Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το μεγάλο σχολείο της Πόλης

Ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου, διευθυντής εδώ και 25 χρόνια στο Ζωγράφειο Λύκειο, προσπαθεί σε αντίξοες συνθήκες να κρατήσει το σχολείο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το μεγάλο σχολείο της Πόλης

  • A-
  • A+

Στέκεται όρθιο στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης 126 χρόνια. Δυνατό σύμβολο μιας Ρωμιοσύνης που παρά τους διωγμούς και τις δύσκολες πολιτικές αναταραχές το Ζωγράφειο ανοίγει μέχρι σήμερα αδιάκοπα τις πύλες του για να μπουν οι μαθητές του.

Παιδιά ελληνικής καταγωγής, που αποτελούν αλυσίδα συνέχειας σε έναν πολιτισμό που άκμασε στο παρελθόν και συνεχίζει να κρατάει αναμμένη τη φλόγα του Ελληνισμού της Πόλης. Ναι, οι μαθητές λιγόστεψαν καθώς έγιναν μεγάλες και βίαιες προσπάθειες να αφανιστεί το ελληνικό στοιχείο.

Ναι, οι σχέσεις μας με τους γείτονες περνούν περιόδους ατέλειωτου χειμώνα -κάποιες λίγες φορές περιόδους ελπιδοφόρας άνοιξης- ωστόσο το σχολείο δεν έκλεισε.

Καθημερινά, 54 παιδιά χτυπούν το ρόπτρο, υπό το βλέμμα της Χιακής Σφίγγας, του πανέμορφου κτιρίου που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Περικλής Φωτιάδης το 1893. Το ίδιο ρόπτρο που χτυπούσε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος όταν ήταν παιδί. Δεν πρόκειται όμως για ένα μνημείο μόνο.

Το Ζωγράφειο Γυμνάσιο-Λύκειο συμμετέχει ενεργά σε διαγωνισμούς και συνέδρια. Το θέμα του 7ου Διεθνούς Μαθητικού Συνεδρίου Λογοτεχνίας που διοργανώνει φέτος είναι «Αντώνης Σαμαράκης. Ο αιώνιος έφηβος» και θα γίνει 10-14 Απριλίου. Και ναι, με την ποιότητα των σπουδών του κατάφερε να είναι ανάμεσα στα καλύτερα σχολεία του Πέραν.

Ο αριθμός των μαθητών παραμένει σταθερός τα τελευταία χρόνια. Ο ακούραστος διευθυντής του τα τελευταία 25 χρόνια, Γιάννης Δεμιρτζόγλου, γέννημα-θρέμμα Κωνσταντινουπολίτης ο ίδιος, απόφοιτος του Ζωγράφειου, είναι δραστήριος και προσπαθεί καθημερινά σε αντίξοες συνθήκες να κρατήσει το σχολείο δημιουργικό.

Με διεθνή μαθητικά συνέδρια λογοτεχνίας που πραγματοποιούνται εκεί τα τελευταία επτά χρόνια, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και με τη συμμετοχή εκατοντάδων μαθητών από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και τις ΗΠΑ.

Αβέβαιο μέλλον

Η λειτουργία του όμως δεν είναι μια εύκολη υπόθεση.
«Είναι γεγονός ότι με το ισχύον καθεστώς το αύριο των σχολείων μας είναι αβέβαιο. Γίνονται προσπάθειες για να μπορούν να φοιτήσουν στα σχολεία μας και άλλοι, ξένοι υπήκοοι, όπως συνέβαινε και στο μακρινό παρελθόν, Ελλαδίτες, όσοι γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα αλλά και όσοι επιθυμούν να γίνουν κοινωνοί της ελληνικής παιδείας. Βέβαια, για να γίνει αυτό, θα πρέπει να αλλάξει η ισχύουσα νομοθεσία, κάτι που δεν είναι τόσο δύσκολο όσο φαίνεται.

Δεν είναι αδύνατο. Αρκεί να έχουμε πίστη και αποφασιστικότητα, να ενώσουμε όλοι τις δυνάμεις μας προς αυτή την κατεύθυνση. Τις απόψεις μου αυτές τις μοιράστηκα και με Τούρκους πολίτες αλλά και εκπροσώπους της πολιτείας.

Ολοι συμφωνούν ότι δεν πρέπει να αφήσουν να κλείσει ένα ιστορικό σχολείο, που ακόμη και σήμερα παράγει πολιτισμό. Θα επιθυμούσα το Ζωγράφειο να παραμείνει εκπαιδευτικό ίδρυμα και να μη γίνει μουσείο, να συνεχίσουν οι παιδικές φωνές να ακούγονται στις αίθουσες του Ζωγράφειου και το κουδούνι του να μη σιγήσει ποτέ. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι», δήλωσε σε μια πρόσφατη συνέντευξή του ο κ. Δεμιρτζόγλου.

Αναλογίζομαι όλα αυτά που μπορεί να «είδε» το περίφημο κτίριο. Αμέτρητες οικογένειες Ελλήνων να περπατούν στον μικρό κάθετο δρόμο της λεωφόρου του İstiklal (Πέρα), στο Tumacibasi sokak (Τουματσίμπασι σοκάκ). Οπως και Τούρκους, Αρμένιους και άλλους «ξένους» που έμεναν εκεί. Περνούσαν κάποτε μπροστά του, δίνοντας στην Πόλη χρώματα, φως, ζωή. Πολυπολιτισμικότητα και ζωντάνια.

