«Στα χρόνια μας ένας κόσμος πενθεί το μέλλον του»

Ο Παρασκευάς Καρασούλος είναι ένας από τους σημαντικότερους και πιο αγαπημένους στιχουργούς της γενιάς του. Ιδρυτής και διευθυντής της «Μικρής Αρκτου», μιας δισκογραφικής και εκδοτικής εταιρείας που αφήνει σημαντικό αποτύπωμα στα πολιτιστικά πράγματα. Συναντιόμαστε με αφορμή την έκδοση του δεύτερου τόμου από το επτάτομο έργο «Ιστορίες για να μη λείπεις όσο θα λείπεις» με τον τίτλο «Τα σύννεφα της θλίψης» (την εικονογράφηση έκανε ο ζωγράφος Χαρίτωνας Μπεκιάρης). Τι είναι αυτές οι ιστορίες; Είναι ερωτικά παραμύθια για μεγάλους. Είναι λόγοι παρηγορητικοί αλλά και παρότρυνσης στην επανάκτηση της δύναμης της επιθυμίας και του έρωτα.

● «Οι στενοχώριες είναι σύννεφα. Ερχονται και κατακλύζουν τον ουρανό της ζωής σου απροειδοποίητα» γράφεις σ’ αυτόν τον τόμο και το μυαλό μου πήγε κατευθείαν στην κατάθλιψη, μια ψυχική αρρώστια που αυξάνεται ραγδαία. Ηταν δύσκολο να γράψεις γι’ αυτό;

Η ιστορία με τίτλο «Τα σύννεφα της θλίψης», που αποτελεί τον δεύτερο τόμο από τους επτά της σειράς, δεν αφηγείται το πώς έρχονται τα σύννεφα της θλίψης στη ζωή ενός ανθρώπου, αλλά το πώς αποτρέπονται. Οταν νοηματοδοτείται από ένα ισχυρό κίνητρο, από μια επιθυμία, ο ουρανός ενός ανθρώπου μπορεί να γεμίζει χρώματα και στις πιο δύσκολες εποχές. Δεν με δυσκόλεψε η αφήγηση και καταγραφή της ιστορίας, δεν ήταν όμως πάντα εύκολο στη ζωή μου να διατηρώ την πίστη σ’ αυτή την αλήθεια.

● Το 2015 κάνεις το πρώτο σου βήμα στο θέατρο, συγγράφοντας το κείμενο και τους στίχους της παιδικής μουσικοθεατρικής παράστασης «Ο Ιάσονας και το χρυσόμαλλο δέρας» και φέτος είδαμε «Τα ρούχα του βασιλιά» (θέατρο «Αλίκη»). Το θέατρο αρχίζει να γίνεται από έρωτας αγάπη;

Τη σχέση μου με το θέατρο, την ενθάρρυναν και την υποστήριξαν αποφασιστικά δύο άνθρωποι: στον «Ιάσονα» η Σοφία Σπυράτου, στα «Ρούχα του Βασιλιά» ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης. Τους οφείλω τη γέννηση και τον βηματισμό αυτής της σχέσης. Το θεατρικό γεγονός είναι μια συλλογική υπόθεση. Οπως και το τραγούδι. Συμπράττουν πολλοί άνθρωποι με διαφορετικής βαρύτητας και σημασίας ρόλους, για να φτάσουμε σε μια παράσταση. Κι αυτό έχει μια ανεξάντλητη γοητεία. Απ’ την άλλη, κάθε ιδέα ή αφορμή να πεις κάτι σχεδόν αυτόματα υποδεικνύουν και τον τρόπο έκφρασής τους. Μπορεί να γεννούν ένα τραγούδι, ένα ποίημα, ένα πεζό ή ένα θεατρικό κείμενο. Ελπίζω να υπάρχει ένας ισχυρός λόγος πάντα, αυτή η σχέση και η επαφή με το θέατρο να εξελίσσεται και να συνεχίζει απρόσκοπτα.

