Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εχουν θέση οι άντρες στους αγώνες για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εχουν θέση οι άντρες στους αγώνες για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη;

  • A-
  • A+

Εχοντας διανύσει τα περισσότερα χρόνια της ζωής μας υπηρετώντας αξίες και ιδανικά μέσα από συγκεκριμένα κινήματα (φεμινιστικό, λοατκι+, περιβαλλοντικό, ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και θέσεις εργασίας (Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών ΚΕΘΙ/ΓΓΙΦ, Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, Σχολές Γονέων, γυναικείες φυλακές και ιδρύματα, εκπαίδευση ενηλίκων, χώροι τέχνης και πολιτισμού), έχουμε δεχτεί επιθετικές συμπεριφορές και εισπράξει χαρακτηρισμούς κάθε είδους. Ενδεικτικά και μόνο: προδότες του αντρικού φύλου, πιόνια των γυναικών, κρυφοαδερφές, ντροπή του αντρικού γένους, μαμάκιες, ανίκανοι, ρεζίλι των αντρών, αγάμητοι, αδερφές (σκέτο)…

Αυτό που χρειάζεται να επισημανθεί είναι ότι όλες αυτές οι επιθέσεις προέρχονταν από εκπροσώπους αυτού που ονομάζουμε ως κοινωνία «αντρικό φύλο». Από άντρες δηλαδή που αισθανόμενοι φόβο και απειλή απώλειας των προνομίων τους -όπως τους τα έχει εξασφαλίσει η πατριαρχία- προέβαιναν σε σεξιστικές, φεμφοβικές και ομοφοβικές, μισογυνικές και τοξικές συμπεριφορές.

Αναφέρουμε δύο μόνο, πολύ χαρακτηριστικά περιστατικά από χώρους όπου έχουμε εργαστεί. Να σημειώσουμε ότι δεν έχουμε μιλήσει ποτέ γι’ αυτά, ούτε και για κανένα άλλο αντίστοιχο γεγονός στις ζωές μας, μέχρι και σήμερα, θεωρώντας ότι αυτό που υπηρετούμε και πράττουμε είναι το καθήκον μας και ότι αυτά τα συμβάντα είναι οι αναπόφευκτες συνέπειες της προσπάθειας να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας. Ο λόγος που επιλέγουμε να το κάνουμε σήμερα θα φανεί στη συνέχεια.

Στη μία περίπτωση, λοιπόν, άντρας, έχοντας απολέσει με προσωρινά (ασφαλιστικά) μέτρα το «προνόμιο» να ασκεί κάθε είδους βία στη σύζυγό του -και προφανώς με υπόδειξη των νομικών του συμβούλων ενόψει του σχετικού δικαστηρίου- έχει βρει τη διεύθυνση εργασίας και καθημερινά σχεδόν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα -φωνάζοντας σε δημόσια θέα- διατυπώνει το ερώτημα: «Είσαι άντρας ρε; Είσαι εσύ άντρας; Πες μου, είσαι άντρας; Τι ψυχή θα παραδώσεις που διαλύεις σπίτια και οικογένειες;».

Στην άλλη περίπτωση, άντρας-«συνάδελφος» (με όσο πιο πολλά εισαγωγικά παρακαλούμε), ο οποίος ασκεί ανενδοίαστα το δικό του προνόμιο να παρενοχλεί σεξουαλικά (λεκτικά και σωματικά) γυναίκες στο πλαίσιο εργασίας μας, όταν καταγγέλλεται η συμπεριφορά του και ζητείται η λήψη των ανάλογων μέτρων, μεταξύ πολλών άλλων αντιδράσεων (εμφανών και… αδιαφανών) στήνεται έξω από το γραφείο και ουρλιάζοντας προ(σ)καλεί λέγοντας κάθε φορά: «Βγες έξω ρε, βγες έξω, ρε πούστη, να σε γαμήσω…».

