Σχέση, αυτογνωσία και ταξίδι αναζήτησης

Φωτογραφίζει και γράφει ασταμάτητα για την κοινωνική δικαιοσύνη στον κόσμο εδώ και 25 χρόνια, εστιάζοντας στην Αφρική και στην Ασία. Εχει λάβει πλήθος διακρίσεων για τα οδοιπορικά και το έργο της έχει προβληθεί σε πολλές εκθέσεις και έντυπα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Εχει κάνει τα πορτρέτα μεγάλων προσωπικοτήτων της τέχνης και της πολιτικής. Αλλά και πολλών πονεμένων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.

Διδάσκει φωτογραφία κυρίως μέσα από σεμινάρια και μεταδίδει όλο το πάθος της για τη φωτογραφία και τη ζωή μέσα από τη σχέση που αναπτύσσει με τους ανθρώπους.

Βρεθήκαμε στο καφέ του Πανελληνίου, όπου η μία της κόρη κάνει στίβο. Ετσι, η συζήτηση ξεκίνησε από τα παιδιά.

Η πρώτη κουβέντα ήταν ότι η περίοδος της κρίσης είναι ιδανική για να γίνει κάποια γυναίκα μαμά. Γιατί έχει χρόνο.

Και τώρα θέλει να δώσει προτεραιότητα στον χρόνο της μητρότητας, που για την Μάρω σημαίνει και παιδικότητα και ταξίδι με τον εαυτό σου και ταξίδι με τα ίδια τα παιδιά.

Συνέντευξη

● Πώς βλέπουν τα παιδιά το ταξίδι σου με τη φωτογραφία;

Περίμενε να σου δείξω τι μου έγραψε η Ηλέην στη γιορτή της μαμάς. «Σε ευχαριστώ μαμά για όλα τα ταξίδια. Ευχαριστώ για τις αξέχαστες εμπειρίες». Η φωτογραφία είναι η ζωή μου. Από τη φωτογραφία μπήκα σε έναν δρόμο που έχει συγκροτήσει το μεγαλύτερο μέρος του εαυτού μου, οπότε και τα παιδιά μεγάλωσαν ταξιδεύοντας πολύ. Τις έπαιρνα παντού, γιατί είναι κάτι που με κάνει ευτυχισμένη και το μόνο που μπορούσα να τις διδάξω είναι να βλέπουν τη μαμά τους ευτυχισμένη.

Αυτό είναι το πρότυπο που μπορείς να δώσεις στα παιδιά, να βλέπουν τους γονείς τους να είναι καλά.

● Και πώς βλέπεις εσύ το ταξίδι σου με τη φωτογραφία;

Τη σχέση μου με τη φωτογραφία τη βλέπω ως τη σχέση μου με το άγνωστο. Μπαίνω στο άγνωστο. Στο άγνωστο είσαι σε εγρήγορση. Είμαι ο εαυτός μου. Δεν έχω περιθώριο να μην είμαι.

Είμαι εστιασμένη και εκφράζω ό,τι είμαι εκείνη την ώρα. Αυτό είναι το νόημα της φωτογραφίας. Το focus. Οπως και στη ζωή μας. Αυτό που τραβάω με νοιάζει.

Ετσι φωτογραφίζω για όλα τα πρότζεκτ που έχω κάνει. Δημιουργώ μια σχέση. Δεν τραβάω φωτογραφίες απλά για επαγγελματικούς λόγους. Θα πατήσω το κλικ την ώρα που θα με πιάσει ένα σφίξιμο στο στομάχι.

● Ετσι είσαι στις αποστολές στην Αφρική ή σε μακρινούς τόπους;

Ναι, πάω σε τόπους όπου οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα, ούτε καν νερό ή σπίτι. Και όλοι με ρωτάνε πώς γίνεται να βγαίνουν στις φωτογραφίες τόσο χαρούμενοι. Κάθομαι μαζί τους, μιλάμε, περνάμε ωραία, δεν τους στήνω από την αρχή να τους φωτογραφίσω. Εχουν μοιραστεί το ελάχιστο φαΐ τους μαζί μου, έχουμε κάτσει μέσα στο υποτυπώδες κατάλυμά τους και έχουμε γελάσει.

Εχω κάνει τα πάντα σχετικά με τη φωτογραφία, δεν έχω πει όχι σε δουλειά. Θέλω όμως να απολαμβάνω αυτό που κάνω. Τώρα π.χ. έχω αναλάβει τη φωτογράφιση ενός γάμου.

Η γυναίκα δεν ήθελε να ασχοληθούμε πολύ. Εφτιαξα ολόκληρο σενάριο, δεν θα με ενδιέφερε απλώς να τραβήξω κλασικές φωτογραφίες συγγενών.

Θα φτιάξω στιγμιότυπα από μια μικρή ταινία. Η γυναίκα τελικά ενθουσιάστηκε και σκέφτηκε ολόκληρη τη βραδιά αλλιώς. Μου αρέσει να μπαίνω στις ζωές των άλλων και να νιώθω ότι κάνω καλό.

● Δεν έχεις κουραστεί από το να βάζεις τον εαυτό σου κάθε φορά να ζει μια ιστορία;

Νομίζω ότι έτσι έχω κρατηθεί σε αυτή τη δουλειά. Το 2015, βέβαια, έφτασα σε οριακό σημείο. Από τη μία είχα πολλή δουλειά, από την άλλη ένιωσα ότι έχασα την επαφή με αυτό που έκανα.

Στην προσωπική μου ζωή έκανα συνεχώς λάθη και άρχισα να βλέπω πράγματα που δεν με γέμιζαν. Κι έτσι άρχισα το ταξίδι προς τα μέσα, προς τον άγνωστο εαυτό.

Εκεί ανακάλυψα το Humaniversity στην Ολλανδία, άρχισα να σπουδάζω ψυχολογία και να παίρνω τον δρόμο της προσωπικής αναζήτησης.

Μετά από τρία χρόνια έφτασα στο σημείο να μπορώ να διδάξω. Και να εντάξω σε αυτό τη φωτογραφική διαδικασία. Δεν μπορούσα να το φανταστώ, δεν είχα σχεδιάσει τίποτε από αυτά.

● Δεν έχεις σχεδιάσει τίποτα στη ζωή σου;

Τίποτα. Ούτε να γίνω φωτογράφος, ούτε να κάνω ταξίδια, ούτε να κάνω παιδιά, ούτε να διδάσκω σεμινάρια, τίποτα. Ούτε τα βραβεία, δεν έχω καταφέρει καν να σκεφτώ πώς θα μπω στη διαδικασία να υποβάλλω αιτήσεις. Ετσι και η φωτογραφία.

Σπούδαζα οινολογία και ήθελα να γραφτώ σε μια σχολή φωτογραφίας για τον σκοτεινό θάλαμο και τη χημική διαδικασία.

Και βρέθηκα σε μια φοβερή σχολή, τη Focus, όπου υπήρχαν πολύ ωραίοι άνθρωποι, οργασμικοί με την τέχνη και τη ζωή.

Ημασταν όλη μέρα σε γκαλερί, μουσεία, σε μαραθώνιους ταινιών στο Αλφαβίλ.

Φτιάξαμε δικό μας σκοτεινό θάλαμο στην πολυκατοικία μιας φίλης, στην πλατεία Βάθη. Ξενυχτούσαμε στον θάλαμο μέχρι το πρωί και ανεβαίναμε στην ταράτσα να δούμε το ξημέρωμα.

● Βλέπουμε λιγότερες γυναίκες από άντρες να ασχολούνται με τη φωτογραφία, και ιδιαίτερα φωτορεπόρτερ. Τι σημαίνει γυναίκα φωτορεπόρτερ;

Τι να σου πω, δεν ξέρω πώς είναι να είσαι άντρας φωτορεπόρτερ για να σου πω για τις γυναίκες! Δεν μου έχει τύχει να μου πει κάποιος «Α! είσαι γυναίκα»!

Ετσι κι αλλιώς όταν φωτογραφίζεις βγαίνουν από μέσα σου και οι δύο ενέργειες, και η αρσενική και η θηλυκή.

Και η φωτογραφία έχει σεξουαλικότητα. Εχει εσωτερικότητα. Την ώρα που φωτογραφίζεις, σκέφτεσαι τι είναι αυτό που κάνω, πώς το κάνω…

Πριν πατήσεις το κλικ κάνεις ολόκληρη ψυχανάλυση -πέρα από τις χημικές αντιδράσεις με την αδρεναλίνη που μπορεί να σε κάνουν χαρούμενη, να σε κάνουν να κλάψεις, να ερωτευτείς, να φοβηθείς ή να καυλώσεις.

Με τη φωτογραφική μηχανή μού αρέσει να παίζω.

● Γίνεσαι παιδί με τη φωτογραφική μηχανή;

Ναι, αυτό γίνομαι. Είναι σαν να με βάζεις σε έναν μαγικό παιδότοπο! Σε ό,τι κατάσταση και να είμαι, η φωτογραφική μηχανή με κάνει να ξυπνάω το μέσα μου για να δω τι γίνεται.

● Εκανες κάποιο ταξίδι πρόσφατα;

Πήγα πρόσφατα στη Ρωσία. Είναι ο τόπος των παιδικών μου χρόνων. Εμενα συχνά εκεί για τέσσερα χρόνια από τα 11 μου. Αρχές της δεκαετίας του ‘80. Και ευγνωμονώ την τύχη που βρέθηκα τότε εκεί και έμενα σε οικογένεια Ρώσων.

Ηταν ιδανικά τότε στη Ρωσία για τα παιδιά και τους ασθενείς. Κι εκείνο το σπίτι είχε μέχρι και σκοτεινό θάλαμο.

Είδα τον μπαμπά να πλένει τις κάλτσες του, να χαϊδεύει τη γυναίκα του, να είναι σπίτι και να παίζει με το παιδί του, να παίρνει το παιδί του μαζί με εμένα και να πηγαίνουμε για έλκηθρο και να σκοντάφτουμε πάνω στα δέντρα.

Δεν πήγαινα ούτε σχολείο, καλύτερα χρόνια δεν υπήρχαν.

● Πώς βρέθηκες εκεί τότε;

Κάποια στιγμή στην παιδική μου ηλικία το ένα μου μάτι σταμάτησε να βλέπει. Και μετά από καιρό το κατάλαβε μια δασκάλα.

Οι γιατροί εδώ είπαν στους γονείς μου ότι το μάτι μου έχει τεμπελιάσει πάρα πολύ και τους παρέπεμψαν σε γιατρούς στη Ρωσία. Επρεπε να πηγαίνω τέσσερις φορές τον χρόνο για έναν μήνα.

● Συγκλονιστικό ότι έγινες φωτογράφος ενώ το ένα σου μάτι είχε πρόβλημα. Σαν να χρησιμοποίησες άλλο μάτι, αυτό του φωτογραφικού φακού, για να δεις τον κόσμο.

Εχω γνωρίσει και άλλους φωτογράφους που δεν βλέπουν από το ένα μάτι. Ετσι κι αλλιώς κάνουμε κλικ με την ψυχή μας, όχι με τα μάτια.

Μου είπε ένας θεραπευτής ότι το μάτι μου ήθελε να σταματήσει να βλέπει. Εγώ έπαιζα με αυτό.

Και τώρα ήρθε η ώρα να αναλύσω τον εαυτό μου μέσα από το μάτι μου.

● Πώς ταξιδεύεις;

Ξεκινάω για μια δουλειά στη Ν. Αφρική και μου έρχεται να συνεχίσω και στην Αιθιοπία, ή έχω μια δουλειά στην Αυστραλία, πάω και στη Νέα Ζηλανδία. Αναζητώ συνέχεια.

Ολοι με ρωτάνε πώς τα κάνω όλα αυτά. Πού βρίσκω τα λεφτά. Δεν έχω λεφτά, βρίσκω τον τρόπο όμως να βγάζω μέσα από αυτό που μου αρέσει.

Το πρώτο μου ταξίδι στην Ινδία το πούλησα σε περιοδικό. Εκτοτε, διασφαλίζω ότι η κάθε δουλειά που κάνω θα πληρώνεται πριν ξεκινήσω την επόμενη.

● Και πώς ξεκίνησες να δουλεύεις με τα βιωματικά σεμινάρια;

Εκανα τα σεμινάριά μου έτσι κι αλλιώς και κάποια στιγμή είμαστε με μια ομάδα στο Σχιστό να φωτογραφίσουμε το παζάρι και βλέπω ένα παιδί λίγο χαμένο.

Χωρίς να το έχω σχεδιάσει τον παίρνω και πάμε πάνω στο βουνό. Του είπα να κλείσει τα μάτια και να ακούσει την αναπνοή του, να ακούσει τους ήχους γύρω του.

Μου βγήκε πολύ εύκολα. Και όταν τελείωσε όλος αυτός ο διαλογισμός, το παιδί ήταν εδώ κι έκανε μια καταπληκτική εικόνα.

Εναν Πακιστανό που έβαζε τα «καλά» παπούτσια σε κουτιά. Απομονωμένος τα έφτιαχνε για να τα κατεβάσει στο παζάρι, στο αφεντικό του. Αυτή ήταν η εικόνα του παζαριού.

Και πάτησε το κλικ. Στο νταμάρι ο Πακιστανός να βάζει τις απομιμήσεις των παπουτσιών σε κούτα. Ετσι μου μπήκε η ιδέα.

Και άρχισα στα σεμινάρια φωτογραφίας να βάζω μουσική, χορό, διαλογισμό και ό,τι μπορεί να αφήσει τη σκέψη ελεύθερη.

● Ποια είναι τα βιωματικά σεμινάρια που ετοιμάζεις για φέτος;

Ενα νέο είναι ότι ετοιμάζω φωτογραφικό βιωματικό σεμινάριο στο άγνωστο Μαρόκο και σε άλλα μέρη-έκπληξη που θα μας οδηγήσει η ενέργειά τους. Γιατί αυτή είναι η ουσία των βιωματικών αυτών σεμιναρίων: να δούμε μέσα μας, να πούμε ok σε ό,τι δούμε και να το εκφράσουμε φωτογραφίζοντας.

Μια ωραία απόφαση που πήρα είναι να ξεκινήσω βιωματικά σεμινάρια εφήβων, όπου μέσα από τη χαλάρωση και το άφημα θα βρουν τον δρόμο προς το παιχνίδι, θα κάνουν φιλίες και θα δουν πώς κάθε στιγμή μπορεί να τους γεμίζει ευτυχία μέσα από τη φωτογραφική διαδικασία. Με μπάνια στη θάλασσα, βόλτες, χορό.

Επίσης θα κάνω σεμινάρια για γονείς με παιδιά σε διάφορους τόπους με αφορμή ένα έθιμο. Θα συνεχίσω τα σεμινάρια στο Ομάν, στη μεταμεσονύκτια Ιχθυόσκαλα, στο Σχιστό και στους Τόπους Προσευχής της Αθήνας (για 7η συνεχόμενη χρονιά).

Και θα συνεχίσω τα well being βιωματικά σεμινάρια σε στελέχη εταιρειών.

Είναι υπέροχο που πλέον εργάζομαι με μια ομάδα ανθρώπων που αγαπάμε τον άνθρωπο και μέσα από εργαλεία, όπως η εστίαση, το focus που λέγαμε, στην ομορφιά τού εδώ και τώρα, μέσα από το Κλικ της Καρδιάς, εστιάζουμε στην ίδια τη ζωή που μας εμπνέει, στη δημιουργικότητα, κι έτσι φεύγουμε από το «φταίει ο ένας κι ο άλλος» και πάμε στο «να κάνουμε κάτι εμείς»!