Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο ωραίος Ραφαήλ της Λέα Κοέν

Η συγγραφέας Λέα Κοέν - ΡΑΦΑΗΛ Ο βασιλιάς και ο αρωματοποιός - μια πραγματική, δραματική σύγκρουση (Μετάφραση: Ιβάν Γκένοβ, Εκδόσεις Εναστρον, Σελίδες 384)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ωραίος Ραφαήλ της Λέα Κοέν

  • A-
  • A+
Ενα μυθιστόρημα για το ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

«Αν υπήρχε κάτι στο οποίο κανείς δεν μπορούσε να εξαπατήσει τον Ραφαήλ, αυτό ήταν η αληθινή αξία των πραγμάτων. Των αντικειμένων, των συναλλαγών αλλά και των ανθρώπων. Ηξερε την τιμή του καθενός. Με απόλυτη ακρίβεια μπορούσε να ορίσει την τιμή του ίδιου του του εαυτού…» (Ραφαήλ, ο βασιλιάς και ο αρωματοποιός. Λέα Κοέν)

Με δύναμη από τη Βουλγαρία μάς έρχεται η συγγραφέας Λέα Κοέν, που ανήκει στους πιο επιτυχημένους συγγραφείς της χώρας. Εχει γράψει δέκα μυθιστορήματα, ένα θεατρικό έργο και δύο κινηματογραφικά σενάρια. Πρώην διπλωμάτις, πρέσβειρα και εξέχουσα προσωπικότητα του πολιτισμού. Μια γυναίκα που έχει να πει πολλά. Ορισμένα από τα βιβλία της έχουν θέμα τη σύγχρονη ζωή στη μετακομμουνιστική Βουλγαρία.

Περιγράφει λεπτομερώς την οδυνηρή περίοδο της βαλκανικής ιστορίας, κατά τη διάρκεια των ετών 1940-1944, όταν δώδεκα χιλιάδες Εβραίοι, από τις υπό κατοχή βουλγαρικές περιοχές, μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα θανάτου της Πολωνίας, τη στιγμή που άλλοι σαράντα οκτώ χιλιάδες, εντός της Βουλγαρίας, επιβίωσαν παρά τις συνεχείς διώξεις, την κατάσχεση των περιουσιών τους και τους εξευτελισμούς που υπέστησαν.

Με συγκινητική και γλαφυρή αφήγηση στον «Ραφαήλ» που κυκλοφόρησε πρόσφατα σε μετάφραση του Ιβάν Γκένοβ, περιγράφει τις δύσκολες στιγμές των Εβραίων, αλλά και τις συνέπειες της μεγάλης ντροπής της ανθρωπότητας: το Ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Είναι σίγουρο πως τα στοιχεία που περιέχει το βιβλίο είναι αποτέλεσμα μιας μεγάλης έρευνας. Γεγονότα αληθινά μιας εποχής που δεν πρέπει να ξεχάσουμε, ειδικά σε χώρες της Ευρώπης όπου ο νεοναζισμός σημειώνει ανησυχητική αύξηση. Να θυμίσουμε πως η εξόντωση των Εβραίων δεν ήρθε ξαφνικά. Ο αντισημιτισμός ήταν διαδεδομένος στην Ευρώπη τις δεκαετίες του 1920 και 1930, παρότι οι ρίζες του είναι πολύ παλιότερες.

Η γεμάτη φανατισμό εκδοχή του φυλετικού αντισημιτισμού του Αδόλφου Χίτλερ περιγράφηκε με λεπτομέρεια στο βιβλίο του «Ο Αγών Μου», το οποίο αν και γενικά αγνοήθηκε όταν πρωτοεκδόθηκε το 1925, κυκλοφόρησε σε πολλά αντίτυπα στη Γερμανία, όταν ο Χίτλερ απέκτησε πολιτική δύναμη.

Ο «Ραφαήλ» δίνει την απάντηση που πρέπει να δοθεί στους αρνητές του Ολοκαυτώματος, που έφτασαν στο σημείο να λένε πως οι θάλαμοι αερίων ή τα κρεματόρια είχαν κύριο και μοναδικό σκοπό τη αποπαρασίτωση των αιχμαλώτων. Ψείρες και άλλα παράσιτα ήταν πολύ διαδεδομένα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οπότε οι Ναζί ήθελαν να τα ξεφορτωθούν.

Η αλήθεια είναι πως λίγο πριν τελειώσει ο πόλεμος, τα SS έκαναν πολύ καλή δουλειά και κατέστρεψαν μεγάλο αριθμό εγγράφων σχετικά με τους θανάτους στους θαλάμους αερίων.

Αλλά ευτυχώς για εμάς έχουμε άλλες πηγές για να πάρουμε τη πληροφορία που θέλουμε. Εχουμε μαρτυρίες ανθρώπων που επέζησαν και είδαν. Μαρτυρίες ναζί που ομολόγησαν.

Η υπόθεση του βιβλίου: Τις πρωινές ώρες της 16ης Απριλίου του 1943, στο κελί του, στις φυλακές της Σόφιας, ο νεαρός βιομήχανος Ραφαήλ Αριέ περιμένει την απάντηση των Ανακτόρων στην αίτησή του για απονομή χάριτος. Επί έξι ώρες, ανάμεσα στα μεσάνυχτα και τις έξι το πρωί, ο Ραφαήλ, που ανήκει στη μεγαλύτερη οικογένεια βιομηχάνων που παρήγε αρώματα υψηλής ποιότητας, προσπαθεί να ενώσει όλα τα κομμάτια του παζλ, που οδήγησαν στην καταδίκη του. Και η τύχη το θέλησε να το κατανοήσει ο Ραφαήλ τη στιγμή που ήρθε και η απάντηση των Ανακτόρων…

Περισσότερο από εβδομήντα χρόνια αργότερα, η Ντίντι Μπέικερ Αριέ, που είναι η τελευταία εν ζωή μάρτυρας των γεγονότων του 1943, γιορτάζει στο Ντάλας του Τέξας τα ενενηκοστά τέταρτα γενέθλιά της. Ο μίστερ Ντέιβιντ Γκούτμαν, της ασφαλιστικής εταιρείας Good Life, της απευθύνει ερωτήσεις που οδηγούν την Ντίντι στο μακρινό παρελθόν και στην ιστορία της οικογένειας των Αριέ. Η αφήγησή της μετατρέπεται σε μια εξομολόγηση για τη ζωή του Ραφαήλ.

Το μυθιστόρημα κινείται άνετα στις δύο περιόδους που περιγράφει: την περίοδο του 1943 και του 2017, κατά τις οποίες πληροφορούμαστε τα γεγονότα που σημάδεψαν τη σπουδαιότερη οικογένεια βιομηχάνων παραγωγής αρωμάτων υψηλής ποιότητας -την οικογένεια Αριέ-, η οποία βρέθηκε στο στόχαστρο της πολιτικής με γνώμονα τις ζημιές που προκάλεσαν οι αποφάσεις του κράτους σε όλους τους Βούλγαρους βιομήχανους.

Με βάση το ιστορικό πλαίσιο που αφορά τη δίωξη και τον βασανισμό των Εβραίων, παρακολουθούμε την πορεία του Ραφαήλ, ο οποίος μαζί με τον θείο του, τον Λέοντα Αριέ, βρίσκονται αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη, κατηγορούμενοι για καιροσκοπία. Ξύλο, βασανιστήρια και ψεύτικες ομολογίες τούς οδηγούν ενώπιον μιας δίκης - φιάσκο, με σκοπό την καταδίκη τους.

Ομως, σε αυτό το σκοτεινό κλίμα ανθίζουν και κάποιες όμορφες ιστορίες που η Κοέν περιγράφει με τρυφερότητα, μεταφέροντάς μας την αγάπη ως κύριο συστατικό αντίστασης στην κτηνωδία.

Το βιβλίο «Ραφαήλ» έρχεται να προστεθεί στα σημαντικά βιβλία που αποτέλεσαν και το θέμα πολλών ταινιών, μεταξύ άλλων των βραβευμένων με Οσκαρ «Η λίστα του Σίντλερ» και «Η ζωή είναι ωραία», «Το παιδί με τις ριγέ πιτζάμες», «Ο γιος του Σαούλ», «Ο πιανίστας». Καθώς οι επιζώντες του Ολοκαυτώματος γερνούν και πεθαίνουν, τα τελευταία χρόνια δίνεται ολοένα και περισσότερο βάρος στη διατήρηση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, και η συμβολή τους είναι αναγκαία στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Πάντα πρέπει να θυμόμαστε αυτό που τόσο παραστατικά είχε πει ο Μπρεχτ σχολιάζοντας τους πανηγυρισμούς μετά το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου: «Μη χαίρεστε που σκοτώσατε το κτήνος. Η σκύλα που το γέννησε ζει και είναι πάλι σε οργασμό».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι «απαίσιοι άντρες»
Αποχώρησε από τη ζωή πρόωρα. Αυτοκτόνησε στα 48 του χρόνια. Το έργο του όμως είναι ολοζώντανο και ό,τι πιο νέο έχει φέρει η αμερικανική λογοτεχνία. Ο Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας ασκεί ακόμα μεγάλη επιρροή σε...
Οι «απαίσιοι άντρες»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
Τον Γιάννη Αγγελάκα τον ξέρουμε ως τραγουδιστή, μουσικό και ποιητή. Αυτή τη φορά γράφει ένα «ανατρεπτικό» βιβλίο, πρόζα θα έλεγα, με δύο παράξενους τύπους. Το «Ο Μεγάλος Μαθητής και ο Μικρός Δάσκαλος»...
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εδώ Λονδίνο!
Η Ελεάννα Βλαστού με όσα μας εξομολογείται «Στο Λονδίνο», με ζωντανή ημερολογιακή αφήγηση, δεν χαρίζεται στην πόλη, ούτε στους κατοίκους της. Αντιθέτως, μας προετοιμάζει για να τους κατακτήσουμε...
Εδώ Λονδίνο!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συνεχής «λιτανεία του χρόνου»
Η περιπλάνηση στα ερείπια -στον εσωτερικό κόσμο- μιας πόλης που ρημάζει, όπως μας την αφηγείται στο πρώτο της βιβλίο «Λιτανεία του χρόνου» η Μελάνια Δαμιανού, είναι μια μικρή νουβέλα που με ξάφνιασε και με...
Η συνεχής «λιτανεία του χρόνου»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι «Ορνιθες»… με την υπογραφή του καθηγητή Φάνη Ι. Κακριδή
Κρατώ στα χέρια μου ένα έργο πολύτιμο. Τους «Ορνιθες» του Αριστοφάνη στην ανανεωμένη ερμηνευτική έκδοση του Φάνη Ι. Κακριδή, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Είναι το τελευταίο...
Οι «Ορνιθες»… με την υπογραφή του καθηγητή Φάνη Ι. Κακριδή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα «Ελαφρά Ελληνικά Τραγούδια» του Αλέξη Πανσέληνου...
Στην αρχή της δεκαετίας του ’50 τίποτα δεν ήταν «ελαφρύ». Η Ελλάδα ζούσε ένα από τα μεγαλύτερα δράματα της νεότερης Ιστορίας της. Οι νεκροί του Εμφυλίου, και από τις δυο πλευρές, στοίχειωναν τα σπίτια και τα...
Τα «Ελαφρά Ελληνικά Τραγούδια» του Αλέξη Πανσέληνου...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας