«Αλλοι ζωγράφοι ζωγραφίζουν μια γέφυρα, ένα σπίτι, μια βάρκα… εγώ θέλω να ζωγραφίσω τον αέρα που περιβάλλει τη γέφυρα, το σπίτι, το σκάφος – την ομορφιά του φωτός στον οποίο τα αντικείμενα υπάρχουν». Με δικά του λόγια από μια συνέντευξή του το 1895 ο Γάλλος δάσκαλος Κλοντ Μονέ (1840-1926) περιγράφει χαρακτηριστικά την αισθητική και την οπτική στο έργο του.
Εδωσε νέα πνοή στην τέχνη της ζωγραφικής. Με τολμηρό όραμα και ριζοσπαστική προσέγγιση μέσα από τη «ζωντανή» σε χρώμα παλέτα του και τις ορατές «τρισδιάστατες» πινελιές στον καμβά πρότεινε έναν νέο τρόπο να βλέπει κάποιος και να απεικονίζει τον κόσμο.
Μέσα από την υπέροχη ματιά του και το αριστουργηματικό του ταλέντο κατέγραψε μοναδικά το παιχνίδι του ήλιου, της σκιάς της ομίχλης και των αντανακλάσεων, ανακάλυψε και αποτύπωσε εξαιρετικά τις καλειδοσκοπικές ατμόσφαιρες που τυλίγουν τα αντικείμενα και χρησιμοποίησε το δομημένο περιβάλλον ως θέατρο του φωτός.
Το φως και το χρώμα εναλλάσσονται, στιγμή τη στιγμή, ώρα την ώρα, από το χάραμα στην ανατολή όταν παίρνει φωτιά ο ορίζοντας, μέχρι τα ονειρικά ηλιοβασιλέματα, τότε που αρχίζει η φύση να ησυχάζει. Με τα σκηνικά που γράφει στους καμβάδες του αντιλαμβανόμαστε μέσα από τις σκιές και τα παιχνιδίσματα των χρωμάτων ολόκληρη τη διαδρομή καθώς ο Ηλιος Πανόπτης οδηγεί το πύρινο άρμα του στον ουρανό.
Η ομορφιά του φωτός και ο κρυστάλλινος αέρας φέρνουν μυρωδιές και αρώματα που περνάνε από τα έργα του σ’ ολόκληρη την ατμόσφαιρα και κεντρίζουν το μυαλό και όλες τις αισθήσεις των θεατών του έργου του.
Ο Μονέ γεννήθηκε στο Παρίσι και μεγάλωσε στη Χάβρη, σημαντικό λιμάνι στις όχθες του Σηκουάνα, όταν η οικογένειά του μετακόμισε εκεί. Ο πρώτος του δάσκαλος, ο τοπιογράφος και θαλασσογράφος Εζέν Μπουντέν (1824-1898), τον ενθάρρυνε να ζωγραφίσει την ύπαιθρο, συνηθισμένο θέμα εκείνη την περίοδο. Το 1859 εγκαθίσταται στο Παρίσι, σπουδάζει στην Ελβετική Ακαδημία (Académie Suisse) και εντυπωσιάζεται από τα έργα που ανακαλύπτει στις επισκέψεις του στο Μουσείο του Λούβρου. Συνδέεται φιλικά με τους Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ (1841-1919), Φρεντερίκ Μπαζίλ (1841-1870) και Αλφρεντ Σίσλεϊ (1839-1899), με τους οποίους μοιράστηκε κοινές ανησυχίες και ιδέες για τη ζωγραφική, που τους έκαναν πρωτοπόρους στο ιμπρεσιονιστικό κίνημα.
Ας μην ξεχνάμε πως ο ιμπρεσιονισμός οφείλει το όνομά του στον υπέροχο πίνακα του Μονέ «Impression, soleil levant», 1872, που παρουσιάστηκε στην πρώτη ομαδική έκθεση των «Ιμπρεσιονιστών» στο Παρίσι το 1874, αφού είχε ήδη επιστρέψει από το Λονδίνο όπου είχε βρει καταφύγιο κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού πολέμου (1870-1871). Στη βρετανική πρωτεύουσα δημιούργησε μια σειρά από αριστουργηματικούς πίνακες αποδίδοντας την ομίχλη και το φως μέσα από τα εμβληματικά της κτίρια και κτίσματα.
Οταν η όμορφη σύζυγός του Καμίλ Ντονσιέ (1847-1879) πεθαίνει σε ηλικία μόλις 32 χρόνων από καρκίνο αναλαμβάνει να μεγαλώσει τα δύο μικρά παιδιά του και το 1883 μετακομίζει στο Ζιβερνί, ένα χωριό 65 χιλιόμετρα μακριά από το Παρίσι. Μαζί με την ερωμένη του και από το 1892 σύζυγό του Αλίς Οσεντέ (1844-1911) και με τα παιδιά από τους γάμους τους ζουν στην εξοχή σ’ ένα υπέροχο σπίτι με κήπο 8.000 τετραγωνικών μέτρων.
Εκει λοιπόν ο Μονέ μεγαλούργησε ζωγραφίζοντας σειρές πινάκων βασισμένων σε ένα κοινό θέμα (κήπος, φυτά, λιμνούλες, νούφαρα, γέφυρα κ.λπ.) το οποίο όμως κάθε φορά απέδιδε μοναδικά όχι μόνο με διαφορετικό τρόπο αλλά και πειραματιζόμενος σε διαφορετικές τεχνοτροπίες.
Το όνομά του γίνεται μύθος τις επόμενες δύο δεκαετίες. Μέχρι τον θάνατό του καλλιτέχνες και συλλέκτες ήρθαν στη Γαλλία -από τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και όλη την Ευρώπη- με την ελπίδα να συναντήσουν τον Μονέ και να αγοράσουν δημιουργία του. Ο αντίκτυπος του έργου του τον κάνει διάσημο φέρνοντας τη φήμη του μέχρι σήμερα που τα έργα του αναγνωρίζονται με την πρώτη ματιά και εξακολουθούν να θαυμάζονται σε όλο τον κόσμο.
Η Βοστόνη υπήρξε κέντρο συλλογής και εκτίμησης των έργων του Μονέ από τα τέλη του 19ου αιώνα. Πραγματικό διαμάντι στην πόλη είναι το Μουσείο Καλών Τεχνών (MFA), ένας πρωτοποριακός χώρος με παγκόσμιες αναφορές, στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ, διαθέτει στις συλλογές του περισσότερα από 450.000 έργα και το τμήμα της σύγχρονης τέχνης απαριθμεί 1.500 καλλιτεχνήματα.
Φέτος συμπληρώνονται 150 χρόνια λειτουργίας του και τα γιορτάζει αποκαλύπτοντας έναν μεγάλο θησαυρό της συλλογής του για να τον θαυμάσει συγκεντρωμένο η νέα γενιά επισκεπτών του. Συγκέντρωσε και εκθέτει μαζί και τα 35 έργα που διαθέτει από τον Κλοντ Μονέ, έναν από τους μεγαλύτερους ζωγράφους του κόσμου, με όνομα «Monet and Boston: Lasting Impression».
Αφού το μουσείο είναι κλειστό λόγω της πανδημίας Covid-19, προς το παρόν θαυμάζουμε τη συλλογή διαδικτυακά και αναμένουμε μια θεαματική επανεκκίνηση της έκθεσης το φθινόπωρο για να αναδειχθούν η μοναδική συλλογή και η διαρκής δέσμευση του MFA στον Mονέ και την τέχνη του 19ου αιώνα. Οι Βοστονέζοι ήταν από τους πρώτους οπαδούς του ιμπρεσιονισμού και πολλοί από τους πίνακες μεταφέρθηκαν στη Βοστόνη κατά τη διάρκεια της ζωής του Μονέ.
Παρ’ όλο που μια γκαλερί από το 2016 ήταν αφιερωμένη σε μια κυκλική έκθεση των έργων του μουσείου, έχουν περάσει 25 χρόνια από τότε που ολόκληρη η συλλογή παρουσιάστηκε μαζί.
Η έκθεση καλύπτει χρονικά ολόκληρη την καριέρα του καταπληκτικού Γάλλου ιμπρεσιονιστή, με πρώιμους πίνακες, όπως το «Rue de Bavole, Honfleur», (1864), τους πειραματισμούς του με το μεσογειακό φως στο «Antibes (Afternoon Effect)», (1888), μέχρι τις καινοτόμες σειρές του με τις «Θημωνιές», (1890-91), τον «Καθεδρικό της Ρουέν», (1892-94) και φυσικά τα υπέροχα «Νούφαρα» που ζωγράφιζε τα τελευταία τριάντα χρόνια της ζωής του.
Οι υπέροχες ελαιογραφίες του MFA είναι από τις μεγαλύτερες συλλογές του έργου του μεγάλου οραματιστή εκτός Γαλλίας. Στην έκθεση επίσης θαυμάζουμε τα πρώτα έργα του Μονέ, σε συνομιλία με δημιουργίες από την ευρύτερη παγκόσμια συλλογή του μουσείου, δηλαδή έργα που θαύμαζε -από ιαπωνικές εκτυπώσεις ξύλου έως πίνακες παλαιότερων δημιουργών- επιτρέποντας στο κοινό μια πληρέστερη κατανόηση και εκτίμηση της τέχνης και των καλλιτεχνών που τον ενέπνευσαν. Εχει προγραμματιστεί λίγο αργότερα στην έκθεση να προστεθούν άλλοι έξι πίνακες από ιδιωτικές συλλογές αυξάνοντας τα έργα σε 41.
Το μουσείο φρόντισε επίσης στον ιστότοπό του να «ανεβάσει» για τους διαδικτυακούς επισκέπτες του και μια μουσική συλλογή με 11 πραγματικά υπέροχα κομμάτια που συνάδουν με τα έργα.
Ο Μονέ άλλαξε την οπτική του κόσμου μας μέσα από τα έργα του. Φέρνει ονειροπόληση μέσα από τους γαλήνιους κήπους, τις γιαπωνέζικες γέφυρες, τα νούφαρα και τις κλαίουσες ιτιές. Τα παστέλ χρώματα ξεχειλίζουν και κατακτούν τον κόσμο μας και συνειδητοποιούμε πως τα προβληματικά μάτια του -καθώς έπασχε από καταρράκτη τα τελευταία χρόνια- δεν τον εμπόδισαν να αποτυπώσει την ομορφιά αυτού του κόσμου μέχρι το τέλος του, γιατί τα έβλεπε όλα φωτεινά και αισιόδοξα με τα μάτια της ψυχής του.
? «Monet and Boston: Lasting Impression», Μουσείο Καλών Τεχνών (MFA), Βοστόνη.
? Μένουμε ασφαλείς! Λόγω της πανδημίας ξεναγούμαστε και απολαμβάνουμε διαδικτυακά εκθέσεις και συλλογές στο μουσείο και στην κεντρική σελίδα του μουσείου με καθημερινές προσφορές για ξεναγήσεις.