Αν χρειαζόταν να αποδώσουμε με μία φράση την κριτική του «αντρικού φύλου» για την εμπλοκή μας με τα ζητήματα φύλου και ισότητας, αυτή θα ήταν: «Τι δουλειά έχετε εσείς εκεί;»

Μέλη και φίλοι της Συμμαχίας των Φύλων στην πορεία της 8ης Μαρτίου για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Γιατί, λοιπόν, σήμερα; Γιατί να μιλήσουμε και να αναφερθούμε σε ένα -μικρό αλλά ενδεικτικό- μέρος αυτών των εμπειριών;

Ο λόγος είναι ότι μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια είναι η πρώτη φορά το τελευταίο διάστημα που, περισσότερες από μία φορές, έχουμε δεχτεί ερωτήματα και κριτική από εκπροσώπους αυτού που ονομάζουμε κοινωνία «γυναικείου φύλου», λόγω της εργασίας μας με τα θέματα φύλου και της συμμετοχής μας στις δράσεις και τα κινήματα για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη. Με πιο πρόσφατη τη σύγκρισή μας με τους άντρες από τα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, που «ασχολούνται» με τα ζητήματα ισότητας! Ενδεικτικά ερωτήματα με τη μορφή άλλοτε ειρωνείας και άλλοτε επίκρισης: «Θα μας πείτε εσείς για τις γυναίκες; (λες και η εμπλοκή και η εργασία με τα θέματα ισότητας είναι να… μιλάμε για τις γυναίκες!). «Ξέρετε εσείς από διακρίσεις και αποκλεισμούς; Εσείς άντρες είστε, εσείς τα κάνετε αυτά!» (κάποιες/οι φαντάζονται ότι όλοι οι άντρες τα κάνουν αυτά. Μήπως άραγε να ξανασκεφτούμε αν υπάρχουν και κάποιοι άντρες που τους τα κάνουν αυτά άλλοι άντρες, γιατί δεν ταιριάζουν στα πρότυπα αρρενωπότητας;!). «Εχετε ζήσει εσείς κακοποίηση; Εχετε βιώσει την έμφυλη βία στο πετσί σας;» (Οχι; Κανένας από εμάς; Οι gay άντρες; Οι τρανς άντρες; Οι bi άντρες; Οι queer αρρενωπότητες; Τα πιο fem αγόρια; Οι μη στερεοτυπικές αρρενωπότητες;)…

Αν χρειαζόταν να αποδώσουμε με μία φράση την κριτική αυτού του τμήματος του γυναικείου φύλου για την εμπλοκή μας με τα ζητήματα φύλου και ισότητας, αυτή θα ήταν: «Τι δουλειά έχετε εσείς εδώ;»

Κι έτσι το ερώτημα του τίτλου «Εχουν θέση οι άντρες στους αγώνες για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη;» φαίνεται να αποκτά νέες διαστάσεις. Αφού μετά από δύο και παραπάνω δεκαετίες ενασχόλησης με τα θέματα αυτά χρειάζεται να επανέλθουμε και να συμπεριλάβουμε στην απάντησή μας και τα δύο φύλα ή για να είμαστε πιο ακριβείς: κάποιους/ες εκπροσώπους τους. («Αλήθεια, έχουν τα φύλα εκπροσώπους; Οταν δηλαδή κάποιος άντρας μιλάει για τα θέματα αυτά, μιλάει εκπροσωπώντας κι εμάς;!», αναρωτιέται κάποιος εντός μας). Ή μήπως, τελικά, χρειάζεται να απαντήσουμε σε κάποια άτομα -αντρικού και γυναικείου φύλου- που εμφορούνται από αυτή την τόσο αγαπημένη στην πατριαρχία και τον σεξισμό στερεοτυπία μιας διπολικής, μανιχαϊστικής, φυσικοποιητικής και βιολογικά ντετερμινιστικής θεώρησης των έμφυλων οντοτήτων και εκφράσεων. Στην οποία μάλιστα στερεοτυπία αρέσκονται να κολυμπούν ευδαιμονικά, πιστεύοντας (με μια ανορθολογική και αντιεπιστημονική πια ψευδαίσθηση) ότι με τον τρόπο αυτό προστατεύουν τα προνόμιά τους! Και καλώς, θα μας πει κάποιος, για τους άντρες, το καταλαβαίνω, αλλά για τις γυναίκες; Εχουν οι γυναίκες προνόμια; Ας σημειώσουμε απλά ακροθιγώς εδώ ζητήματα (φαντασιωτικά ή έστω κοινωνικά-πολιτικά-πολιτισμικά κατασκευασμένα), όπως η μητρότητα και το μητρικό ένστικτο, η θηλυκοποίηση της φροντίδας, η προάσπιση/στήριξη του θεσμού της οικογένειας, οι γυναικείες (εκ φύσεως ή εκ θεού, όπως το δει κανείς/καμιά) ποιότητες!

