Μένοντας σταθερή θαυμάστρια του εβραϊκού πνεύματος (μεγάλη η απόσταση από την επίσημη πολιτική του Ισραήλ), έχοντας με τις ώρες περπατήσει στους δρόμους του Αουσβιτς – Μπιρκενάου, με τα νύχια μου στις παλάμες καρφωμένα, αλλά και μέσα στις αίθουσες του Γιαντ Βασέμ στην Ιερουσαλήμ με λυγμούς, και διαβάζοντας όσα γράφονται αυτές τις μέρες, επιτρέψτε μου:
1. Τα εγκλήματα του ναζισμού είχαν αρχίσει χρόνια πολλά πριν. Από τη δημοκρατία της Βαϊμάρης ακόμη, από τις δολοφονίες των Σπαρτακιστών, ώς τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ, τη Νύχτα των Κρυστάλλων, το κάψιμο των βιβλίων, την παρέλαση της Νυρεμβέργης. Και όλα κάτω από τη μύτη των Δυτικών, κάποιοι φλέρταραν ανοικτά μαζί τους, ώς την ένοχη σιωπή των Ανατολικών – άλλωστε τα πογκρόμ στην Ανατολική Ευρώπη δεν ήταν κάτι άγνωστο. Ισως γι’ αυτό δεν θα καταλάβω ποτέ πώς η δυτική διπλωματία σφύριζε κλέφτικα και ολάκερος λαός, ο γερμανικός, τάχα μου δεν ήξερε…
2. Τα στρατόπεδα εξόντωσης πρωτίστως ήταν στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, δηλαδή δωρεάν εργατικά χέρια για την πολεμική, χημική κ.λπ. βιομηχανία της Γερμανίας, ακόμα και για τη βιομηχανία παιχνιδιών. Οι μεγάλες βιομηχανίες και εταιρείες, πολύ συχνά τα ίδια ακριβώς ονόματα που παρελαύνουν σήμερα από τις οθόνες μας για σκάνδαλα διαπλοκής, για μόλυνση του περιβάλλοντος και άλλα σύγχρονα «αγαθά», και τότε και τώρα. Η φυσική και με πολλούς τρόπους εξόντωση ήταν απλώς το «ξεφόρτωμα» των άχρηστων -από ένα σημείο και μετά- εργατικών χεριών, και η τελική λύση, η προσπάθεια να κουκουλώσουν όλα εκείνα που πολύ καλά ο στρατιωτικός μηχανισμός των ναζί ήξερε, όχι απλώς πολύ καλά, αλλά από πρώτο, κατά-πρωτο χέρι. Και δεν ήταν απλώς εξόντωση μαζική. Ηταν σχεδιασμένος θάνατος κατά τα βιομηχανικά πρότυπα, (ξεδιάλεγμα, απογύμνωση, κλοπή τιμαλφών και εμπόριο, φυσική εξόντωση σε στάδια). «Σφραγίδες έβαζα», κρατούσε, βλέπετε, πρωτόκολλο, είπε στη δίκη του ο Αϊχμαν, αρχιτέκτονας του Ολοκαυτώματος. Μόνο που τέτοιας έκτασης εγκλήματα δεν έχουν ανάγκη μόνο αρχιτέκτονα αλλά και χιλιάδες εκτελεστές και εκατομμύρια σιωπηλούς.
3. Ο εβραϊκός λαός της Ευρώπης είχε τη «μερίδα του λέοντος» στην εξόντωση. Πραγματική αδιαμφισβήτητη γενοκτονία. Και διπλά και μαζί τους στα στρατόπεδα εκτελέστηκαν ή ρίχτηκαν στους φούρνους, χιλιάδες Ευρωπαίοι αντιστασιακοί, παρτιζάνοι από όλη την Ευρώπη, ανάμεσά τους και Γερμανοί αντιφασίστες (μήπως να ξαναδιαβάσουμε την Αννα Ζέγκερς;), Ρομά και ομοφυλόφιλοι. Στην Ελλάδα του 21ου αιώνα μάλιστα, όπου ο Ζακ Κωστόπουλος δολοφονείται εν ψυχρώ στην Ομόνοια, μάλλον πρέπει να το συγκρατήσουμε πολύ καλά αυτό το τελευταίο.
4. Ισως για λόγους πολιτικών σκοπιμοτήτων, έστω και μετά τις αυταπάτες, τις ιδεολογικές απώλειες και άλλα γνωστά, ο Κόκκινος Στρατός ήταν αυτός που άνοιξε τις πύλες του Αουσβιτς. Και η θυσία των είκοσι εκατομμυρίων Ρώσων είναι ακόμη εδώ, μαζί μας. (όσο και αν οι αποστάσεις προσώπων και πολιτικών μίκρυναν ασφυκτικά…).
5. Το «δεν ήξερα», «δεν το περίμενα», «δεν το φαντάζομαι» μετά τα εκατομμύρια νεκρών, τις εκατοντάδες χιλιάδες εικόνες και τα ντοκουμέντα, τα αρχεία και την απίστευτη κάθε είδους βιβλιογραφία, από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και μετά, μάλλον δεν μπορεί να ανήκει στη φρασεολογία μας. Οχι πια. Τα άλλοθι στον αιώνα της υψηλής τεχνολογίας έχουν στερέψει. Αμετάκλητα.
