Φως στα μυστικά του εγκεφάλου

Καθώς ο κόσμος συνεχίζει να αναδιαμορφώνεται από την ψηφιακή επανάσταση, βλέπουμε τις ψηφιακές τεχνολογίες να ενσωματώνονται σταθερά σε όλες τις πτυχές της ζωής μας, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας των νευροεπιστημών οι οποίες έχουν στόχο να βοηθήσουν στην κατανόηση της πολυπλοκότητας των εγκεφαλικών διαταραχών.

Ετσι το τεχνολογικό περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής CORDIS αναδεικνύει τα καινοτόμα έργα απ’ όλο το φάσμα των ερευνητικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε., τα οποία βοηθούν την επιστήμη να κατανοεί τον αναμφισβήτητα πιο περίπλοκο και μυστήριο μηχανισμό που υπάρχει, τον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Συνολικά περίπου 165 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πάσχουν από κάποια διαταραχή του εγκεφάλου και εκτιμάται ότι ένας στους τρεις ανθρώπους θα υποφέρει από κάποια νευρολογική ή ψυχιατρική διαταραχή κάποια στιγμή στη ζωή του.

Το 2011 το συνολικό κόστος για τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς που αφορούν την υγειονομική περίθαλψη ανήλθε σε περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω, καθώς ο πληθυσμός της Ευρώπης μεγαλώνει και γίνεται ολοένα και πιο ευαίσθητος σε ασθένειες του εγκεφάλου.

Οι διαταραχές του εγκεφάλου έρχονται σε πολλές μορφές από νευροεκφυλιστικές ασθένειες, ενώ μερικές από τις πιο γνωστές είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ, η άνοια, η σχιζοφρένεια και η νόσος του Πάρκινσον.

Ωστόσο άλλες ασθένειες και καταστάσεις, που ταξινομούνται επίσης ως εγκεφαλικές διαταραχές, περιλαμβάνουν επιληψία, κατάθλιψη, εγκεφαλικά επεισόδια, ημικρανίες, διαταραχές ύπνου, πόνο και εθισμό.

Πολλές εγκεφαλικές διαταραχές δεν έχουν καμία θεραπεία, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον. Ορισμένες άλλες είναι διαχειρίσιμες, ωστόσο εξακολουθούν να έχουν ευρείες επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των ασθενών και των γιατρών τους.

Η σύγχρονη έρευνα της Ε.Ε. επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών επιλογών για ασθενείς με εγκεφαλικές διαταραχές και αξιοποιεί στο μέγιστο τη δύναμη των ψηφιακών τεχνολογιών και την αυξανόμενη επιρροή της πληροφορικής ως μέσο προώθησης των ορίων της εγκεφαλικής έρευνας, της γνωστικής νευροεπιστήμης, εμπνευσμένης από την πρόοδο της τεχνολογίας.

Παράλληλα με τη βασική έρευνα οι τεχνολογικές εξελίξεις προσφέρονται επίσης για νέες λύσεις που βοηθούν τους ασθενείς να διαχειριστούν καλύτερα τις συνθήκες της νόσου τους οδηγώντας έτσι σε βελτίωση της ποιότητας ζωής, όπως για παράδειγμα τη φορητή τεχνολογία.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει την έρευνα στον τομέα του εγκεφάλου μέσω διαδοχικών προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας και καινοτομίας: 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ το προηγούμενο πρόγραμμα, (2007-2014) και άλλα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ έως τώρα μέσω του προγράμματος «Ορίζοντας 2020».

Καλύπτει δε μια σειρά από διάφορους μηχανισμούς χρηματοδότησης της Επιτροπής, από την εστίαση της έρευνας στο πρόγραμμα Horizon 2020 στην υγεία (μία από τις έξι ειδικές κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται μέσω του προγράμματος «Ορίζοντας 2020») μέχρι τη βιομηχανία που υποστηρίζει την πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα (ΙΜΙ) καθώς και το πρόγραμμα για τις μελλοντικές και τις αναδυόμενες τεχνολογίες (FET).

Εξι από τις δεκαέξι αυτές πρωτοβουλίες είναι αφιερωμένες στο Πρόγραμμα Ανθρώπινου Εγκέφαλου (HBP), ένα εμβληματικό σχέδιο ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ που προβλέπεται να χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από το πρόγραμμα FET, ένα τεράστιο 10ετές σχέδιο, καθώς και πέντε άξονες ακόμα οι οποίοι διερευνούν ένα συνδυασμό βασικών επιστημονικών στόχων, ερευνητικές πλατφόρμες καθώς και τη διασφάλιση της δεοντολογίας που αποτελούν την καρδιά της πρωτοβουλίας του Προγράμματος για τον Ανθρώπινο Εγκέφαλο (HBP).

Απώτερος στόχος δεν είναι άλλος από την επιτάχυνση της κατανόησης του ανθρώπινου εγκεφάλου και των ασθενειών του και ιδιαίτερα την οικοδόμηση μιας μοναδικής ευρωπαϊκής ερευνητικής πλατφόρμας για τις νευροεπιστήμες, την ιατρική και τις προηγμένες τεχνολογίες.