Το νερό αποτελεί ως γνωστόν την ουσία της ζωής στον πλανήτη και η αφθονία του συνιστά ένα κρίσιμο συστατικό για ένα υγιές περιβάλλον.
Δυστυχώς όμως, με την κλιματική αλλαγή που απειλεί τους υδάτινους πόρους σ’ ολόκληρο τον πλανήτη, η διατήρηση μιας σταθερής παροχής νερού, τόσο για την ανθρώπινη κατανάλωση όσο και για το σύνολο του οικοσυστήματος, αποτελεί τεράστια ανησυχία, καθιστώντας άμεση και αναγκαία την εφαρμογή νέων τεχνολογικών λύσεων.
Τα αποτελέσματα τέτοιων λύσεων εξέτασαν οι επιστημονικοί συντάκτες του περιοδικού Τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής CORDIS, επικεντρώνοντας σε 10 χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. έργα που φροντίζουν για την ασφαλή ποιότητα των υδάτων.
Οι λόγοι είναι εξαιρετικά απλοί, με δεδομένο ότι το νερό αποτελεί προϋπόθεση για τη ζωή των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών, καθώς και απαραίτητη πηγή για την οικονομία.
Ακόμη, διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στον κύκλο ρύθμισης του κλίματος. Ωστόσο, με την απειλή των θερμότερων και ξηρότερων καλοκαιριών λόγω της αλλαγής του κλίματος (με ένα τέτοιο καλοκαίρι να παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη το 2018), υφίστανται βάσιμοι και διαρκώς αυξανόμενοι φόβοι για το πόσο βιώσιμοι είναι τελικά οι υδάτινοι πόροι και πόσο εύκολα μπορεί να ανανεωθούν.
Ενώ η έλλειψη είναι πρόβλημα σε ορισμένους τομείς, η αλλαγή του κλίματος μπορεί επίσης να προκαλέσει πλημμύρες που ενδέχεται να βλάψουν σε μεγάλο βαθμό τόσο το αστικό όσο και το αγροτικό περιβάλλον.
Οπως επισημαίνει το περιοδικό, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεσμεύονται να εγγυηθούν τη μελλοντική ασφάλεια των υδάτων στη Γηραιά Ηπειρο. Πρόκειται για μια πρόκληση που πραγματικά υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και δεν μπορεί να επιλυθεί μόνο από μια χώρα. Συνεπώς, απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια για την εξασφάλιση αποτελεσματικής προστασίας των πηγών ύδατος της Ε.Ε.
Από νομοθετική άποψη, η θεμελιώδης αρχή της πολιτικής της Ε.Ε. για την προστασία των υδάτων είναι η οδηγία-πλαίσιο της Ε.Ε. για τα ύδατα, η οποία δεσμεύει όλα τα κράτη-μέλη να προστατεύουν και να ενισχύουν τους πόρους των γλυκών υδάτων, με απώτερο στόχο την επίτευξη καλής κατάστασης στα ύδατα της Ε.Ε.
Το πεδίο εφαρμογής του εκτείνεται πέρα από τις λίμνες, τα ποτάμια και τα υπόγεια ύδατα στα μεταβατικά και παράκτια ύδατα, με τα βασικά εργαλεία για την εφαρμογή της οδηγίας να είναι τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής Ποταμών, καθώς και τα Προγράμματα Μέτρων, τα οποία εκπονούνται σε εξαετείς κύκλους.
Η νομοθεσία της Ε.Ε. για τα ύδατα, συμπεριλαμβανομένων της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα και των συναφών οδηγιών, όπως της οδηγίας για τις πλημμύρες, καθώς και αυτής για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, βρίσκεται επί του παρόντος υπό αξιολόγηση, μια διαδικασία που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2019.
Οπως πάντως τονίζουν οι συντάκτες του περιοδικού, η πολιτική δράση, αν και εξαιρετικά σημαντική, δεν αρκεί. Η Ευρώπη πρέπει να κοιτάξει προς την κατεύθυνση της καινοτομίας για να αναπτύξει νέες πρωτοποριακές μεθόδους ώστε να επιτύχει την υδάτινη ασφάλεια καθώς και την επάρκεια για το σύνολο του πληθυσμού. Το συγκεκριμένο πακέτο αποτελεσμάτων καλύπτει 10 τέτοια έργα χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε., με κάθε έργο να συνεισφέρει ευρείες λύσεις και καινοτόμες ιδέες.
Ενας σημαντικός τομέας που καλύπτεται από πολλά από τα χαρακτηριστικά έργα (συγκεκριμένα τα ECWRTI, iMETland, REMEB και POWERSTEP) είναι η καινοτομία στις διαδικασίες επεξεργασίας λυμάτων. Τα έργα επικεντρώνονται στη βελτίωση της επεξεργασίας λυμάτων για την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση του νερού, τόσο στη βιομηχανία όσο και στη γεωργία, για τη μείωση του λειτουργικού και του ενεργειακού κόστους, αλλά και για την αύξηση της παραγωγής ενέργειας των μονάδων επεξεργασίας λυμάτων.
Αλλα έργα, όπως το MOSES και το MASLOWATEN, εστιάζουν την προσοχή τους στην καλύτερη και αποδοτικότερη χρήση των υδάτων και στην ενεργειακά αποδοτική άρδευση στον γεωργικό τομέα. Το έργο CENTAUR βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών για τη μείωση των κινδύνων και των συνεπειών των αστικών πλημμυρών, ενώ το έργο CYTO-WATER ανέπτυξε μια πλατφόρμα για την ταχεία ανίχνευση μικροοργανισμών σε βιομηχανικά και περιβαλλοντικά ύδατα.
Τέλος, το SUBSOL φέρνει στην αγορά νέες λύσεις για παράκτια ύδατα και η REGROUND εργάζεται για να προωθήσει μια νέα νανο-γεωτεχνολογία νερού για την ακινητοποίηση τοξικών μετάλλων στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες, στα πηγάδια πόσιμου νερού και στις τοποθεσίες διήθησης των ποταμών.
