Δάκρυα για τη Ζωή

«Αυτό ήταν. Το όνειρο τέλειωσε».

Ενα ακόμα αστέρι των μυθικών ’60s, μοναδικό και ανεπανάληπτο όπως άλλωστε κάθε αστέρι, θα λάμπει τώρα από ψηλά. Η Ζωή Λάσκαρη απεβίωσε αναπάντεχα από ανακοπή καρδιάς, γαλήνια, στον ύπνο της.

Μια ζωή γεμάτη, ευτυχισμένη, έκλεισε με έναν θάνατο πρόωρο μεν, αλλά ευτυχισμένο, μέσα στην αγάπη και τη θαλπωρή. Μέσα στη ζεστασιά της οικογένειας που στερήθηκε ως παιδί και για χρόνια αναζητούσε.

Η χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου έχει σβήσει παντοτινά και η απώλεια της μεγάλης πρωταγωνίστριάς μας θυμίζει γοερά πως πια απομένουν λίγοι από εκείνους που συνετέλεσαν στο όνειρο.

Απομένουν ελάχιστοι από τους πρωτοπόρους, τους αληθινούς σταρ. Και η Ζωή ήταν μια αληθινή σταρ.

Πληγωμένη παιδικότητα

Η Ζωή Κουρούκλη γεννιέται τον χειμώνα του 1944 στη Θεσσαλονίκη. Εννέα μηνών μένει ορφανή από πατέρα. Εξίμισι χρονών χάνει και τη μητέρα της.

Ενα μικρό παιδί συνειδητοποιεί την απόλυτη μοναξιά του κόσμου. Συνειδητοποιεί πως πρέπει να παλέψει μόνη. Νιώθει πως κάτι της λείπει. Αποφασίζει να ψάξει και να το βρει. Είναι πολύ δυνατή.

Στην υπέροχη συνέντευξή της το 1992 στην Αλίκη Βουγιουκλάκη μιλά για τη γλυκόπικρη ανάμνηση αυτών των χρόνων· δεν ήταν χαρούμενη. Ισως όμως ακριβώς η έλλειψη της χαράς να ήταν η ώθηση που της έδωσε τόση τόλμη. Ισως αυτή να ήταν η πηγή της δύναμής της.

Το βάπτισμα του Φίνου

Η 15χρονη Ζωή στέφεται Σταρ Ελλάς στα καλλιστεία και για σχεδόν δύο χρόνια ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες απολαμβάνοντας το αμερικανικό όνειρο. Μια έφηβη ολομόναχη σε μια ξένη ήπειρο. Πόσο θάρρος μπορεί να χρειάζεται αυτό; Οταν αποκαλύπτεται πως είναι ανήλικη, επιστρέφει στην Ελλάδα.

Ο Φιλοποίμην Φίνος την έχει ήδη επιλέξει. Ο οραματιστής παραγωγός τής χαρίζει το καλλιτεχνικό της επίθετο και τον κύριο ρόλο στο δράμα που αποτέλεσε την αρχή της δόξας, τον «Κατήφορο».

Η Ζωή Λάσκαρη δεν ήταν αγνώμων· με ταπεινότητα πάντα έλεγε: «Ολα τα χρωστώ στον Φίνο. Εκείνος με επέβαλε. Δεν θα ήμουν τίποτα αν δεν ήταν ο Φίνος».

Δεν ξέρω αν θα ήταν ποτέ δυνατόν το άστρο της Ζωής να μη βρει τρόπο να λάμψει, όμως πιστεύω πως πράγματι κάποιες συναντήσεις είναι καθοριστικές.

Ο Φίνος πίστεψε σε ένα κορίτσι εντελώς άγνωστο. Σε ένα νέο πρόσωπο που κανείς δεν γνώριζε και που προοριζόταν να πρωταγωνιστήσει σε ένα εντελώς νέο σινεμά.

Πήρε ένα ρίσκο δηλαδή. Και νομίζω πως εκεί έγινε το θαύμα. Δύο άνθρωποι ρίσκαραν και τόλμησαν το εγχείρημα αυτού του καινούργιου είδους, γιατί πίστεψαν δυνατά σ’ αυτό και ο ένας στον άλλον.

And… action

«Ο,τι χρειάζεσαι για μια ταινία είναι ένα κορίτσι και ένα πιστόλι».

Την πολύτιμη αυτή γνώση του Ζαν-Λικ Γκοντάρ φαίνεται πως κατείχε και ο Γιάννης Δαλιανίδης, χωρίς τον οποίο το όνειρο δεν θα πραγματωνόταν.

Ναι, είναι ο σκηνοθέτης των μιούζικαλ της αθωότητας, του γέλιου και του ελληνικού καλοκαιριού. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.

Ο Δαλιανίδης είναι ο δημιουργός των πρώτων ταινιών νεανικής παραβατικότητας, ο εκφραστής ενός ρεύματος μιας διαφορετικής νεολαίας που επαναστατεί ενάντια σε κάθε τρέχουσα ηθική. Η Λάσκαρη γίνεται η μούσα του. Το ιδανικό πρόσωπο για να δώσει πνοή στις αντισυμβατικές ηρωίδες του.

Προκλητικές και θρασείες, αυτές οι femmes fatales χρησιμοποιούν το σεξ για να σκοτώσουν την πλήξη τους, να εκδικηθούν, να εξιλεωθούν. Χαρακτήρες ρεαλιστικοί μέσα στην τραγικότητά τους, διαρκώς μεταβαλλόμενοι εσωτερικά· η Στεφανία από πόρνη γίνεται Αγία.

Κατάξανθη, ψυχρή, εκλεπτυσμένα και επικίνδυνα θελκτική, η Ζωή Λάσκαρη θα μπορούσε να είναι τέλεια χιτσκοκική ηθοποιός.

Σκηνές όπως όταν στον «Κατήφορο», αποφασισμένη για τον φόνο, η Ρέα προχωράει με τα μαύρα γοβάκια της και το πιστόλι κρυμμένο στο χέρι ή όπως όταν στον «Ιλιγγο» ο Νίκος (Αλέκος Αλεξανδράκης) αποπειράται να βιάσει την Ελλη με τους «Γάμους του Φίγκαρο» ως μουσική υπόκρουση συναγωνίζονται επάξια το βρετανικό film noir, το Χόλιγουντ, την Τσινετσιτά.

Ζωή για πάντα

Με αέρα Ευρωπαίας και μινιμαλιστικό παίξιμο, η καλλονή του ελληνικού σινεμά κατέκτησε τη θέση της στο καλλιτεχνικό στερέωμα, μια θέση ανάμεσα στα ιερά τέρατα της μεγάλης οθόνης, μια θέση στην αιωνιότητα.

Oχι ασφαλώς χωρίς πόνο. Πώς γίνεται να μην αμφισβητηθεί μια ταλαντούχος ηθοποιός όταν τυχαίνει να είναι και εξαιρετικά όμορφη; Πόσο μάλλον όταν κάνει γυμνό!

Το διαβατήριο δώρο της ομορφιάς επιφέρει τρομερό φθόνο και δυσπιστία. Και η Ζωή το γιόρταζε, δεν υποκρινόταν δήθεν μετριοπάθειες και σεμνοτυφίες.

Ηταν σταρ γιατί ήταν αυθεντική. Διήνυσε τη νιότη της με πάθος και όχι αποστειρωμένα. Αληθινά εμπλεκόμενη στη ζωή, όχι αποστασιοποιημένη από φόβο μήπως φθαρεί.

Αλίμονο στον ηθοποιό που δεν ζει. Που δεν απελπίζεται, που δεν ερωτεύεται τρελά. Χωρίς δικά σου βιώματα δεν έχεις τίποτα να προσφέρεις στους ρόλους σου, που είναι άνθρωποι τρωτοί με πάθη και αδυναμίες.

Η Λάσκαρη το ήξερε αυτό πολύ καλά, γιατί ήταν μια Μεθοδική ηθοποιός. Και από όλες τις σταρ, η πιο ανθρώπινη.

Κλειστή, μα τόσο τρυφερή και δοτική. Λάτρευε τον επί 41 χρόνια σύζυγό της και τις κόρες της. Πίστευε στις σχέσεις των ανθρώπων.

Γυρνώ στη συνέντευξη στην Αλίκη, στην οποία τα δύο φωτεινά αυτά πλάσματα συζητούν για την πορεία του ελληνικού κινηματογράφου. Πόση τιμιότητα και καθαρότητα σκέψης!

Η τέχνη θρηνεί μια ύπαρξη ευαίσθητη και σπουδαία. Γλυκιά, θλιμμένη, πάντα αισθησιακή, η Ζωή ενέπνευσε και εμπνέει.

Αντίο στη Στεφανία, τη Μαίρη, την Ηλέκτρα. Αντίο στην αγαπημένη, την κυνική, αιώνια έφηβη.