Πανδημία ανασφάλειας στον δημοσιογραφικό κλάδο

Σοκ και δέος προκαλεί η κρίση του κορονοϊού στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, πολλαπλασιάζοντας το αίσθημα αγωνίας, τους φόβους και τις ανασφάλειες των εργαζομένων σε έναν ήδη πληττόμενο κλάδο που βιώνει τις τραγικές συνέπειες και της προηγούμενης κρίσης της μνημονιακής εποχής.

Τα ευρήματα της έρευνας του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Ιονίου Πανεπιστημίου «Ιστορική Ερευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες», με την επιστημονική καθοδήγηση του αντιπρύτανη, καθηγητή Κώστα Αγγελάκου, είναι άκρως διαφωτιστικά για τα νέα, ακόμη πιο ζοφερά δεδομένα που διαμορφώνονται στο τοπίο των ΜΜΕ, με τους επαγγελματίες του κλάδου να προεξοφλούν ότι με «όχημα» την πανδημία θα ακολουθήσουν μειώσεις αποδοχών και κύμα μαζικών απολύσεων.

Τις παραπάνω δυσοίωνες εκτιμήσεις και τον τρόμο μπροστά στο αύριο επιβεβαιώνουν οι απαντήσεις που έδωσαν στα σχετικά ερωτήματα και πιο ειδικά το γεγονός ότι 1 στους 4 (25% των ερωτηθέντων) παραδέχεται ότι η κρίση του κορονοϊού έχει ήδη μειώσει τις αποδοχές του, ενώ περισσότεροι από 8 στους 10 (82,3%) εκτιμούν ότι μετά τις αναστολές συμβάσεων έρχεται «τσεκούρι» στους μισθούς και απώλεια θέσεων εργασίας.

Τηλεργασία

Εξίσου εντυπωσιακό είναι το εύρημα ότι ποσοστό 76,3% εκτιμά πως η τηλεργασία ανοίγει τον δρόμο για μικρότερες αποδοχές και απολύσεις. Η καχυποψία για την εργασία εξ αποστάσεως φαίνεται και από τις απαντήσεις στο ερώτημα εάν δίνει άνεση χρόνου στο ρεπορτάζ, καθώς το 51,3% απαντά αρνητικά. Ισχυρό πάντως είναι και το «ναι» με το 38,4% να απαντά θετικά, ενώ 6,5% αποφεύγει να δώσει απάντηση.

Αξιοσημείωτα είναι, επίσης, τα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η πανδημία άλλαξε τα «εργαλεία» δουλειάς των δημοσιογράφων, καθώς η συντριπτική πλειονότητα κάνει πλέον χρήση των νέων τεχνολογιών, όπως το skype και το messenger. Υπό μία έννοια, αυτό έχει την εξήγησή του, αφού η κρίση της πανδημίας έσπρωξε τους περισσότερους να αλλάξουν τα εργαλεία δουλειάς και να στραφούν στις νέες τεχνολογίες, λόγω υποχρέωσης να τηρούν αποστάσεις από τις πηγές τους.

Στο πλαίσιο αυτό, το 84,9% δηλώνει ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης έκανε «περισσότερη χρήση των νέων τεχνολογιών» (Skype, viber, messenger κ.λπ.), ενώ μόλις 14,8% απαντά «όσο και πριν». Για παρόμοιο λόγο, δηλαδή την τήρηση αποστάσεων που ήταν βασική οδηγία των ειδικών, σχεδόν «εξαφανίστηκε» η διά ζώσης συνέντευξη, καθώς μόλις το 11,7% των ερωτηθέντων «τόλμησε» κάτι τέτοιο. Οι περισσότεροι (70,6% αθροιστικά) προτίμησαν είτε τη συνέντευξη μέσω skype (35,4%) είτε μέσω τηλεφώνου (35,2%), προκειμένου να αντλήσουν πληροφορίες για το ρεπορτάζ τους.

Παράλληλα, αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι το 61,5% (περισσότεροι δηλαδή από 6 στους 10) αναγνωρίζει ότι το κράτος (κυβέρνηση, υπουργείο Υγείας κ.λπ.) ήταν η βασική πηγή για το ρεπορτάζ. Αξιο προσοχής είναι πάντως και το γεγονός ότι το 90,1% όσων «έψαξαν» πηγές πέραν των κρατικών για το ρεπορτάζ τους, χρησιμοποίησαν και δεύτερη πηγή που να προέρχεται από τον επιστημονικό χώρο. Μοιρασμένες είναι, τέλος, οι απαντήσεις στο εάν η κρίση του κορονοϊού οδηγεί σε περιορισμό της ελευθερίας του δημοσιογραφικού λόγου, καθώς το 48,7% απαντά θετικά, ενώ το 46% αρνητικά.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 29 Απριλίου έως και τις 10 Μαΐου με τη συμμετοχή 372 δημοσιογράφων, ενώ η συλλογή των δεδομένων έγινε με χρήση ηλεκτρονικού αυτοσυμπληρούμενου ερωτηματολογίου. Πολύτιμη ήταν η συμβολή στην επεξεργασία των στοιχείων της πολιτικής αναλύτριας της RASS Μαρίας Καρακλιούμη, αλλά και του μεταπτυχιακού φοιτητή του προγράμματος, δημοσιογράφου Χρήστου Κιούπη.

Ο αντιπρύτανης του Ιονίου Πανεπιστημίου και διευθυντής σύνταξης του περιοδικού «Νέα Παιδεία», καθηγητής Κώστας Αγγελάκος σε δήλωσή του στην «Εφ.Συν.» τόνισε: «Η πραγματοποίηση της έρευνας αποδεικνύει αρχικά την ερευνητική ετοιμότητα και τα άμεσα αντανακλαστικά του Ιονίου και του ελληνικού Πανεπιστημίου γενικότερα στη μελέτη και προσέγγιση νέων ζητημάτων που προέκυψαν την περίοδο της πανδημίας. Παράλληλα, αναδεικνύει την ιδιαίτερη ανησυχία των ανθρώπων της δημοσιογραφίας για το επαγγελματικό τους μέλλον αλλά κυρίως τον διχασμό και τα πολλά διλήμματα που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν την περίοδο αυτή στην ελεύθερη και δημιουργική άσκηση του έργου τους».