ρυθμό του βασικού μεταβολισμού. Εκατομμύρια χημικές ουσίες πρέπει να αναλυθούν και εκατομμύρια επικίνδυνες ουσίες πρέπει να τεθούν υπό έλεγχο.Το κεντρικό σημείο ελέγχου στη κοιλιά οργανώνει τη μάχη ενάντια στους κακόβουλους εισβολείς: εκείνοι οι μικροοργανισμοί που συμβιώνουν μαζί μας και εγκαθίστανται στο έντερο δεν επιτρέπεται να καταλήγουν στο εσωτερικό του οργανισμού, όπως άλλωστε κι εκείνοι που καταπίνουμε κάθε μέρα σε τεράστιες ποσότητες.
Το έντερο είναι το μεγαλύτερο ανοσοποιητικό όργανο του σώματός μας και στο οποίο βρίσκονται περισσότερα από το 70% όλων των αμυντικών κυττάρων. Το περιεχόμενό του; Ενας ζεστός χυλός από περιττώματα, βλέννα και βακίλους, ένας παράδεισος δηλαδή για επικίνδυνα βακτήρια και μύκητες. Μέσα μας κατοικούν περίπου 500 είδη άκρως επικίνδυνα για την υγεία μας. Τα μισά από τα κόπρανα αποτελούνται από νεκρά βακτηρίδια. Κρατούνται μακριά χάρη στα εντερικά τοιχώματα, στην πιο αποτελεσματική γραμμή άμυνας του οργανισμού.
Ενας μεγάλος αριθμός αμυντικών κυττάρων συνδέεται απευθείας με τον πεπτικό εγκέφαλο. Μαθαίνουν να ξεχωρίζουν το καλό από το κακό. Η πληροφορία αποθηκεύεται και ανακαλείται από τη μνήμη σε περίπτωση ανάγκης. Πολλές διεργασίες λαμβάνουν χώρα ανεξάρτητα από το κεφάλι. Οταν κάποια επικίνδυνη ουσία καταλήξει στο σώμα, ο πεπτικός εγκέφαλος “αισθάνεται» πρώτος τον κίνδυνο και εκπέμπει αμέσως συναγερμό στο “ρετιρέ’. Γιατί σε περιπτώσεις ανάγκης ο εγκέφαλος στο κρανίο πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα. Ο άνθρωπος να είναι έτοιμος να δράσει σύμφωνα με το σχέδιο -εμετός, μυϊκές συστολές, εκκένωση.
Στις αρχές του 20ού αιώνα οι Αγγλοι γιατροί Ουίλιαμ Μπέιλις και Ερνεστ Στάρλινγκ εξέτασαν στο εργαστήριό τους τον ομφάλιο λώρο ενός ναρκωμένου σκύλου. Αυτό το ελεύθερο κομμάτι από τα εντόσθια επέδειξε μια στερεότυπη συμπεριφορά: όταν οι ερευνητές ασκούσαν πίεση στο κομμάτι αυτό του εντέρου, ο λώρος απαντούσε με κυματοειδείς μυϊκές κινήσεις, οι οποίες μετακινούσαν το περιεχόμενο -πάντα από το στόμα στον πρωκτό.
Αυτό το φαινόμενο το ονόμασαν “Ο νόμος του εντέρου”. Ετσι ανακάλυψαν το περισταλτικό αντανακλαστικό το οποίο βρίσκεται στο λεπτό έντερο. Αλλη μια απαραίτητη για την επιβίωση λειτουργία του γαστρεντερικού σωλήνα.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η περίπλοκη αυτή μηχανή μεταφοράς ρυθμίζεται από τον εγκέφαλο και αντιδρά στο παραμικρό ερέθισμα: όταν ένας σβόλος τροφής τεντώνει το κομμάτι του εντέρου, τότε ενεργοποιούνται τα κύτταρα του βλεννογόνου. Αυτά εκκρίνουν νευροδιαβιβαστές, ουσίες – αγγελιαφόρους που με τη σειρά τους ερεθίζουν άλλα νευρικά κύτταρα, τους “υποβλεννογόνιους αισθητικούς νευρώνες”, οι οποίοι βρίσκονται στο εσωτερικό του εντερικού τοιχώματος.
Τα κύτταρα αυτά στέλνουν μέσω διαβιβαστών σήματα στα μυϊκά κύτταρα, τα οποία τότε εκτελούν την κυματοειδή αντανακλαστική κίνηση. Ο “μικρός εγκέφαλος” είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση μιας υπερευαίσθητης ισορροπίας: όταν το ανασταλτικό σύστημα ισχυροποιηθεί αρκετά, το έντερο τεντώνεται τόσο πολύ που παραλύει. Οι αισθητήρες δεν καταγράφουν πλέον καμιά ένταση στα τοιχώματα και το αποτέλεσμα είναι η χρόνια δυσκοιλιότητα. Αν, αντίθετα, το σύστημα υπερδιεγερθεί,το αποτέλεσμα είναι η διάρροια».*
* Οι πληροφορίες είναι από το βιβλίο μου «Εγώ και η ανάγκη μου για τροφή» εκδόσεις opera, 2014
Ερείκη
Με επιστημονική ονομασία: ερείκη η δενδρώδης – Erica arborea, η ερείκη χρησιμοποιήθηκε ευρέως στην παραδοσιακή βοτανολογία, κυρίως στις ορεινές περιοχές της Ευρώπης, όπου υπάρχει αυτοφυής σε ολόκληρες εκτάσεις ως θεραπευτικό φυτό. Ο Διοσκουρίδης τη συνιστούσε για τα τσιμπήματα των φιδιών. Ο Γαληνός ανέφερε πως προκαλεί εφίδρωση. Κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, ο Matthiole και ο μοναχός Nikolas Alexandre πίστευαν ότι δρούσε κατά της λιθίασης του ουροποιητικού.
Από τις αρχές του 20ού αιώνα η ερείκη συνδέθηκε από τον ιατρικό κόσμο με την πρόληψη και θεραπεία των πετρών στην περιοχή των κύστεων και των νεφρών. Τα κυριότερα συστατικά της είναι η ερικοδίνη, που της προσδίδει αντισηπτικές ιδιότητες, και η αρβουτοσίδη, που δρα κατά των λοιμωδών φλεγμονών που συνοδεύουν την κυκλοφορική συμφόρηση και την υπερτροφία του προστάτη. Το βότανο περιέχει αλκαλοειδή, αρμπουτίνη, κιτρικό και φουμαρικό οξύ, πτητικό έλαιο, τανίνη, φυτικές χρωστικές και καροτίνη.
Η ερείκη είναι διουρητική και συγχρόνως απολυμαντική του ουροποιογεννητικού συστήματος. Το αφέψημα του φυτού βοηθά στη χρόνια κυστίτιδα, στους κολικούς των νεφρών, καταπολεμά τις πέτρες που σχηματίζονται στο ουροποιητικό σύστημα και δρα κατά των οιδημάτων. Βοηθά σε προβλήματα γαστρίτιδας με υπερέκκριση πεπτικών υγρών, κολικούς των εντέρων συνοδευόμενους από διάρροια, στις ασθένειες του συκωτιού και της χολής.*
* Οι πληροφορίες είναι από την Εναλλακτική Δράση.