Αναρωτιόμαστε: Η πατριαρχία και ο σεξισμός, ως εκτελεστικό όργανό της, παίρνουν μέτρα στο προκρούστειο κρεβάτι τους μόνο στις γυναίκες; Ορίζουν τι είναι και τι δεν είναι έμφυλα «σωστό και πρέπον» μόνο για τα άτομα που τους έχει αποδοθεί κατά τη γέννησή τους το γυναικείο φύλο; Ολες οι υπόλοιπες έμφυλες οντότητες, ταυτότητες και εκφράσεις: οι υπόλοιπες υφιστάμενες ή εν δυνάμει θηλυκότητες, οι λοατκι+ άνθρωποι, οι μη στερεοτυπικές και μη κυριαρχικές αρρενωπότητες δεν υφίστανται τον έλεγχο της πατριαρχίας; Και, εάν χρειαστεί, την επέλαση των ταγμάτων εφόδου της «προς γνώσιν και συμμόρφωσιν» προς τις νόρμες μιας εξ αποκαλύψεως ή εκ φύσεως έμφυλης ορθότητας και ομαλότητας;

Εχει ο σεξισμός… φύλο; Ενας άντρας είναι κατά απόλυτη συνθήκη και αναπότρεπτα σεξιστής και εκφράζεται με τοξική αρρενωπότητα; Κάθε άντρας, επειδή είναι άντρας; Η βιολογία του φύλου του (αυτό χωράει μεγάλη κουβέντα, αλλά ας το δούμε με μια άλλη ευκαιρία, ίσως) και οι κοινωνικές κατασκευές/επικαθίσεις πάνω σε αυτήν οδηγούν τελεσίδικα στην τοξικότητα; Εμφυλη διάκριση-στερεοτυπία-κακοποίηση = άντρας; Οι άντρες που μεγαλώσαμε από γυναίκες φεμινίστριες, που εμπνευστήκαμε και διαμορφώσαμε ματιά και στάση ζωής από φεμινίστριες, που συμμετέχουμε χρόνια τώρα στο φεμινιστικό κίνημα, που κατεβαίνουμε στις πορείες, στις δίκες, στους αγώνες για την Ελένη, για τ@ Ζακ/Ζάκι, για τον Βαγγέλη, τι είμαστε; Είμαστε άντρες, θα πει κάποιος/α. Και τι θα πει αυτό, επιτρέψτε μας να ρωτήσουμε; Ή, ένα βήμα παραπέρα, ποιος/α θα μας πει τι θα πει αυτό; Ποιος/α θα μας πει τι είμαστε; Ποιος/α θέλει θα μας βάλει πάνω στο κρεβάτι του Προκρούστη και θα μας μετρήσει; Και, ακόμη περισσότερο, ποιος ή ποια μας έχει a priori μετρήσει; Λόγω του γένους στο όνομά μας, των χαρακτηριστικών του φύλου μας, του αναπαραγωγικού μας συστήματος; Και γιατί θα θέλαμε να μοιραστούμε την απορία μας μαζί σας;