Σκέφτομαι τους σπουδαίους Ελληνες που φοίτησαν εκεί και κοιτάζοντας μέσα από τα παράθυρά του ονειρεύονταν τον κόσμο που ανοίγεται μπροστά τους. Σκέφτομαι και τον άνθρωπο που έβαλε τον θεμέλιο λίθο. Τον Χρηστάκη Ζωγράφο, ο οποίος είχε δωρίσει πάνω από 10.000 χρυσές λίρες της εποχής για την ανέγερσή του.

Το 1899 το Ζωγράφειο έδωσε τους πρώτους αποφοίτους του. Θα μπορούσε άραγε να φανταστεί τότε τη μεγάλη συμβολή του στη διατήρηση του ελληνικού πολιτισμού στην περιοχή; Θα μπορούσε να φανταστεί ότι 126 χρόνια μετά, και έπειτα από τόσες διώξεις, θα χτυπούσε το κουδούνι καθημερινά για 54 μαθητές;

Βίωμα

Η κοινή μνήμη είναι ο ακαταμάχητος αντίπαλος, όπως το πνεύμα του οικουμενισμού που είχε γίνει βίωμα, τρόπος ζωής και συνεκτικός δεσμός στην Πόλη. Δύσκολα πνίγονται αυτά, δύσκολα ξεριζώνονται, μπορείς όμως να δοκιμάσεις να τα υποκαταστήσεις με ιδέες που θα μοιάζουν πιο θεμελιώδεις και θα φαντάζουν σήμερα υψηλότερες στην κλίμακα των αξιών. Το Ζωγράφειο και τα αλλά ελληνικά σχολεία αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα.

Νομίζω πως είναι χρέος όλων μας να μην κλείσουν ποτέ οι θύρες τους. Μακριά και πέρα από οποιαδήποτε εθνικιστικά και επικίνδυνα μονοπάτια ο πολιτισμός. Οφείλουμε να αποκαταστήσουμε τη σχέση μας με το παρελθόν, τους κοντινούς και μακρινούς προγόνους, μέσα από την παιδεία και την αλληλεγγύη.

Η μνήμη εξακολουθεί να καθοδηγεί τη ζωή των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης βοηθώντας τους σήμερα να δημιουργούν, να επιτυγχάνουν δίχως να χάνουν την ταυτότητά τους.

Κι εμείς εδώ στην Ελλάδα, μπορούμε πάντα να τους δίνουμε το χέρι στηρίζοντάς τους. Διατηρώντας ακόμα, έπειτα από αιώνες, αυτή τη γέφυρα στέρεη και δημιουργική. Αυτή η «πόλις δεν θα πάψει ποτέ να μας ακολουθεί».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Στην Πόλη των πόλεων
Το Ζωγράφειο Σχολείο, στο διάστημα10-14 Απριλίου, άνοιξε τις πόρτες του σε μαθητές και μαθήτριες από την Ελλάδα στο πλαίσιο του «7ου Μαθητικού Συνεδρίου: Αντώνης Σαμαράκης», που διοργάνωσε σε συνεργασία με τα...
Στην Πόλη των πόλεων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δικαιοσύνη στο χθες για τη φιλία τού αύριο
​Με την ονομασία «Σεπτεμβριανά» έμεινε στην ιστορία το οργανωμένο πογκρόμ τη νύχτα της 6ης Σεπτεμβρίου του 1955 στην Κωνσταντινούπολη. Η «νύχτα των κρυστάλλων» για τους Ελληνες της Πόλης. Συναντηθήκαμε με...
Δικαιοσύνη στο χθες για τη φιλία τού αύριο
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εχουμε όλοι μας τις τελευταίες δεκαετίες ενδώσει στην αγραμματοσύνη μας»
Ο Θωμάς Κοροβίνης την ξέρει την Πόλη.Την ξέρει γιατί την έζησε σχεδόν δέκα χρόνια, ως φιλόλογος στο Ζάππειο και το Κεντρικό Παρθεναγωγείο της Κωνσταντινούπολης. Οπως ξέρει και τον Καβάφη, αλλά και τον Βιζυηνό,...
«Εχουμε όλοι μας τις τελευταίες δεκαετίες ενδώσει στην αγραμματοσύνη μας»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το σχολείο μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός παιδιού
«Καλημέρα κύριε Φώτη»: ένα ντοκιμαντέρ της Δήμητρας Κουζή που φανερώνει πως πρωτοποριακές μέθοδοι διδασκαλίας μπορούν να εμφανιστούν εκεί που ίσως δεν το περιμένεις. Σε ένα δημοτικό σχολείο στην πλατεία Βάθη!
Το σχολείο μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός παιδιού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τίποτα δεν χάνεται
Αναρωτιέμαι αν η Κλοέ Μεντί, συγγραφέας του βιβλίου «Τίποτα δεν χάνεται», βάζοντας τις παραπάνω φράσεις στο στόμα του εντεκάχρονου Ματιά, είχε κατά νου τον Σοπενάουερ και το «Ο κόσμος ως βούληση και ως...
Τίποτα δεν χάνεται
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το πρωταρχικό στην τέχνη είναι η συγκίνηση του καλλιτέχνη»
Ο Αλέξης Βερούκας είναι ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της γενιάς του. Στα έργα του συχνά συναντάμε τις φοβίες και τις ανομολόγητες επιθυμίες μας. Μια υποδόρια ευαισθησία αναδεικνύει τις σκοτεινές...
«Το πρωταρχικό στην τέχνη είναι η συγκίνηση του καλλιτέχνη»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας