Χρήστος Θηβαίος στις Νησίδες: «Φοβάμαι περισσότερο το να μην ενδιαφέρομαι πια να ακούσω»

Τα Εξάρχεια. Οι σπουδές στην Μπολόνια με καθηγητή τον Ουμπέρτο Εκο. Οι μουσικές από την προκλασική έως το progressive rock, αλλά και τα ναπολετάνικα και τα σεφαραδίτικα και οι μεγάλοι τροβαδούροι. Το Μπαράκι του Βασίλη. Η γνωριμία με τον ευφυή παραγωγό που το τραγούδι τού χρωστάει πολλές ανακαλύψεις, τον Αγγελο Σφακιανάκη. Τα πρώτα βήματα στον χώρο. Οι συνήθεις ύποπτοι και οι «Συνήθεις Υποπτοι». 1996. Ο πρώτος δίσκος στη Lyra με τίτλο «Μέρες Αδέσποτες».

Τριάντα χρόνια μετά κι ακόμα «Μέρες αδέσποτες σφυρίζουν στο μπαλκόνι μου. Μέρες αδέσποτες σφηνώθηκαν στην πόλη μου. Σημαδεύουνε το μέλλον πετυχαίνουν το παρόν». Παρεμβάλλονται όμως κι όμορφες μέρες. Και νύχτες γιορτής όπως την Τετάρτη 3 Ιουνίου όταν ο Χρήστος Θηβαίος θα «φυσήξει» τα 30 κεριά της παρουσίας του στη δισκογραφία, τραγουδώντας στο Θέατρο Βράχων – Μελίνα Μερκούρη. Οχι μόνος. Καλεσμένοι του θα είναι μαζί του οι φίλοι του πια Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Μίλτος Πασχαλίδης, Γιάννης Χαρούλης, Ρίτα Αντωνοπούλου, Οδυσσέας Ιωάννου. Και ακόμα ο Θύμιος Παπαδόπουλος (πνευστά – ενορχηστρώσεις), αλλά και οι Ανδρέας Αποστόλου (πιάνο), Καλλίστρατος Δρακόπουλος (τύμπανα), Γιώτης Κιουρτσόγλου (μπάσο), Βαγγέλης Τούντας (βιολί και μαντολίνο), Ντίνος Χατζηιορδάνου (ακορντεόν).

Μέχρι τότε γυρνάμε τον Χρήστο Θηβαίο μερικές δεκαετίες πριν. Οταν ξεκίνησαν όλα…

● Ας ξεκινήσουμε απ’ την αρχή. Γεννιέσαι στην Αθήνα και επιλέγεις σπουδές φιλοσοφίας στην Μπολόνια. Καθόλου αυτονόητη επιλογή. Τι ωθεί στη φιλοσοφία ένα παιδί 18 ετών;

Εν αρχή ην ο Λόγος. Το 1980 μετακομίσαμε στα Εξάρχεια. Εκεί γνώρισα τον Τάσο Λώλη και τον Αλέκο Βασιλάτο, και γενικότερα όλο το κλίμα των ποιητών, των συγγραφέων και των τραγουδοποιών με ώθησε να μελετήσω φιλοσοφικά κείμενα. Σε ένα τυχαίο ταξίδι στην Μπολόνια, καθώς έψαχνα ησυχία στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου, διαβάζοντας το «Στο δρόμο» του Τζακ Κέρουακ, σήκωσα το βλέμμα μου και είδα ένα βιτρό τεράστιο που έγραφε στα ελληνικά «ψυχής ιατρείον». Με χτύπησε σαν κεραυνός. Είπα μέσα μου πως θα σπουδάσω φιλοσοφία σε αυτό και μόνο σε αυτό το πανεπιστήμιο.

● Η μαθητεία στον Ουμπέρτο Εκο τι σου άφησε;

Κατ’ αρχάς, ήμουν πολύ τυχερός που τον γνώρισα πριν γίνει διάσημος. Ηταν ένας γλυκύτατος άνθρωπος και καθηγητής, αυστηρός πατέρας, γεμάτος με πολύχρωμα πυροτεχνήματα γνώσης, χιούμορ και προτροπής για διαρκή μελέτη και σκέψη.

● Εκτός των άλλων, στην Ιταλία ανακαλύπτεις -αντιλαμβάνομαι- ακόμα ευρύτερα τη μουσική: νότια Ιταλία κι ακόμα σεφαραδίτικα…

Κανείς δεν ήξερε ότι παίζω κιθάρα και τραγουδάω. Ακολουθούσα αυτά τα ethnic μουσικά χρώματα σαν ένα σεμινάριο του δρόμου, όταν μπορούσα. Μόνο οι συνήθεις ύποπτοι ήξεραν τα μυστικά μου, μέσα από μία διαρκή αλληλογραφία.