Από την άλλη, μια γυναίκα μπορεί να είναι σεξίστρια; Να αναπαράγει, δηλαδή, λόγο και συμπεριφορά σεξιστική, παγιδευμένη κι η ίδια μέσα στην κανονικότητα της πατριαρχίας; Η εύκολη απάντηση είναι ναι, ως ένα πρόσωπο που υφίσταται αυτή την επιβολή. Και πραγματικά αυτό βλέπουμε και ζούμε κάθε μέρα που περνάει, όλο και πιο ξεκάθαρα: με τις διακρίσεις, τις παρενοχλήσεις, τους βιασμούς, τις γυναικοκτονίες. Αλλά ας κάνουμε και τη δύσκολη ερώτηση, τώρα: Ως πρόσωπο που ασκεί αυτή την επιβολή; Μπορεί ένα ανθρώπινο ον που του αποδόθηκε κατά τη γέννησή του το γυναικείο φύλο να λειτουργήσει με έμφυλη τοξικότητα, υιοθετώντας κάποια από τα εργαλεία της πατριαρχίας και της τοξικής αρρενωπότητας; Να μεταμορφωθεί δηλαδή σε μια τοξική θηλυκότητα;

Ας μείνουμε λιγάκι ακόμη στην προβληματική μας αυτή. Μπορούμε να μιλάμε πια για άντρες και γυναίκες με μια γλώσσα γενικευτική; Υπάρχουν γενικεύσεις φύλου; Οι ανθρώπινες οντότητες είναι γενετικά ή περιβαλλοντικά προ- και ετερο- καθορισμένες ταυτότητες; Πώς βλέπουμε τις έμφυλες εκφράσεις; Ως τετελεσμένες αντικειμενικότητες; Ή μήπως ήρθε η στιγμή να δούμε και να μιλήσουμε για πολλαπλές έμφυλες υποκειμενικότητες;

Στις ομιλίες, εκπαιδεύσεις, επιμορφώσεις που κάνουμε, και κυρίως σε αυτές με νέα παιδιά και εφήβους/ες, λέμε: «Οι έμφυλες διακρίσεις δεν κάνουν διακρίσεις». Αν μπορέσουμε να ανοίξουμε το βλέμμα μας και να βγούμε από τη μεταφυσική ή φυσική ψευδαίσθηση κανονικότητας, θα δούμε ότι ο σεξισμός είναι ένα άγρυπνο μάτι που μας παραμονεύει όλες, όλους και όλα μας. Από τη στιγμή της γέννησής μας κιόλας. Να μας κανονικοποιήσει, να μας τοποθετήσει, να μας προδιαγράψει, να μας ετεροκαθορίσει, να μας χειραγωγήσει. Οι ίντερσεξ συνάνθρωποί μας θα είχαν πολλά να πουν γι’ αυτό…

Οι υπέροχες φεμινίστριες της ζωής μας μας έμαθαν και συνεχίζουν να μας δίνουν μαθήματα μέχρι και σήμερα, με πιο σημαντικό τούτο: ότι φεμινισμός σημαίνει καλλιέργεια συνείδησης, χειραφέτηση, αυτοπροσδιορισμός, ελευθερία να ορίσω ποιος/α/ο είμαι.

Και σ’ αυτή τη φεμινιστική προσπάθεια χρειάζεται να εργαστούμε, σκληρά και με ειλικρίνεια, άντρες, γυναίκες και λοατκι+ άτομα. Να προσπαθήσουμε να αποτινάξουμε από πάνω μας στερεότυπα, μύθους και προκαταλήψεις αιώνων. Να εργαστούμε όλ@ με όλ@, και μαζί και χώρια. Να απαγκιστρωθούμε από τις ψευδαισθήσεις μας. Να εργαστούμε από κοινού στην προσπάθεια αλλαγής των συνειδήσεών μας προς μια κατεύθυνση φροντιστικών, συμμαχικών και αλληλέγγυων αρρενωποτήτων και θηλυκοτήτων έναντι των (πατριαρχικά δομημένων) ηγεμονικών, κυριαρχικών και τοξικών εκδοχών τους.

