Ακρίβεια: Γιατί οι εξαγγελίες Μητσοτάκη βουλιάζουν στα Στενά του Ορμούζ

Οι αγορές, οι οικονομικοί παράγοντες και οι κυβερνήσεις δεν περίμεναν ότι το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα κινδύνευε να καταρρεύσει τόσο γρήγορα – μεταξύ αυτών και οι παράγοντες της ελληνικής οικονομίας και το επιτελείο του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Είχαν λοιπόν αρχίσει να σχεδιάζουν με βάση την υπόθεση ότι οι τιμές του πετρελαίου και το γεωπολιτικό ρίσκο εξαιτίας του πολέμου στη Μ. Ανατολή είχαν απομακρυνθεί για το προβλεπτό χρονικό διάστημα. Αυτό που δεν είχαν υπολογίσει είναι πως δεν έχει λυθεί το σημαντικότερο πλέον ζήτημα της αντιπαράθεσης: ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ και η επιβολή τελών διέλευσης και ασφάλειας.

Η νέα εμπλοκή έχει να κάνει με αυτό και αυτά τα νέα έχουν θετική και αρνητική πλευρά. Η θετική είναι πως δεν διακυβεύεται «επί της αρχής» μια γενικευμένη επανέναρξη του πολέμου – γι’ αυτό οι αγορές πετρελαίου είναι μεν ανήσυχες αλλά όχι πανικοβλημένες, με την τιμή του brent να έχει σκαρφαλώσει στα 85 δολάρια το βαρέλι, αλλά χωρίς τάσεις περαιτέρω εκτίναξης. Η αρνητική είναι πως το ζήτημα στο οποίο έχουν «κολλήσει» οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν δεν έχει εύκολη λύση. Παρόλο που ο Τραμπ μάς έχει συνηθίσει σε κυβιστήσεις και στροφές 180 μοιρών, από τη στιγμή που έθεσε ο ίδιος ζήτημα «διοδίων» 20% για λογαριασμό των ΗΠΑ, κατά γεωπολιτική ειρωνεία «νομιμοποίησε» το ιρανικό αίτημα και έθεσε όριο γεωπολιτικής αξιοπρέπειας για τις ΗΠΑ αν ηττηθούν σε αυτή την αντιπαράθεση.

Το συμπέρασμα είναι πως εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με τα γνωστά «διαπραγματευτικά διήμερα» της προηγούμενης περιόδου, αλλά με μια εμπλοκή «μεσαίου βεληνεκούς» με άδηλη κατάληξη.

Είναι πολλά τα λεφτά…

Πέρα από το γεωπολιτικό ρίσκο της νέας εμπλοκής, το οικονομικό της αντικείμενο είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Ανάλογα με το ποσοστό «διοδίων» και τον τρόπο υπολογισμού τους, τα ετήσια έσοδα υπολογίζονται σε 15 (συντηρητικός υπολογισμός) έως… 200 δισ. δολάρια (τραμπικός υπολογισμός). Συγκεκριμένα:

• Υπολογισμός Τραμπ: το «τέλος προστασίας» 20% που εξήγγειλε ο Τραμπ -και απέσυρε σε ένα 24ωρο- θα μπορούσε να αποφέρει από 160 έως και 200 δισ. δολάρια ετησίως. Το τέλος αυτό επρόκειτο να εφαρμοστεί επί της εμπορικής αξίας του φορτίου των πλοίων (ο Μπράντον Ντάνιελς, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης της αλυσίδας εφοδιασμού Exiger, δήλωσε στην εφημερίδα The Post ότι ο ετήσιος όγκος του διεθνούς εμπορίου στο στενό ήταν μεταξύ 880 και 970 δισεκατομμυρίων δολαρίων πριν από τον πόλεμο).
• Υπολογισμός Ιράν: στην περίπτωση του Ιράν, το τέλος διέλευσης θα υπολογιζόταν ανά πλοίο και διέλευση. Με βάση αυτό, είχαν διαρρεύσει από το Ιράν διαφορετικές εκτιμήσεις. Σύμφωνα με αυτές, αρχική εκτίμηση του ιρανικού Κοινοβουλίου (Απρίλιος 2026), που αφορούσε πληρωμή σε ιρανικά ριάλ για την ενίσχυση του νομίσματος, εκτιμούσε τα ετήσια έσοδα σε 15 δισ. δολάρια. Τον Ιούνιο του 2026 η εκτίμηση του Ιράν αναβαθμίστηκε σε 40 δισ. δολάρια. Κάποιες άλλες εκτιμήσεις Ιρανών στελεχών και οικονομολόγων ανεβάζουν τα έσοδα σε 60 – 80 δισ. δολάρια, στο σενάριο επιβολής σκληρών τιμολογίων σε κάθε είδους εμπόρευμα.

Το ειρωνικό σχόλιο του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, σε απάντηση του «τέλους προστασίας» 20% του Τραμπ («ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο. Οποιος παρέχει ασφάλεια στα πλοία πρέπει να αποζημιώνεται. Το 20% είναι πολύ, εμείς θα είμαστε πιο δίκαιοι») παραπέμπει μάλλον σε ετήσιο έσοδο περί τα 40 δισ. δολάρια.

Οι οικονομικές συνέπειες

Για όσο διαρκέσει αυτή η εμπλοκή, οι οικονομικές συνέπειες θα είναι σημαντικές – τόσο ώστε να αλλάζουν ξανά το σενάριο για τους παράγοντες της οικονομίας και τις αγορές. Οι πληθωριστικές πιέσεις θα διατηρηθούν διαψεύδοντας τις ελπίδες για αποκλιμάκωση και άρα αποφυγή αύξησης των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Καθώς οι διεθνείς αγορές ομολόγων είναι σε πολύ «ευαίσθητη» κατάσταση, αυτή η νέα αλλαγή σεναρίου με τον πληθωρισμό και τα επιτόκια μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη θρυαλλίδα. Ο πληθωρισμός όμως αφορά επίσης τόσο τις κοινωνίες όσο και την οικονομία συνολικά (ρυθμοί ανάπτυξης), με τα σενάρια ανακούφισης να τίθενται σε αναστολή. Για την ελληνική κυβέρνηση, που είναι σε πλήρη προεκλογικό σχεδιασμό, η αλλαγή σεναρίων, ιδιαίτερα αν διαρκέσει, θα είναι μια οικονομική και πολιτική «καταστροφή». Οπως δείχνει ο παρατιθέμενος πίνακας, ήδη η νέα αύξηση τιμών μεταφράζεται μέσα σε αυτή τη βδομάδα σε επιβάρυνση αντί για την περίφημη ελάφρυνση των 10 λεπτών στη βενζίνη και των 5 λεπτών στο πετρέλαιο ντίζελ. Αν η εμπλοκή διαρκέσει, θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν συνολικά τα κυβερνητικά σχέδια για να αντιμετωπίσουν τις νέες ισχυρές πιέσεις στο μέτωπο της ακρίβειας.

Δυναμίτης στα «φιλολαϊκά» σχέδια της κυβέρνησης

Εχει ήδη εξανεμιστεί στην πράξη από τις αυξήσεις η παρέμβαση της κυβέρνησης στην αγορά για μείωση 10 λεπτών στην τιμή της βενζίνης και 5 λεπτών στην τιμή του ντίζελ

Στον αέρα τινάζει όλους τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και τη διαμόρφωση ενός κοινωνικού προφίλ -με στόχο ακόμη και πρόωρη προσφυγή στις κάλπες- η συνέχιση του πολέμου ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, καθώς προκαλείται άνοδος των τιμών ενέργειας και κατ’ επέκταση εκτίναξη του πληθωρισμού.

Την προηγούμενη εβδομάδα νέα έκθεση του ΔΝΤ προέβλεψε υποχώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης λόγω του πολέμου, κάτι που έχει ακόμη χειρότερες επιπτώσεις για χώρες σαν την Ελλάδα. Επίσης το Ταμείο εκτίμησε νέα άνοδο των πληθωριστικών πιέσεων στις οικονομίες.

Την ίδια ημέρα που είδε το φως της δημοσιότητας η έκθεση του ΔΝΤ, ο επικεφαλής οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Ρολφ Ρ. Στράουχ, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας προειδοποιώντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να δημιουργήσουν νέες αναπτυξιακές προοπτικές και δημοσιονομικά «μαξιλάρια», προκειμένου να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο μιας νέας οικονομικής κρίσης. Ο ίδιος σημείωνε ότι το δυσμενέστερο σενάριο που περιλαμβάνει τη συνέχιση του πολέμου θα δημιουργούσε ιδιαίτερα δύσκολες οικονομικές συνθήκες και θα αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο ύφεσης στην ευρωζώνη και φυσικά το δημόσιο χρέος των κρατών.

Στη βάση όλων αυτών μοιάζουν δύσκολα διαχειρίσιμες και σίγουρα όχι μέσα στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς οι επιπτώσεις της συνέχισης του πολέμου στην ελληνική οικονομία. Η χώρα μας έχει πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Η συνέχιση του πολέμου θα επιδεινώσει ακόμη περισσότερο τις τιμές στα καύσιμα και σε όλα τα αγαθά με άμεση και εμφανή επίδραση στην τσέπη του πολιτών καθώς θα ακριβύνουν ή θα μείνουν πολύ υψηλές οι τιμές στα είδη πρώτης ανάγκης ενώ θα τιναχθεί στον αέρα οποιαδήποτε προσπάθεια για συγκράτησή τους όπως σχεδιάστηκε στην πρόσφατη συμφωνία κυρίων, μεταξύ κυβέρνησης και παραγόντων της αγοράς, που έγινε στο μέγαρο Μαξίμου στα τέλη Ιουνίου.

Εννοείται επίσης πως ήδη έχει εξανεμιστεί στην πράξη από τις αυξήσεις η παρέμβαση της κυβέρνησης στην αγορά για μείωση 10 λεπτών στην τιμή της βενζίνης και 5 λεπτών στην τιμή του ντίζελ. Μια συνέχιση του πολέμου θα προκαλέσει ακόμη χειρότερες επιπτώσεις για το σύνολο της οικονομίας καθώς το φθινόπωρο το οικονομικό επιτελείο -με βάση αυτά τα δεδομένα- θα υποχρεωθεί να αναθεωρήσει επί τα χείρω τους στόχους του τρέχοντος προϋπολογισμού αλλά κι εκείνου για το 2007.

Με αυτά τα δεδομένα μάλλον ακυρώνεται ένα «φιλολαϊκό» κυβερνητικό αφήγημα το οποίο θα ήταν χρήσιμο για μια πρόωρη προσφυγή στις κάλπες το φθινόπωρο. Στο πλαίσιο αυτό το μέγαρο Μαξίμου ετοιμάζει εναλλακτικά πακέτα όπως αύξηση του κατώτατου μισθού πάνω από τα 950 ευρώ για το 2027. Λέγεται δε πως αν τελικά αποφασιστεί αυτό το μέτρο θα εξαγγελθεί στη ΔΕΘ και θα δοθεί τον Φεβρουάριο του 2027.