Κάνοντας αναφορά στη συζήτηση πάνω στον ρόλο και το ιστορικό νόημα της ιταλικής λογοτεχνίας της παρακμής, το έργο του Σβέβο παρουσιάζεται ως μαρτυρία ενός μεγάλου αστού συγγραφέα που ζει με κουράγιο και χωρίς υποκρισίες, τη βαθιά ανησυχία της τάξης του. Με τον τρόπο αυτό, οι σελίδες του Σβέβο βολιδοσκοπούν με προσοχή τις πιο απόκρυφες πλευρές και ανακτούν μια ειδική διάσταση και μια λειτουργία στο εσωτερικό ενός ευρύτερου πλαισίου της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.
30 Ιανουαρίου 1934
Αγαπητέ φίλε,
πήγα στο σταθμό μα κανένα τρένο δεν έφτανε (ούτε καν με καθυστέρηση) την ώρα που μου είχατε ορίσει. Λυπήθηκα πολύ.
Πότε θα περάσετε πάλι από το Παρίσι; Δεν θα μπορούσατε να μείνετε τη νύχτα εδώ;
Ευχαριστώ για το μυθιστόρημα με την αφιέρωση. Εχω δύο αντίτυπα τώρα, γιατί είχα ήδη παραγγείλει ένα στην Τεργέστη. Το διαβάζω με μεγάλη ευχαρίστηση.
Γιατί απελπίζεστε; Πρέπει να ξέρετε ότι είναι αναμφίβολα το πιο καλό από τα βιβλία σας.
Οσο για τους Ιταλούς κριτικούς δεν ξέρω.
Στείλετε όμως από ένα αντίτυπο στους: M. Valery Larbaud, M. Benjamin Cremieux, Mr. T. S. Eliot, Mr. F. M. Ford. Θα μιλήσω ή θα γράψω σχετικά σ’ αυτούς τους συγγραφείς. Θα είμαι σε θέση να γράψω περισσότερα όταν θα το έχω τελειώσει.
Προς το παρόν δύο πράγματα με ενδιαφέρουν. Το θέμα: Ποτέ δεν θα περνούσε απ’ το μυαλό μου ότι το κάπνισμα θα μπορούσε να κυριεύσει έναν άνθρωπο σε τέτοιο βαθμό.
Δεύτερον: Η χρήση του χρόνου στο μυθιστόρημα. Δεν λείπει το πνεύμα από το έργο σας και βλέπω ότι η τελευταία παράγραφος στο «Γέρασμα», «Ναι, η Αντζολίνα σκέφτεται και κλαίει, κ.λπ.», άνθισε εντυπωσιακά τα χρόνια της σιωπής. Πολλούς χαιρετισμούς στην Κυρία σας, εάν βρίσκεται εκεί. Ελπίζω ότι θα έχουμε την ευχαρίστηση να σας δούμε σύντομα.
Σας σφίγγω το χέρι. Τζέιμς Τζόις
Αντόνιο Γκράμσι – Ιταλο Σβέβο
Το 1950 δημοσιεύτηκε η πρώτη έκδοση του «Λογοτεχνία και εθνική ζωή» του Αντόνιο Γκράμσι. Ενας προσεκτικός αναγνώστης (ή άμεσα ενδιαφερόμενος για το έργο του Σβέβο) θα εστίαζε την προσοχή του σε μια σημείωση με τίτλο «Η ανακάλυψη του Ιταλο Σβέβο».
Σε λίγες γραμμές, με μεγάλη διορατικότητα, ο Γκράμσι υπογράμμιζε πολλά κομβικά σημεία της «περίπτωσης» Σβέβο και εντόπιζε τα στοιχεία της πολιτισμικής πολιτικής, τους λόγους περισσότερο ή λιγότερο καλυμμένους εθνικιστικούς, καταγγέλλοντας ταυτόχρονα την αργοπορία της ιταλικής κουλτούρας σε σχέση με την ευρωπαϊκή. Στο σημείο αυτό, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ακόμη και σήμερα, ύστερα από τόσες συζητήσεις γύρω από αυτή την «περίπτωση», οι σελίδες του Γκράμσι διατηρούν την αξία τους και τον πλούτο τους. Αλλά σ’ εκείνη τη σημείωση θα μπορούσαμε να βρούμε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο που είχε μείνει στο περιθώριο. Πράγματι, ο Γκράμσι είχε γράψει: «Ο Ιταλο Σβέβο παρουσιάστηκε στο ιταλικό λογοτεχνικό κοινό από τον Τζέιμς Τζόις, που τον είχε γνωρίσει προσωπικά στην Τεργέστη». Βέβαια πρέπει να θυμίσουμε ότι ο Ιταλο Σβέβο είχε γράψει στο παρελθόν κάποια σημειώματα στο περιοδικό «Κοινωνική κριτική», γύρω στο 1900.
«Το γέρασμα»
«Φοβάμαι ότι ο χρόνος φεύγει μέσα από τα χέρια μου και δεν νομίζω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή». Οταν ζούμε ένα τέτοιο πρόβλημα, έρχεται σε βοήθειά μας ο Ιταλο Σβέβο με «Το γέρασμα» (1898), ένα κλασικό μυθιστόρημα που αποτυπώνει τον τρόμο να μην μπορείς να ελέγχεις τον χρόνο και τις διαβαθμίσεις του. Η ιστορία του Εμίλιο και της αιώνιας ανικανότητας και αναποφασιστικότητάς του, μας μιλά για την καταρράκωση της ζωής μας και το παιχνίδι του χρόνου, υπενθυμίζοντας ότι πρέπει να αφεθούμε στη ροή του παραμένοντας στην επιφάνεια, πλέοντας σε μια ορμητική θάλασσα που γλυκά οδηγεί τους ανέμους της συνείδησής μας (μετ. Ιουλία Τσακίρη, εκδ. Νεφέλη, 1982).
-320x213.jpg)
-320x213.jpg)