Ας μην πέφτουμε άλλο πια στην παγίδα του σεξισμού και της πατριαρχίας. Που όταν αποδυναμώνεται η ισχύς της μεταφυσικής/θρησκευτικής θεώρησης του ανθρώπου επιβάλλει τη φυσικοποιητική θεώρησή του. Που βλέπει τα ανθρώπινα όντα -σώματα, συναισθήματα, συνειδήσεις, αισθήσεις και συμπεριφορές- μέσα από έναν βιολογικό ντετερμινισμό. Ας τολμήσουμε το επόμενο βήμα μας. Να δούμε και να μιλήσουμε για αρρενωπότητες και θηλυκότητες, αντί για άντρες και γυναίκες. Να δούμε και να μιλήσουμε για την εν δυνάμει αρρενωπότητα και θηλυκότητα μέσα σε κάθε έμφυλο ον: άντρα, γυναίκα, άλλο…

Πολλοί και Νέοι Φεμινισμοί φαίνεται να ανθίζουν απ’ άκρη σ’ άκρη, σε όλο τον κόσμο. Φεμινισμοί:

Διαθεματικοί, που επεξεργάζονται κάθε έκφανση και διάσταση των προβλημάτων που σχετίζονται με το φύλο εντός του γενικότερου συστημικού πλαισίου, συναντώντας και τέμνοντας όλες τις μορφές κυριαρχίας και καταπίεσης.

Συμμαχικοί και αλληλέγγυοι, προς όλους τους ανθρώπους, τις συλλογικότητες και τα κινήματα (πολιτικά – κοινωνικά – περιβαλλοντικά –ειρηνικά), που μοιράζονται τις ίδιες αξίες και ιδανικά για την απελευθέρωση και χειραφέτηση ανθρώπων και πλασμάτων από νόρμες και εξουσίες.

Συμπεριληπτικοί, που εντάσσουν στους κόλπους τους, χωρίς αποκλεισμούς, κάθε έμφυλη ύπαρξη, ταυτότητα και έκφραση, αναγνωρίζοντας ότι η πατριαρχία και ο σεξισμός επιδιώκουν τον έλεγχο και την εξουσία πάνω στα σώματα και τις ζωές τόσο των γυναικών όσο και κάθε εν δυνάμει θηλυκότητας, των λοατκι+ ανθρώπων και των μη στερεοτυπικών – μη κυριαρχικών αρρενωποτήτων συμπεριλαμβανομένων.

Αν ακόμη μας ρωτάτε αν έχουν θέση οι άντρες στους αγώνες για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη, θα σας πούμε τούτο:

Πώς να αφήσουμε, λοιπόν, απέξω τους άντρες από τους αγώνες -εσωτερικούς και εξωτερικούς- για την έμφυλη ισότητα και δικαιοσύνη;

Είμαστε -και εμείς- φορείς αυτού του θανατηφόρου -κοινωνικά, πολιτισμικά, περιβαλλοντικά- συστήματος συμπεριφορών και στάσεων που λέγεται σεξισμός.

Και συνάμα -είμαστε και εμείς- μέρος της προσπάθειας για ανακάλυψη και εφαρμογή στρατηγικών και μέτρων εξάλειψής του.

Προς εσάς, φίλες και συναγωνίστριες φεμινίστριες, επιτρέψτε μας να πούμε:

Σήμερα είμαστε εδώ. Και αύριο θα είμαστε εδώ. Για εσάς. Για εμάς. Για την κοινωνία μας. Για τον κόσμο μας. Για τον πλανήτη.

