Ο Ελληνας πολίτης που ενημερώνεται από τις επίσημες δηλώσεις της κυβέρνησης και τα ΜΜΕ της χώρας έχει την εντύπωση πως τα πρόσφατα μέτρα για το προσφυγικό/μεταναστευτικό χαίρουν της καθολικής επιδοκιμασίας και αλληλεγγύης της Ευρώπης. Κατηγορεί βέβαια (και ορθώς) την Ευρώπη για υποκρισία, αφού αυτή μας «χτυπάει στην πλάτη» αλλά αρνείται να αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που της αναλογεί. Πολλοί δε, θεωρούν ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να αντιμετωπίσει πιο επιθετικά τον Ερντογάν.
Η παραπάνω εικόνα δεν είναι συνολικά λαθεμένη. Πράγματι, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στο σύνολό τους, όπως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στήριξαν τα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης. Η μετατόπιση από το 2015 είναι εντυπωσιακή, αν θυμηθούμε ότι τότε οι περισσότεροι κατήγγειλαν την πολιτική και ρητορική του Ορμπαν και το κλείσιμο συνόρων.
Βέβαια, η κυβερνητική προπαγάνδα, που αντανακλάται και στο σύνολο σχεδόν των ΜΜΕ, φροντίζει να λογοκρίνει ακόμη και αυτήν την ευνοϊκή γι’ αυτήν εικόνα και συγκεκριμένα ό,τι δεν «κολλάει» με το εθνικιστικό και ξενοφοβικό της αφήγημα.
Ετσι, λ.χ., κανείς σχεδόν στην Ελλάδα (εκτός από τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.») δεν έμαθε πως η επίτροπος Ιλβα Γιόχανσον, κατά την επίσκεψή της εδώ, επέκρινε με αρκετή αυστηρότητα τα ελληνικά μέτρα όσον αφορά τη διεθνή και ευρωπαϊκή τους νομιμότητα και τον ανθρωπισμό.
Γι’ αυτό, ενδιαφέρον παρουσιάζει η συζήτηση που διεξήχθη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 10/3 για την «Κατάσταση του μεταναστευτικού στα ελληνοτουρκικά σύνορα και κοινή αντίδραση της Ε.Ε.». Σε αυτήν φαίνεται πως η καθολική στήριξη των ελληνικών μέτρων από την Ευρώπη δεν είναι και τόσο καθολική και έχει τις περισσότερες φορές πολιτικό «χρώμα». Κυρίως, φαίνεται ξεκάθαρα ποιοι συμμαχούν με ποιους σήμερα στο προσφυγικό.
Στη συζήτηση μίλησαν η εκπρόσωπος της κροατικής προεδρίας και η αρμόδια επίτροπος, Σουηδή σοσιαλδημοκράτισσα Γιόχανσον, ενώ παρενέβησαν και 71 βουλευτές (οι 12 γραπτώς), ανάμεσά τους και 15 Ελληνες και Κύπριοι (οι δύο γραπτώς).
Προεδρία και Επιτροπή
Η Κροάτισσα Brnjac επανέλαβε τη γνωστή στήριξη του Συμβουλίου προς την Ελλάδα, αν και ακόμη και αυτή, στο κλείσιμο, ανέφερε πως η κατάσταση πρέπει να αντιμετωπιστεί «σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο».
Από την πλευρά της, η Γιόχανσον ανέφερε, μεταξύ άλλων:
«Είναι απολύτως αναγκαίο εμείς, η Ε.Ε., να προστατεύουμε τα σύνορά μας, αλλά είναι επίσης απολύτως αναγκαίο να υπερασπιζόμαστε τα θεμελιώδη δικαιώματα και αξίες μας, περιλαμβανομένου και του δικαιώματος στο άσυλο». Και στο κλείσιμο: « […] Ο λόγος που μπορούμε να σταθούμε δυνατοί είναι οι αξίες μας. Οι συνθήκες υπό τις οποίες βρίσκεται η ελληνική μεθόριος είναι σοβαρές και έκτακτες, αλλά το δικαίωμα στο άσυλο είναι ένα θεμελιώδες δικαίωμα που αναγράφεται στη Συνθήκη της Ε.Ε. και το διεθνές δίκαιο. Αναμένω η Ελλάδα να συμμορφώνεται με τα θεμελιώδη δικαιώματα και με το δικαίωμα πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου».