● Η παράδοση των τροβαδούρων πόσο σε καθόρισε; Ηδη από τις «Μέρες Αδέσποτες» αποδίδετε τότε στα ελληνικά τον «Γορίλα» του Μπρασένς, ενώ αργότερα κάνεις π.χ. το ίδιο με τον Φαμπρίτσιο ντε Αντρέ.

Ακόμα και αυτή η ενασχόληση ήταν μέρος των σπουδών μου. Κάτι σαν μάθημα κατ’ επιλογήν στην ευρύτερη ύλη. Να μελετήσω τον λόγο, να αναλύσω τον λόγο. «Προκαλώ τον οποιονδήποτε να εκφράσει μία ιδέα σε τρία λεπτά» είπε ο Ζακ Μπρελ για το τραγούδι.

● Με τον Βασιλάτο και τον Λώλη τι μουσική σύνδεση υπήρξε εξαρχής;

Η ethnic jazz, οι επιρροές του Αλέκου και η προκλασική επιρροή έως την progressive rock, καθώς επίσης και η rock opera του Τάσου, όλα αυτά με ώθησαν να θέλω να φτάσω αυτά τα μεγέθη.

● Και τον Αγγελο Σφακιανάκη; Πώς τον γνωρίσατε;

Ο Αγγελος έπαιζε τότε στην «Οπισθοδρομική Κομπανία» με τον Αλέκο. Συστήθηκαμε και ξεκίνησαν όλα. Μας βάφτισε «Συνήθεις Υποπτους» και μας προστάτευε με χιούμορ και αυστηρότητα διαρκώς. Ακόμα το κάνει.

● Ερχεστε λοιπόν ως «Συνήθεις Υποπτοι» το ’96 με τη λογική της λιτότητας, την αξία της μελωδίας και του «δύσκολου» ποιητικού στίχου, την εποχή που μεσουρανεί η πίστα. Είχατε επίγνωση τότε αυτής της άτυπης «αντιπαράθεσης»;

Είχαμε την ασπίδα της καθαρότητας, της διαύγειας και της αξίας του αναστήματος του φυσικού ήχου. Στο «Μπαράκι του Βασίλη» ξεκίνησαν όλα και αποτυπώθηκαν ακριβώς στις μπομπίνες του «Συν Ενα».

● Εξ αρχής και μέχρι σήμερα το ρεπερτόριό σου ήταν συνδεδεμένο με μία κοινωνικοπολιτική άποψη. Κι αυτό έφερε και συγκεκριμένες συνεργασίες. Τελικά τίποτα δεν είναι τυχαίο κι όλα είναι αλληλένδετα;

Στο «Μπαράκι του Βασίλη», ο Αγγελος έφερε τον Γιώργο Ανδρέου να μας ακούσει, επειδή παίζαμε τη «Μικρή Πατρίδα». Την επόμενη Πέμπτη ήρθαν στο μπαράκι ο Γιώργος Νταλάρας και η Ελένη Τσαλιγοπούλου. Τον Δεκέμβριο του 1997 ηχογραφήσαμε το πρόγραμμα της Ιεράς Οδού και μας έμαθε όλη η Ελλάδα. Παράλληλα, ο Αγγελος με σύστησε στον Βασίλη Δημητρίου και ερμήνευσα τα τραγούδια του «Μεγάλου Θυμού». Ολα ξεκίνησαν και τελείωσαν τότε. Και η επιτυχία και η διάλυση.

● Και με τον Θάνο Μικρούτσικο; Οταν ανακαλείς τις συνθήκες της γνωριμίας σας, τι μουσική παίζει στο μυαλό σου;

Το καλοκαίρι του 2000 έλαβα ένα τηλεφώνημα από τον Θάνο για δύο βραδιές στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, για τα 30 χρόνια της τραγουδοποιίας του. Νόμιζα πως θα έλεγα ένα-δύο τραγούδια, ανάμεσα στα θηρία. Με έχρισε βασικό ερμηνευτή, μαζί με τη Χάρη Αλεξίου. Τότε μου εμπιστεύτηκε κι ένα ανέκδοτο τραγούδι σε στίχους του Μάνου Ελευθερίου. Ηταν ο «Αμλετ της Σελήνης»…

● Από κάποια στιγμή και πέρα λειτουργείς διττά: ως τραγουδοποιός και ερμηνευτής. Αισθάνθηκες ποτέ διχασμένος;

Ο διχασμός αποτελεί την πιο σοβαρή μετάσταση της επιτυχίας. Προσπάθησα αγωνιωδώς να νιώσω πως τα τραγούδια των άλλων τα ξανάγραφα με τη φωνή μου. Τα λόγια και τη μουσική. Ξανά πανεπιστήμιο.

● Αν ξαναγύριζες στο 1996 και τις «Μέρες Αδέσποτες», τι θα έλεγες στον νεότερο εαυτό σου να κρατήσει και τι να αφήσει;

Η Αρλέτα μου είπε: «Πρόσεχε, παιδί μου, πρόσεχε γιατί έχεις επιτυχία. Στην αποτυχία κάποιος χάνει το μυαλό του, στην επιτυχία χάνει την ψυχή του. Πρόσεχε».

● Υπάρχει κάποιο τραγούδι σου που σήμερα το ακούς και νιώθεις ότι το έχεις ξεπεράσει – ή ότι σε έχει ξεπεράσει εκείνο;

«Ο,τι περιγράφω με περιγράφει» έλεγε ο Αργύρης Χιόνης. Σε αυτό το ιατρικό ιστορικό της τραγουδοποιίας, δεν έχω ακόμα διάγνωση για το τι έχω ξεπεράσει και τι με ξεπερνάει.

● Μία εποχή η πλευρά του έντεχνου που εκπροσωπούσε ο ευρύτερος κύκλος γύρω από τον Μικρούτσικο δεχόταν κριτική ότι ήταν πολύ μίζερη κι απαισιόδοξη. Τι θα έλεγες σήμερα σ’ εκείνους που τότε το έλεγαν αυτό;

Κάποια στιγμή ο φίλος μου ο Σωκράτης Μάλαμας μου είπε: «Ολοι αυτοί που μας θεωρούν σκοτεινούς, δεν ξέρω πώς ερμηνεύουν το φως τους».

● Σε αυτή τη γιορτή των 30 χρόνων, ο Μικρούτσικος είναι απουσία ή είναι ο πιο παρών από όλους;

Σ’ αυτή τη γιορτή είναι αρκετοί οι απόντες. Τους κρατώ όλους μέσα μου και τραγουδώ μαζί τους.

«Τώρα, χαμένος στον ονείρων μου τον χάρτη,
όλο ρωτάω πώς τα ’φερε έτσι η ζωή,
αυτοί που φύγανε να με καλούν σε πάρτι
κι αυτοί που ζούνε να μου λείπουν πιο πολύ»

● Με καλεσμένους όπως ο Οδυσσέας Ιωάννου, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Μίλτος Πασχαλίδης, τι είναι αυτό που σε κάνει να νιώθεις «σπίτι» πάνω στη σκηνή;

Μου αρέσουν πολύ τα ανέκδοτα. Με τον Οδυσσέα, τον Βασίλη και τον Μίλτο περιμένω το ανέκδοτο μέλλον μας!

● Με την Αντωνοπούλου και τον Χαρούλη ποιες στιγμές ανακαλείς;

Οταν τους πρωτοάκουσα, ένιωσα την ανακούφιση πως άρχισα πια να γίνομαι παρελθόν.

● Πότε ένιωσες τελευταία φορά ότι «εκτέθηκες» πραγματικά πάνω στη σκηνή;

Οταν ο κόσμος ήξερε όλους τους στίχους από το «Ημερολόγιο».

● Τι φοβάσαι περισσότερο: να μην έχεις πια τι να πεις ή να μην ενδιαφέρεται κανείς να ακούσει;

Φοβάμαι περισσότερο το να μην ενδιαφέρομαι πια να ακούσω…

● Αν έγραφες σήμερα τις «Μέρες Αδέσποτες», ποιο θα ήταν το πιο «επικίνδυνο» τραγούδι του δίσκου;

Νομίζω το «Κορόνα-γράμματα».

● Ανήκεις σε μία γενιά και μία καλλιτεχνική τάση που προσπάθησε να κάνει τον κόσμο πιο σκεπτόμενο και πιο συνειδητοποιημένο κοινωνικά και πολιτικά. Η σημερινή εικόνα της Ελλάδας δικαιώνει αυτή την επιδίωξη;

Δυστυχώς είναι ένας Μεσαίωνας με εικονολάτρες και εικονοκλάστες.

● Αν το ’96 ήταν «Μέρες Αδέσποτες», σήμερα τι μέρες είναι;

Μέρες Αδέσποτες. Τι άλλο;

ℹ️ Χρήστος Θηβαίος: 30 Χρόνια Μέρες Αδέσποτες | Τετάρτη 3 Ιουνίου (21.00) | Θέατρο Βράχων – Μελίνα Μερκούρη | Εισιτήρια: 17€ (προπώληση), 20€ (ταμείο)