Μας ανοίξατε δρόμους. Και γι’ αυτό… σας είμαστε ευγνώμονες…

Είμαστε μαζί.

Αθήνα, 8 Μάρτη 2020

INFO Το κείμενο αυτό το είχαμε χρόνια φυλαγμένο μέσα μας. Ως μνήμη και παρακαταθήκη για όλα εκείνα τα αγόρια, τα κορίτσια και τα λοατκι παιδιά της παιδικής, εφηβικής και νεανικής ζωής μας που πετσοκόπηκαν σωματικά, συναισθηματικά και διανοητικά, «χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ». Δύο μόνο από αυτά υπήρξαν κι οι πιτσιρικάδες που στη σημερινή ενήλικη υπογραφή μας διακρίνεται ένα μέρος τους, όσο σώθηκε από αυτήν τη λαίλαπα του πολέμου των φύλων...

Και συνάμα ως τιμή και ευγνωμοσύνη σε εκείνες τις υπέροχες γυναίκες, συνειδητά φεμινίστριες ή μη, που μας γέννησαν, μας μεγάλωσαν, μας συντρόφεψαν, μας ενέπνευσαν, μας προστάτεψαν, όσο και όπως μπορούσαν. Και κατόρθωσαν να δημιουργήσουν τις συνθήκες ώστε να μπορέσουν αυτά τα πιτσιρίκια να φτάσουν ώς εδώ.

* συνιδρυτών της Gender Alliance Initiative – Η Συμμαχία των Φύλων 

 

 


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Οι γυναίκες δεν είμαστε κατηγορία. Είμαστε το μισό...»
Το έργο Καίτης Παπαρρήγα-Κωσταβάρα, πρωτοπόρου νομικού και φεμινίστριας, είναι πάντα επίκαιρο. Το όραμα και οι αγώνες της για τη συντροφικότητα και τον σεβασμό ανάμεσα στα δυο φύλα. 
«Οι γυναίκες δεν είμαστε κατηγορία. Είμαστε το μισό...»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Χώρα τραμπουκομάνα
Τραμπουκομάνα χώρα, μίλα μας και απόψε το δίδαγμά σου. Πες μας για τα κατορθώματα και τις περηφάνιες σου. Για τις χλέπες, τα σπρωξίματα και τις προστακτικές σου. Σύρε τους τσαμπουκάδες σου σε ανήλικα...
Χώρα τραμπουκομάνα
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Μια διαφορετική πολυμεσική πλατφόρμα
Από την άγρια δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη και το λιντσάρισμα του Ζακ Κωστόπουλου ώς τις γυναικοκτονίες στην Κύπρο είναι προφανές πως ο δρόμος για την ισότητα είναι δύσβατος και γεμάτος εμπόδια.
Μια διαφορετική πολυμεσική πλατφόρμα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εις τας γυναίκας ως και τους ποιητάς...»
Παρατηρήθηκε ότι φέτος για την εθιμική πλέον Γιορτή της Γυναίκας αφιερώθηκαν περισσότερες από άλλες χρονιές σελίδες στις εφημερίδες. Γραμμένες και πάλι σχεδόν όλες από γυναίκες, που και πάλι πρέπει να...
«Εις τας γυναίκας ως και τους ποιητάς...»
Η Μαρία Ελευθερίου και ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε μια σπάνια φωτογραφία από την εποχή που ηταν αρραβωνιασμένοι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια μαχητική φεμινίστρια στην τουρκοκρατούμενη Κρήτη
Στην εσπερίδα για την Τσικνοπέμπτη του 1887, στα Χανιά, στην κατοικία της οικογένειας Στρατηγάκη, ο εικοσιτριάχρονος Ελευθέριος Βενιζέλος προσκαλεί...
Μια μαχητική φεμινίστρια στην τουρκοκρατούμενη Κρήτη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας