Και σε Ελληνίδες δημοσιογράφους το Ευρωπαϊκό Βραβείο Daphne Caruana Galizia 2025​

Στην ερευνητική δημοσιογραφία (και) της Ελλάδας πήγε για ακόμα μια φορά το βραβείο Daphne Caruana Galizia 2025.

Η πλατφόρμα Follow the Money, η οποία αποκάλυψε τα κρυφά δίκτυα μέσω των οποίων η Ρωσία παρακάμπτει τις κυρώσεις στο εμπόριο πετρελαίου, τιμήθηκε χθες στο Στρασβούργο.

Παρούσες η Ελίζα Τριανταφύλλου από το Inside Story και η Δανάη Μαραγκουδάκη από το Solomon που συμμετείχαν στην έρευνα. 

Το ρεπορτάζ συντόνισε η πλατφόρμα ερευνητικής δημοσιογραφίας Follow the Money σε συνεργασία με μέσα ενημέρωσης από το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Νορβηγία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αποκάλυψε πώς πλοιοκτήτες από χώρες της Δύσης αποκόμισαν πάνω από 6 δισ. δολάρια πουλώντας 230 παλαιά δεξαμενόπλοια στον σκιώδη στόλο της Ρωσίας.

Στην τελετή απονομής του βραβείου, που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Τύπου Daphne Caruana Galizia  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, παρευρέθησαν η Ρομπέρτα Μετσόλα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Πίνα Πικιέρνο, αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου αρμόδια για το βραβείο, καθώς και μέλη της ανεξάρτητης πανευρωπαϊκής κριτικής επιτροπής.

Στη διάρκεια της εκδήλωσης, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, ανέφερε: «Το βραβείο Daphne Caruana Galizia αποτελεί απόδειξη της άρρηκτης σχέσης μεταξύ της ελευθερίας του Τύπου, της δημοκρατίας και της ειρήνης. Σε μια εποχή που τα αυταρχικά καθεστώτα προσπαθούν να φιμώσουν την αλήθεια και να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα, η Ευρώπη στέκεται ενωμένη πίσω από δημοσιογράφους που εκθέτουν τη διαφθορά και όλους εκείνους που αρνούνται να φιμωθούν».

Από τις 21 Μαΐου μέχρι τις 31 Ιουλίου του 2025, εκατοντάδες δημοσιογράφοι από τις 27 χώρες της ΕΕ υπέβαλαν τις υποψηφιότητές τους για το βραβείο. Η κριτική επιτροπή προέκρινε αρχικά 10 από τις 316 υποψηφιότητες και στη συνέχεια επέλεξε τον τελικό νικητή.

Λίγα λόγια για τη βραβευθείσα δημοσιογραφική έρευνα

Η πλατφόρμα ερευνητικής δημοσιογραφίας Follow the Money, σε συνεργασία με 13 ενημερωτικά μέσα και 40 δημοσιογράφους, αποκάλυψε πώς πλοιοκτήτες από χώρες της Δύσης αποκόμισαν πάνω από 6 δισ. δολάρια πουλώντας 230 παλαιά δεξαμενόπλοια στον σκιώδη στόλο της Ρωσίας.

Οι δημοσιογράφοι που συμμετείχαν στην έρευνα έφεραν στο φως το γεγονός ότι τα πλοία αυτά λειτουργούν κάτω από αδιαφανές ιδιοκτησιακό καθεστώς, συχνά χωρίς επαρκή περιβαλλοντική ασφάλιση, εγκυμονώντας έτσι σημαντικούς κινδύνους για το περιβάλλον.

Συνδυάζοντας παραδοσιακές μεθόδους της ερευνητικής δημοσιογραφίας με ανάλυση δεδομένων και δορυφορική παρακολούθηση, η ομάδα κατέγραψε το σύνθετο ιδιοκτησιακό καθεστώς των εταιρειών στις οποίες ανήκουν τα πλοία, ανέλυσε τις θαλάσσιες διαδρομές που αυτά ακολουθούν, ενώ ανέδειξε και το ανθρώπινο κόστος που έχει το εν λόγω εμπόριο, μέσα από μαρτυρίες ναυτικών που εργάζονται κάτω από εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.

Η έρευνα αποκάλυψε ένα πολύπλοκο δίκτυο ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην προσπάθεια της Ρωσίας να αποφύγει τις κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί. Οκτώ εταιρείες διαχείρισης πληρωμάτων δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, ενώ 20 τέτοιες εταιρείες εδρεύουν στην Ουκρανία.

Η έρευνα αποκάλυψε ότι 60 πλοία του σκιώδους στόλου λειτουργούσαν με προσωπικό που ανήκε σε ευρωπαϊκές εταιρείες, φανερώνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι συνηθισμένες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εμπλέκονται στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας.

Στην έρευνα συμμετείχαν τα εξής μέσα ενημέρωσης: Follow the Money (Ολλανδία), De Tijd (Βέλγιο), Süddeutsche Zeitung (Γερμανία), WDR (Γερμανία), NDR (Γερμανία), The Times (Ηνωμένο Βασίλειο), SourceMaterial (Ηνωμένο Βασίλειο), IRPIMedia (Ιταλία), OCCRP, NRK (Νορβηγία), Danwatch (Δανία), Solomon (Ελλάδα), Inside Story (Ελλάδα), Dialogue Earth.

Πληροφορίες για το βραβείο

Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia απονέμεται κάθε χρόνο με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως φόρος τιμής στη Μαλτέζα ερευνήτρια δημοσιογράφο και μπλόγκερ Daphne Caruana Galizia, η οποία δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 2017. Τιμά σπουδαία επιτεύγματα στον τομέα της δημοσιογραφίας που προωθούν ή υπερασπίζονται τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της ΕΕ, όπως η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Υποψηφιότητα για το βραβείο μπορούν να υποβάλουν επαγγελματίες δημοσιογράφοι και ομάδες δημοσιογράφων από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Δεκτές γίνονται δημοσιογραφικές έρευνες και ρεπορτάζ που έχουν δημοσιευθεί ή μεταδοθεί σε μέσα ενημέρωσης που έχουν την έδρα τους σε οποιοδήποτε από τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο ύψους 20.000 ευρώ αποδεικνύουν έμπρακτα τη στήριξη που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην ερευνητική δημοσιογραφία και τη σημασία που αποδίδει στην προστασία των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο.

Επιπλέον, σημειώνεται πως εχθές, Τρίτη 21 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διοργάνωσε σεμινάριο με τίτλο «The silencing of journalists’ voices around the world», αφιερωμένο στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι παγκοσμίως.

Έρευνες που έχουν βραβευθεί στο παρελθόν

2021 – «The Pegasus Project», με συντονιστή το Forbidden Stories

2022 – Ντοκιμαντέρ με τίτλο Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία υπό ρωσική επιρροή των Clément Di Roma και Carol Valade (ARTE/France24/Le Monde)

2023 – Συλλογική έρευνα για το ναυάγιο της Πύλου (Solomon, σε συνεργασία με την ομάδα Forensis, την εκπομπή StrgF του γερμανικού κρατικού καναλιού ARD και την εφημερίδα The Guardian)

2024 – Έρευνα για τα εξαφανισμένα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες (Lost in Europe)

Αρβανίτης: Η μνήμη της Δάφνης δεν μπορεί να είναι μόνο τελετουργική

Από το βήμα της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο αντιπρόεδρος της ευρωομάδας της Αριστεράς (The Left) και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, Κώστας Αρβανίτης, τίμησε τη μνήμη της Μαλτέζας ερευνήτριας δημοσιογράφου Δάφνης Καρουάνα Γκαλίτσια, που δολοφονήθηκε πριν από οκτώ χρόνια επειδή αποκάλυπτε την αλήθεια.

«Πόσο απέχει η Βαλέτα από τη Ρώμη και η Ρώμη από την Αθήνα;» ρώτησε ο ευρωβουλευτής, υπενθυμίζοντας πως οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων διατρέχουν την Ευρώπη από άκρη σε άκρη:

Tη δολοφονία της Δάφνης στη Μάλτα, του Γιώργου Καραϊβάζ στην Αθήνα, την πρόσφατη απόπειρα δολοφονίας του Ιταλού δημοσιογράφου Sigfrido Ranucci στη Ρώμη, αλλά και την απόπειρα απαγωγής του Νίκου Ασλανίδη από τις τουρκικές αρχές.

Ο Κώστας Αρβανίτης τόνισε ότι η μνήμη της Δάφνης δεν μπορεί να είναι μόνο τελετουργική, γιατί η ίδια η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτυγχάνει να προστατεύσει τους λειτουργούς της ενημέρωσης.

«Τιμούμε τη μνήμη της, ή τη μνήμη της αδυναμίας του πολιτικού συστήματος να παρέμβει;» είπε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι ακόμα και σήμερα οι δολοφόνοι της δεν έχουν λογοδοτήσει, ενώ η οικογένειά της δίνει μάχη ενάντια σε καταχρηστικές αγωγές εις βάρος της, οκτώ χρόνια μετά τον θάνατό της.

Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα, ένας από τους εμπνευστές του Βραβείου Daphne Caruana Galizia, ο δημοσιογράφος και πρώην ευρωβουλευτής Στέλιος Κούλογλου, διώκεται από τις ίδιες πολιτικές δυνάμεις που δηλώνουν υπερασπιστές της ελευθεροτυπίας. Ένα ακόμη δείγμα της συνενοχής και της υποκρισίας του πολιτικού συστήματος απέναντι σε ένα φαινόμενο που πλέον απειλεί ανοιχτά τη Δημοκρατία.

Ο ευρωβουλευτής της Αριστεράς κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε ουσιαστικά μέτρα:

• Σύσταση διαθεσμικής δομής προστασίας των δημοσιογράφων, με μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης και ταχείας αντίδρασης,
• Συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιογραφίας ως θεμελιώδους πυλώνα της δημοκρατίας,
• Ενίσχυση και άμεση ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας κατά των SLAPPs, ώστε να πάψει η χρήση καταχρηστικών αγωγών ως εργαλείο εκφοβισμού από κυβερνητικά και επιχειρηματικά συμφέροντα — όπως συμβαίνει σήμερα με το Documento, το tvxs, το Press Project, τους Reporters United και την Εφημερίδα των Συντακτών.

Η παρέμβαση του Κώστα Αρβανίτη εντάσσεται σε μια συνεπή πορεία υπεράσπισης της ελευθεροτυπίας και των δημοσιογράφων. Κατά την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο είχε διοργανώσει στις Βρυξέλλες την σημαντική εκδήλωση «Η δημοσιογραφία στο απόσπασμα», όπου είχε αναδειχθεί η ανάγκη δημιουργίας μιας θεσμικής ευρωπαϊκής ασπίδας απέναντι στις απειλές, τις διώξεις και τις επιθέσεις που δέχονται οι λειτουργοί της ενημέρωσης.

«Η ελευθερία του Τύπου είναι αναπόσπαστο μέρος του κράτους δικαίου. Χωρίς ανεξάρτητη ενημέρωση, η δημοκρατία λειτουργεί στα τυφλά», είχε τονίσει τότε ο ευρωβουλευτής.