● Παρουσιάζεις φέτος «Της ομορφιάς το άγριο φιλί». Δίπλα στα νέα τραγούδια, η «Μικρή πατρίδα», το «Αν», το «Δύο μέρες μόνο», το «Εφτά ζωές», «Τον εαυτό του παιδί», αλλά και τραγούδια που δεν παρουσιάστηκαν ποτέ σε συναυλίες. Είναι ένας προσωπικός απολογισμός;

Αυτοθυσία είναι να χωρά η ζωή σου κι άλλον άνθρωπο, να δημιουργείς στον προσωπικό σου πλανήτη την απαραίτητη ευρυχωρία αυτοπεριοριζόμενος

Το βλέμμα του στιχουργού σε μια μουσική παράσταση είναι πολύ διαφορετικό, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, από αυτό ενός συνθέτη ή ενός τραγουδιστή. Οι προτεραιότητες διαφέρουν και πολλές φορές και οι ίδιες οι καλλιτεχνικές στοχεύσεις. Ακόμη και στη διαμόρφωση ενός προγράμματος, ο τραγουδιστής π.χ. θα υπερφωτίσει τις επιτυχίες του κι έτσι τραγούδια σημαντικά, αλλά πιο ήσυχα, μοιραία θα υποφωτιστούν ή δεν θα παρουσιαστούν ποτέ ζωντανά. Η παράσταση «Της ομορφιάς το άγριο φιλί» π.χ. έχει θεματικό άξονα το αίνιγμα και την αναζήτηση της ομορφιάς μέσα από τα τραγούδια μου και δεν φαντάζομαι κανέναν δημοφιλή τραγουδιστή να ενδιαφερόταν ποτέ να παρουσιάσει μια τέτοια ενότητα σε παράσταση. Δεν ήταν απολογισμός, αλλά μια παράσταση με διακριτό άξονα. Τη χάρηκα πάρα πολύ κι εγώ κι ο κόσμος που την απόλαυσε, καθώς δύο νέοι εξαιρετικοί ερμηνευτές, η Πολυξένη Καράκογλου και ο Θοδωρής Νικολάου κατάφεραν να επιτύχουν υψηλό αισθητικό αποτέλεσμα. Το βάρος και τις αποχρώσεις του λόγου στο τραγούδι, ο στιχουργός που τα καταθέτει πρέπει να τα φροντίσει και να τα αναδείξει. Αυτή είναι η αλήθεια του καιρού μας. Και η υποχρέωση η δική μας.

● Από το «Μαγικό κλειδί» (την πρώτη δισκογραφική παρουσία του Παρασκευά Καρασούλου το 1987, με τη Μαρία Δημητριάδη) έως σήμερα μεσολάβησαν χρόνια γεμάτα τραγούδια που συντρόφευσαν και συγκίνησαν χιλιάδες ανθρώπους. Πώς όμως είδες εσύ το κοινό όλα αυτά τα χρόνια; Τι άλλαξε στη διαδρομή;

Αλλαξαν σχεδόν τα πάντα. Παρέμεινε όμως, αν και τραυματισμένη, δυνατή ακόμη η σχέση του Ελληνα με το τραγούδι. Συνεχίζει το ελληνικό τραγούδι να γεννά συλλογικούς μύθους. Προσπάθησαν χίλιοι παράγοντες να διακόψουν αυτόν τον ιμάντα σύνδεσης και τροφοδοσίας, αλλά δεν τα κατάφεραν. Είναι ίσως το μόνο ελπιδοφόρο γεγονός. Ηταν και παραμένει, μια κατεξοχήν πολιτική μάχη που, αν μην τι άλλο, ακόμα δεν κερδήθηκε από το σύστημα. Κι αυτό οφείλεται στους Ελληνες δημιουργούς αλλά κυρίως στην ανάγκη του κοινού να εκφράζει το αίσθημά του συλλογικά και να διατηρεί τη μνήμη και τη γλώσσα του ζωντανές.

● Η ομορφιά και η κατάκτησή της είναι μια από τις θεματικές βλέπουμε στη δουλειά σου ως αισθητικό είτε ως κοινωνικό και πολιτικό αίτημα. Πιστεύεις αλήθεια μέσα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα πως η ομορφιά μπορεί να σώσει τον κόσμο;

Αυτό που λέμε «το αίτημα της ομορφιάς» ως αίνιγμα, ανάγκη και διαδρομή αναζήτησης, είναι στην ουσία η πολιτική πλατφόρμα της ανατροπής στα χρόνια που έρχονται. Μπορεί να μοιάζει πολύ ποιητικό κι αφηρημένο, αλλά εγώ πιστεύω πως περιγράφει ευθύβολα το ταξίδι του κόσμου μας στην ανακάλυψη της εσωτερικής του ισορροπίας. Στα χρόνια μας ένας κόσμος πενθεί το τέλος του. Ενας κόσμος που κατανάλωσε ιδέες, αγαθά και σχέσεις χωρίς στοχασμό και στόχο, που περπάτησε με ταχύτητα χωρίς να προσέχει τα μέρη που περνούσε, που λάτρεψε το Εγώ και τώρα πενθεί την κατάρρευση του ναρκισσισμού του. Αφησε την ομορφιά στην άκρη για να βάλει στο κέντρο του την πλαστή κατασκευασμένη εικόνα της. Και τιμωρούμαστε γι’ αυτό όσο κι αν δεν το παραδεχόμαστε. Η Αυστραλία είναι η πυρπόληση του κόσμου μας. Γέρασαν τα μάτια μας σ’ ένα λεπτό.

● «Τι είναι αυτό που θα μπορούσε να λείπει από τον Αγαπημένο;» το ερώτημα στον πρώτο τόμο. Στον δεύτερο τόμο, μπαίνεις σε πιο δύσκολα πράγματα, στην αυτοθυσία για χάρη του Αγαπημένου. Σε έναν κόσμο ολοένα και πιο κυνικό φαντάζει ουτοπικό. Τι σημαίνει για σένα αυτή η αυτοθυσία;

Στα χρόνια μας ένας κόσμος πενθεί το τέλος του. Ενας κόσμος που κατανάλωσε ιδέες, αγαθά και σχέσεις χωρίς στοχασμό και στόχο, που περπάτησε με ταχύτητα χωρίς να προσέχει

Το να χωρά η ζωή σου κι άλλον άνθρωπο. Που σημαίνει να δημιουργείς στον προσωπικό σου πλανήτη, την απαραίτητη ευρυχωρία αυτοπεριοριζόμενος. Να θέλεις να διαθέσεις χώρο στο κρεβάτι σου ώστε να σκεπαστείτε με τον άλλο το ίδιο ρούχο. Ο αυτοπεριορισμός είναι η πολιτική συνισταμένη της άμεσης δημοκρατίας κι ο κανόνας μιας σοβαρής σχέσης. Θυσιάζεις μέρος του Εγώ σου για να βρεθείς με τον άλλον και να δημιουργήσετε μαζί ιδιωτική και δημόσια ιστορία. Επιθυμώ όμως τον συγκεκριμένο άλλον κι είμαι έτοιμος να θυσιάσω μέρος ή ολόκληρο το Εγώ μου, γιατί έτσι γίνομαι καλύτερος εγώ. Το καινούργιο «εμείς» είναι το «μαζί». Η συμπόρευση χωρίς να καταστρέφεται ο κόσμος του ενός από την επιβολή του κόσμου του άλλου. Τα σημεία τομής των εφαπτόμενων κόσμων δημιουργούν τη νέα χώρα του «μαζί». Το μαζί έχει κέντρο του την επιθυμία. Η επιμονή μας να επιθυμούμε, να ερωτευόμαστε, είναι η πιο ανατρεπτική πράξη σήμερα.

● Η «Μικρή Αρκτος» συνεχίζει με πολύ ενεργή παρουσία στα πράγματα της ελληνικής δισκογραφίας. Υπάρχει άραγε ακόμα ελληνική δισκογραφία;

Η ελληνική δισκογραφία βίωσε την ψηφιακή αλλαγή και τη διαδικτυακή επανάσταση ως βίαιο πραξικόπημα εξαφάνισης του ελληνικού τραγουδιού. Αυτή είναι η αλήθεια. Συνεχίζει να υπάρχει και θα υπάρχει όσο γράφονται καλά ελληνικά τραγούδια κι αιμοδοτούν νέοι δημιουργοί κι ερμηνευτές τη συνέχεια της ιστορίας του τραγουδιού. Κάποτε όμως πρέπει να μιλήσουμε ανοιχτά για το πώς και το γιατί φτάσαμε εδώ. Και ποιοι φταίνε. Σίγουρα το να εκδίδεις δίσκους σήμερα μοιάζει δονκιχωτισμός, μιας και ελάχιστοι τους αγοράζουν ή ενδιαφέρονται. Είναι όμως μια πολιτική επιθετικής άμυνας η δική μας επιμονή στη «Μικρή Αρκτο» να εκδίδουμε δίσκους, η οποία δικαιώθηκε τα τελευταία χρόνια. Δημιουργήσαμε έναν κατάλογο που αποτελεί αναφορά. Και μόνο αυτό φτάνει.

● «Η αλήθεια βγαίνει χυτή σαν το νιόκοπο άγαλμα, μόνον μέσ’ από τα καθάρια νερά της μοναξιάς· κι η μοναξιά της πένας είναι από τις πιο μεγάλες», είπε ο Οδυσσέας Ελύτης. Ισχύει για σένα;

«Η μοναξιά της πένας είναι από τις πιο μεγάλες». Ισχύει. Αλλά και η χαρά της δημιουργίας επίσης. Και η γνώση που κερδίζεις, του κόσμου και του εαυτού σου γράφοντας, μόνο με ευγνωμοσύνη και αφοσίωση στην τέχνη σου επιστρέφεται.