Πολλές επικρίσεις
Εκ μέρους της σοσιαλιστικής ομάδας, η Ισπανίδα Γκαρθία Πέρεθ σημείωσε μεταξύ άλλων: «[…] Οι σοσιαλδημοκράτες δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε τη λύπη μας πως η συζήτηση περιστράφηκε μόνο γύρω από την προστασία των συνόρων μας, ενώ λησμονούμε τις χιλιάδες των ανθρώπων, σε στρατόπεδα προσφύγων ή στη νεκρά ζώνη, που υφίστανται τις συνέπειες. Οι εικόνες που είδαμε στα σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία είναι σοκαριστικές. Ναι, τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα να ελέγχουν αποτελεσματικά τα σύνορά τους, αλλά ο έλεγχος αυτός πρέπει να γίνεται με αυστηρή συμμόρφωση προς το διεθνές δίκαιο.
»Δεν γνωρίζω αν η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν πιστεύει το ίδιο, γιατί, όταν επισκέφθηκε την Ελλάδα και συναντήθηκε με την κυβέρνησή της, υποστήριξε υπερήφανα πως η κυβέρνηση αυτή πρέπει να δρα ως ασπίδα της Ευρώπης. Ασπίδα εναντίον τίνος; Ασπίδες χρησιμοποιούνται για να μας προστατεύσουν από όπλα, ενώ εμείς μιλάμε για τις ζωές ανθρώπων, για ανθρώπινα όντα, για ευπαθή όντα. Οχι ασπίδες, προστασία.
»Θα θέλαμε να ακούσουμε τι φρονεί η Επιτροπή για τη μονομερή απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αναστείλει όλες τις αιτήσεις ασύλου για έναν μήνα. Σημαίνει αυτό πως η Επιτροπή αγνοεί τη Σύμβαση της Γενεύης; Θα ήθελα να υπενθυμίσω τον ρόλο της ως φύλακα των Συνθηκών γιατί το Αρθρο 78(3) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε. προβλέπει πως οποιοδήποτε μέτρο σ’ αυτό το πλαίσιο απαιτεί απόφαση του Συμβουλίου πάνω σε πρόταση της Επιτροπής και ύστερα από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».
Σε ανάλογο πνεύμα τοποθετήθηκαν και όλοι οι άλλοι σοσιαλιστές βουλευτές (από Ολλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Βέλγιο, Γερμανία, Πολωνία), εκτός από τους δύο του ΚΙΝ.ΑΛΛ. (Ανδρουλάκης, Καϊλή) και τον Κύπριο του ΔΗΚΟ (Μαυρίδης). «Η Ελλάδα, ασπίδα της Ευρώπης», αναφώνησε η Βελγίδα Arena. «Να προστατεύσουμε τα σύνορά μας, να αποθαρρύνουμε τους μετανάστες, τι ντροπή! Να στερήσουμε την προστασία στα άτομα που κινδυνεύουν είναι απλούστατα παράνομο. Η Ενωση είναι άρα στην παρανομία».
Εκ μέρους των Πρασίνων, η Γερμανίδα Κέλερ είπε, μεταξύ άλλων: «Είναι σοκαριστικό πως η Ευρώπη ασχολείται με τους πρόσφυγες μόνο όταν αποτελούν πρόβλημα στα δικά μας τα σύνορα. Είναι σοκαριστικό πως η Ευρώπη αντιμετωπίζει ανθρώπους σε ανάγκη με δακρυγόνα, με παραβίαση του νόμου και με αναστολή ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πραγματικά αυτό θέλουμε να είμαστε; Αυτοί που φεύγουν από έναν πόλεμο, αυτοί που χρειάζονται προστασία, αυτοί που ζουν σε ανυπόφορες συνθήκες σε ελληνικά νησιά ή οπουδήποτε αλλού, χρειάζονται την αλληλεγγύη μας. Η Ε.Ε. πρέπει να στηρίζει τα κράτη-μέλη στα σύνορα, αλλά αποτυγχάνει πλήρως αν η στήριξη αυτή γίνεται κατανοητή απλά ως περισσότερη αστυνόμευση και να κρατάς τον κόσμο εκτός. Αντίθετα, η Ε.Ε. θα έπρεπε να υποστηρίζει την Ελλάδα με την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και με μια γρήγορη αναδιανομή των ανθρώπων που έχουν παγιδευτεί στα νησιά ή στα σύνορα. […] Η Ευρώπη, αν θέλει να αξίζει κάτι, δεν μπορεί απλά να αποστρέφει το βλέμμα. Πρέπει να βοηθήσει γιατί είμαστε όλοι ανθρώπινα όντα και είμαστε όλοι ίσοι».
Στο ίδιο πνεύμα μίλησαν και οι υπόλοιποι βουλευτές των Πρασίνων (από Ολλανδία, Γαλλία και Ισπανία), εκτός από μια Γερμανίδα που περιορίστηκε να καταγγείλει τον πόλεμο στη Συρία. «Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αναστείλει de facto τη Σύμβαση της Γενεύης και τα χειροκροτήματα της Επιτροπής αποτελούν μια μελανή σελίδα στην ιστορία της Ενωσης», δήλωσε ο Ισπανός Urtasun.
Εκ μέρους της ομάδας της Αριστεράς, η Γερμανίδα Ερνστ δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης, χαρακτήρισε όμως τα όσα συμβαίνουν στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. [βιβλική] «Αποκάλυψη» και κατήγγειλε, ιδιαίτερα το Συμβούλιο, για απανθρωπιά και βία. «Συμφωνίες με δικτάτορες είναι πολύ πιο σημαντικές σ’ αυτούς από τις ζωές των ανθρώπων στις πύλες της Ε.Ε. Αυτή είναι η αλήθεια. Το ατομικό δικαίωμα στο άσυλο που καθιερώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατεδαφίζεται». Κατηγορηματική ήταν η Σουηδή Μπιορκ: «Η Επιτροπή και το Συμβούλιο εξακολουθούν να μιλούν για προστασία των συνόρων της Ευρώπης, όταν γνωρίζετε πως αυτό συμβαίνει με βία και βαναυσότητα. Θαυμάζετε την ακτοφυλακή, όταν βυθίζει πλοία, αντί να σώζει ζωές. Δεν είναι μόνο ένας κόσμος με τα πάνω-κάτω. Είναι παράνομο και είναι τελείως και βαθιά απρεπές. Αυτό που θα έπρεπε να συζητάμε –όλοι μας– είναι πώς θα προστατεύσουμε ανθρώπους. Να προστατεύσουμε ανθρώπους σε φυγή, να προστατεύσουμε το δικαίωμα ασύλου, να προστατεύσουμε το κράτος δικαίου, να σώσουμε ό,τι έχει απομείνει από ανθρωπιά και να προστατεύσουμε όλους μας από τον φασισμό που φυτρώνει και που πρόκειται να μας ξεπαστρέψει τον έναν μετά τον άλλο […] Δεν θα δεχτούμε ποτέ μια Ευρώπη που χορεύει στον ρυθμό του Ορμπαν». «Αυτά που είδα [στα ελληνο–τουρκικά σύνορα] είναι ντροπή για την Ε.Ε.», ανέφερε η Ντεμιρέλ του γερμανικού Linke. Κατηγορηματική και στο ίδιο πνεύμα η Πορτογαλίδα Περέιρα. Σε άλλο εντελώς κλίμα τέσσερις ομιλητές του ΣΥΡΙΖΑ (βλέπε παρακάτω) και ένας του ΑΚΕΛ.
Αξίζει να σημειωθεί πως και οι ομιλητές της ομάδας των Φιλελευθέρων (Renew) απέφυγαν να υποστηρίξουν συγκεκριμένα τα ελληνικά μέτρα, μερικοί δε διατύπωσαν και επικρίσεις: Ολες οι κατηγορίες για βία από τις Αρχές θα πρέπει να διερευνηθούν από μια ανεξάρτητη αρχή, υποστήριξε η εισηγήτρια της ομάδας, Ολλανδή ’t Veld. Με την ευκαιρία της ανάπτυξής της στα ελληνο–τουρκικά σύνορα, η Frontex θα πρέπει να διασφαλίσει πως το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα των πολιτών εφαρμόζονται σε όλες τις πλευρές της ευρωπαϊκής μεθορίου και από όλους, είπε ο Γερμανός Oetjen. Εγκαταλείπουμε την ανθρωπιά και τη Σύμβαση της Γενεύης, τόνισε η Ισπανίδα Pagazaurtundúa. «Είναι σημαντικό τα σύνορα της Ελλάδας, που είναι τα Ευρωπαϊκά, να υπερασπίζονται εφαρμόζοντας το διεθνές δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα», τόνισε η Ισπανίδα των Ciudadanos Rodríguez Ramos. «Ενα διεθνές δίκαιο που δεν αναστέλλεται, εφαρμόζεται. Και βέβαια, μη αφήνοντας παιδιά που επέζησαν από έναν εννιάχρονο αδελφοκτόνο πόλεμο να πεθαίνουν στις πύλες της Ευρώπης». Η βουλευτής του κόμματος του Μακρόν, Ζαχαροπούλου, είχε πάντως μάλλον άλλη γνώμη, αφού υποστήριξε πως «η Ελλάδα δίνει μαθήματα ανθρωπισμού εδώ και χρόνια», δηλαδή, συνάγει κανείς, και σήμερα.
Συντηρητικοί και ακροδεξιοί
Από την πλευρά των σταθερών υποστηρικτών της ελληνικής κυβέρνησης, έχουμε από τις δημοκρατικές δυνάμεις, κυρίως το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, με 16 ομιλητές (πλην των Ελλήνων). Εισηγητής, ο γνωστός σε εμάς Μάνφρεντ Βέμπερ που τόνισε πως «το 2015 δεν πρέπει να επαναληφθεί», αντιπαραθέτοντας τη σημερινή με την προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση, και εκφράζοντας την πεποίθηση πως «όλοι οι Ελληνες αξιωματούχοι που εργάζονται εκεί [στα σύνορα] θα σέβονται επίσης το Ευρωπαϊκό δίκαιο». Ωστόσο δεν αναφέρθηκε καθόλου σε «ασύμμετρη απειλή», «υβριδικό πόλεμο» ή όλα αυτά που αποτελούν το τρέχον αφήγημα της ελληνικής κυβέρνησης. Το ίδιο ισχύει και για όλους τους άλλους, μη Ελληνες, ομιλητές της ομάδας, με μία μόνο εξαίρεση, τον Ούγγρο εκπρόσωπο του κόμματος του Ορμπαν, Deli, που τόνισε πως «οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται επιτέλους να κατάλαβαν τη σημασία της προστασίας των συνόρων για τη διατήρηση των ευρωπαϊκών ελευθεριών, αξιών και τρόπου ζωής. Κάλλιο αργά παρά ποτέ! Παρ’ όλα αυτά η αντιπροσωπεία του Ουγγρικού Λαϊκού Κόμματος υποστηρίζει πλήρως τις ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης προς το συμφέρον της προστασίας των συνόρων».
Χρειάζεται να προσφύγουμε στις αγορεύσεις των 13 ομιλητών των δύο ακροδεξιών ομάδων του Κοινοβουλίου (ID, ECR) για να βρούμε την ορολογία της ελληνικής κυβέρνησης. Οχι πάντως στην εισηγήτρια της Λέγκας, Ταρντίνο, που απλώς συμφώνησε με την επίτροπο στα περί «ασπίδας». Αντίθετα, ο Ελληνας εισηγητής της ομάδας ECR (ο Φράγκος της Ελληνικής Λύσης) μίλησε για «υβριδικό πόλεμο» και «μισθοφόρους τζιχαντιστές». Για «τουρκική επίθεση», βίαιο επεκτατισμό του Ερντογάν και «κατακτητικό ισλαμισμό» μίλησε και ο βουλευτής του κόμματος της Λεπέν, Μαριανί. Σε συγκατοίκηση εγκληματικών ομάδων και ΜΚΟ αναφέρθηκε ο εκπρόσωπος του πολωνικού κυβερνητικού κόμματος Brudziński, ο οποίος θύμισε πως η κυβέρνησή του προσφέρει βοήθεια στην Ελλάδα, στον Εβρο. Χρειαζόμαστε κλειστά σύνορα και να εφαρμόσουμε ένα αυστραλιανό μοντέλο [ξερονήσι στον Ειρηνικό], είπε ο Δανός ακροδεξιός Kofod. Ποιος από σας που θέλετε ανοιχτά σύνορα έχει κρατήσει σπίτι του έστω έναν παράνομο μετανάστη από το Αφγανιστάν, το Ιράν ή την Ερυθραία, ρώτησε ο ακροδεξιός του βουλγαρικού ΒΜΡΟ Τζαμπάσκι [«Εγώ», απάντησε ο αριστερός Ιρλανδός Ουάλας].
Και οι Ελληνες;
Εντονη ήταν η παρουσία των Ελλήνων ευρωβουλευτών.
Από τους κυβερνητικούς βουλευτές, ο Μεϊμαράκης, ως συνήθως ήπιος, υποστήριξε πως προσφυγικό/μεταναστευτικό απειλεί την ύπαρξη της Ε.Ε. και επισήμανε τη συμφωνία του Τσίπρα στα κυβερνητικά μέτρα (δηλαδή όχι «Δούρειος Ιππος», κατά τον κυβερνητικό εκπρόσωπο). Οι εικόνες που βλέπουμε στα σύνορα, προσέθεσε, είναι ευθύνη του Ερντογάν. Για «υβριδικό πόλεμο» μίλησε η Βόζεμπεργκ, για «ασύμμετρη απειλή» η Σπυράκη. Θα υπερασπιστούμε με όλες μας τις δυνάμεις τα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα διακήρυξε ο διαγραφείς από τη Ν.Δ. Ζαγοράκης.
Στο ίδιο κλίμα, όπως ήδη αναφέρθηκε, ο Φράγκος του κόμματος Βελόπουλου, ο οποίος κατήγγειλε και πως οι ΜΚΟ χρηματοδοτούνται από τον Σόρος. Οι ΜΚΟ είναι «μια από τις βασικές αιτίες που έχουν φέρει τα ελληνικά νησιά σε αυτή την κατάσταση και απαιτούμε να κλείσουν όλες», πρόσθεσε. Πιο ήπιος ο χρυσαυγίτης Λαγός.
Οι δυο βουλευτές του ΚΙΝ.ΑΛΛ. ήταν σε καταφανώς άλλο μήκος κύματος από τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους. Ο Ανδρουλάκης κατήγγειλε Ερντογάν και Ευρώπη, αλλά λέξη για διεθνές δίκαιο, ανθρώπινα δικαιώματα και ανθρωπισμό. Πιο τολμηρή, η Καϊλή αναφέρθηκε και σε «υβριδικό πόλεμο».
Από τους τέσσερις βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ που παρενέβησαν, ο Κόκκαλης σχολίασε τα περί Σόρος του Φράγκου και ο Κούλογλου ρώτησε έναν κυβερνητικό Πολωνό τι λέει για τον πόλεμο του Ιράκ. Ο Παπαδημούλης επιβεβαίωσε τον Μεϊμαράκη στα περί στήριξης ΣΥΡΙΖΑ στην κυβερνητική στάση («η αξιωματική αντιπολίτευση στηρίζει την προσπάθεια της Ελλάδας απέναντι στον γεωπολιτικό εκβιασμό Ερντογάν»), επέκρινε δε την κυβέρνηση επειδή, κατά τη γνώμη του, δεν ζητά τη «δίκαιη μετεγκατάσταση των προσφύγων». Ο Αρβανίτης επέκρινε με δριμύτητα την Ευρώπη, και μέσω της κριτικής του αυτής επέκρινε έμμεσα και την κυβερνητική πρακτική: «Τα κορυφαία στελέχη της Επιτροπής δεν είπαν κουβέντα για την αναθεώρηση του Δουβλίνου, κουβέντα για την παραβίαση της Συνθήκης Γενεύης και του δικαιώματος στο άσυλο. Μετατρέπετε την πολιτική του Βίσεγκραντ σε πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης».
Τέλος, ο βουλευτής του ΚΚΕ Παπαδάκης κατήγγειλε ΝΑΤΟ, Ε.Ε. και Ρωσία για τη Συρία, την Ε.Ε. και την «αστική τάξη της Τουρκίας» για Δουβλίνο, Δήλωση Ε.Ε.–Τουρκίας και πριμοδότηση ακροδεξιών συμμοριών στα νησιά, απέφυγε όμως να αναφερθεί στα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης, πλην της μη μεταφοράς προσφύγων από τα νησιά. Πρότεινε δε να οργανωθούν διαδικασίες ασύλου μέσα στην Τουρκία.
Συμπέρασμα
■ Η νέα πολιτική Μητσοτάκη στο προσφυγικό στηρίζεται μεν από τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης, όμως το εθνικιστικό και ξενοφοβικό αφήγημα της ελληνικής κυβέρνησης με το οποίο βομβαρδίζονται καθημερινά οι Ελληνες πολίτες είναι πιο κοντά στην ευρωπαϊκή Ακροδεξιά παρά στην Κεντροδεξιά. Με άλλα λόγια, οι συντηρητικοί του δημοκρατικού τόξου της Ευρώπης συναινούν πια συντριπτικά με μέτρα τύπου Ορμπαν, αποφεύγουν όμως την ταύτιση με τους ακροδεξιούς και τους Ελληνες στον ιδεολογικό λόγο για το προσφυγικό. Στη διαδικασία όσμωσης Δεξιάς – Ακροδεξιάς που προωθούν σημαντικά τμήματα της Δεξιάς, προηγείται η «ενότητα στη δράση» από την ιδεολογική ταύτιση, καθώς προφανώς οι δημοκρατικές αντιστάσεις και στον χώρο αυτόν δεν έχουν υπερνικηθεί. Εδώ η Ν.Δ. και μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας πρωτοπορούν, καθώς βρίσκονται, φαίνεται, στο επόμενο στάδιο.
■ Το σύνολο των προοδευτικών δυνάμεων (Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, Αριστερά), ακόμη και μερικοί φιλελεύθεροι, είναι έντονα επικριτικοί των μέτρων της ελληνικής κυβέρνησης. Η στάση αυτή βέβαια αντιφάσκει με τη στάση πολλών σοσιαλδημοκρατικών και πράσινων κομμάτων που βρίσκονται σε κυβερνήσεις και στηρίζουν την πολιτική Μητσοτάκη, υπογραμμίζει δε τη βαθιά κρίση ταυτότητας στα κόμματα αυτά. Τέλος, οι εκπρόσωποι των Σοσιαλιστών και της Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) στην Ελλάδα, που έχουν επιλέξει την «εθνική ενότητα» με την κυβέρνηση στο προσφυγικό, βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από τη στάση όλων των Ευρωπαίων συντρόφων τους στο Ευρωκοινοβούλιο.
*Διδάσκων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών
