Πόσο διαρκεί η μνήμη;…

«Καπνός οι θύμησες

ασήμια ο καιρός

και η γη βαστάζος

που τα αντέχει όλα»*

«Το πιο σημαντικό αντικείμενο που έχω στο γραφείο μου, είναι ένας πίνακας. Το έχουν ζωγραφίσει μέλη από το ΚΑΠΗ Καβάλας όπου ως εργαστήριο είχαμε μια συνεργασία για το “Long lasting memories”. Παριστάνει ένα καράβι που ακολουθεί τα χρώματα του δειλινού και κατευθύνεται προς ένα απάγκιο λιμάνι. Ετσι θέλουν να νιώθουν τη ζωή τους όσοι έχουν προβλήματα μνήμης, κατά κύριο λόγο άτομα που έχουν ολοκληρώσει ήδη έναν κύκλο ζωής. Να πορεύονται με ασφάλεια και ηρεμία.

»Γιατί η απώλεια της μνήμης είναι μια επώδυνη, αγχωτική, τρομακτική διαδικασία. Την έχω ζήσει με τη μητέρα μου όταν μετά την απώλεια του πατέρα μου, παρουσίασε Αlzheimer. Χάθηκε στη γειτονιά και την ψάχναμε. Οταν τη βρήκαμε ήταν τόσο τρομοκρατημένη που έκανε πολλούς μήνες να βγει από το σπίτι, ακόμη και με παρέα».

Ο αν. καθηγητής Πληροφορικής στην Ιατρική Εκπαίδευση Παναγιώτης Μπαμίδης, που διηγείται μια προσωπική πτυχή της πολύχρονης ενασχόλησής του με την άνοια και το Alzheimer, τιμήθηκε πρόσφατα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με 11 βραβεία αριστείας.

Τα επιτεύγματα του Παναγιώτη Μπαμίδη και της ομάδας του είναι πολλά. Και αποδεικνύουν μεταξύ άλλων τη μεγάλη ανάγκη που υπάρχει για όλο και περισσότερες δράσεις που σχετίζονται με την ενδυνάμωση του ανθρώπινου μυαλού και του σώματος.

Μέσα στο 2018 ο Παναγιώτης Μπαμίδης με την ομάδα του «έφεραν» στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο ερευνητικά κονδύλια ύψους 963.929,77 ευρώ, δημιούργησαν 40 θέσεις εργασίας, κέρδισαν βραβεία σε πανελλήνια και διεθνή συνέδρια και παράλληλα, μεταξύ άλλων, ανέπτυξαν μια έντονη ιατρο-κοινωνική δραστηριότητα με την Ιδρυση Κοινότητας Συνεργασίας και Ερευνας για την Ανεξάρτητη Διαβίωση, ένα πρόγραμμα που ωφελεί 45 άτομα τρίτης ηλικίας με προβλήματα μνήμης, και υποστήριξαν το πρόγραμμα «Νοητική και Σωματική Ενδυνάμωση» σε δήμο της Αττικής, όπου επωφελούνται 100 άτομα.

Long lasting memories

Οι καλλιτέχνες κλήθηκαν να μετατρέψουν ένα ξύλινο κουτί σε έργο μοναδικό

«Αναπτύξαμε ένα πρόγραμμα ασκήσεων που βοηθά τα άτομα με απώλεια μνήμης, αλλά παράλληλα κι ένα πρόγραμμα φυσικών ασκήσεων», το οποίο εφαρμόζουμε εθελοντικά παρέχοντας κοινωνική φροντίδα και φροντίδα υγείας σε φορείς, όπως το Μικτό Κέντρο Διημέρευσης-Ημερήσιας Φροντίδας Απασχόλησης και Κατάρτισης ΑμεΑ “Τα παιδιά της Ανοιξης”, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού “Αλμα Ζωής” (παράρτημα Θεσσαλονίκης), ο Σύλλογος Παρκινσονικών Ασθενών και Φίλων Βορείου Ελλάδος, ο Σύλλογος Συνδρόμου Down Ελλάδας, το Κέντρο Αποκατάστασης και Δημιουργικής Απασχόλησης ΑμεΑ “Ο Σωτήρ”, το Χαρίσειο Γηροκομείο Θεσσαλονίκης και πολλοί άλλοι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κυρίως, τους οποίους υποστηρίζουμε τεχνικά και συμβουλευτικά», λέει ο Παναγιώτης Μπαμίδης.

«Η γνώση είναι ανάμνηση»**

«Ενας απλός ορισμός της μνήμης δηλώνεται ως η ικανότητα συγκράτησης της πληροφορίας από το νευρικό σύστημα. Μνήμη είναι η διεργασία μέσω της οποίας δημιουργείται ένα πρότυπο του κόσμου μιας δεδομένης χρονικής στιγμής, εντός των νευρωνικών δικτύων. Οι διεργασίες μέσω των οποίων η εκμαθημένη πληροφορία αποθηκεύεται στον οργανισμό (Sweatt 2010). Με μια πιο γενική έννοια, ως μνήμη αναφέρεται το σύνολο των εγκεφαλικών μηχανισμών μέσω των οποίων προηγούμενες παρελθούσες εμπειρίες μπορούν να επηρεάζουν την τρέχουσα συμπεριφορά. Με την ευρεία έννοια, μνήμη είναι η νευρωνική αναπαράσταση των παρελθουσών εμπειριών, η οποία διατηρείται στον χρόνο (Buzsaki 2006)».***

«Μνήμες συλλογικές, μνήμες εξατομικευμένες»

«Μνήμες που μπορεί να είναι συλλογικές και άλλες εξατομικευμένες ανάλογα με τις προσωπικές εμπειρίες και τις ιδιαίτερες ζωές του καθενός, άλλες πρόσφατες και ζωηρές και άλλες αχνές μέσα από το βάθος του χρόνου και την απόσταση, άλλες αγνοημένες και άλλες εξωραϊσμένες από συναισθήματα… Ολα γίνονται μνήμες. Κομμάτια της ζωής μας όπως τα βιώνουμε ή όπως τα φανταζόμαστε, όπως επιλέγουμε να τα θυμόμαστε ή όπως αυτά ζουν μέσα από το παρελθόν μας. Μακρύς ο κατάλογος»****. (Παπατζέλου) Πενήντα δύο εικαστικοί-μέλη του Συλλόγου Αποφοίτων Σχολής Καλών Τεχνών Θεσσαλονίκης παρουσίασαν την ομαδική έκθεση «Οι διαστάσεις της μνήμης».

Οι καλλιτέχνες που συμμετείχαν κλήθηκαν να μετατρέψουν ένα ξύλινο κουτί σ’ ένα ανοιχτό παράθυρο, ένα όμοιο για όλους, άδειο κουτί σε έργο μοναδικό. Να του δώσουν ψυχή, εγκιβωτίζοντας σε αυτό εικόνες μνήμης, καταθέτοντας τη δική τους αλήθεια… Γιατί η μνήμη είναι μια προσωπική… κιβωτός. Εμπεριέχει την προσωπική μας αλήθεια, ίσως μάλιστα μόνο αυτήν.

* Μνήμη Π. Καραγιαννάκη, εικαστικού που συμμετείχε στην έκθεση «Οι διαστάσεις της μνήμης»

**Η γνώση είναι ανάμνηση γιατί η ψυχή γνωρίζει ανέκαθεν (Διάλογος, Σωκράτης – Μένων)…

***Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και βοηθήματα www.kallipos.gr 24 Μνήμη https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/3262/3/Kef.%2024.pdf

**** Η Μαρία Παπατζέλου είναι μία από τις εικαστικούς που έλαβαν μέρος στην ομαδική έκθεση «Οι διαστάσεις της μνήμης»