efsyn.gr
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Μετάφραση: Χρήστος Καλλιμάνης

Στις 30 Οκτωβρίου ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο εξερράγη σε έναν δρόμο στην περιοχή Αλ Χουρίγια της Βαγδάτης σκοτώνοντας τουλάχιστον οκτώ ανθρώπους και τραυματίζοντας περισσότερους από τριάντα. Τουλάχιστον αυτό μετέδωσαν τα μέσα ενημέρωσης, ωστόσο οι εικόνες που ήλθαν στη δημοσιότητα από τις κάμερες ασφαλείας παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα.

Άνθρωποι έτοιμοι να τρέξουν στο σημείο παριστάνοντας τους νεκρούς και περιμένοντας να τους «μαζέψει» το ιατρικό προσωπικό από το ασθενοφόρο που έφθασε στο σημείο. Τι συνέβη όμως στην πραγματικότητα;

η δημοσιογραφική ομάδα του bellingcat πραγματοποίησε μια εξονυχιστική έρευνα και παρουσιάζει τα γεγονότα αυτής της ενδιαφέρουσας έκρηξης βόμβας στη Βαγδάτη. Παρουσιάζονται και αναλύονται όλες οι πηγές και η αλήθεια γύρω από το περιστατικό είναι για την «κατανοήσουν» όπως επιθυμούν οι αναγνώστες.

Πηγές – Αρχικές αναφορές

Η πρώτη αναφορά για τη βόμβα στη Βαγδάτη φέρεται να είναι ένα tweet που δημοσιεύθηκε στις 16.11 (τοπική ώρα) στις 30 Οκτωβρίου. Αναφέρει ότι ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο εξερράγη στην περιοχή Αλ Χουρίγια.

Περίπου 50 λεπτά αργότερα (στις 16.58 τοπική ώρα) τα πρώτα νούμερα με τις απώλειες μεταδίδονται στο Twitter. 13 άνθρωποι είναι νεκροί και τραυματίες από την έκρηξη.

Το διεθνές πρακτορείο Reuters δημοσίευσε την είδηση στις 18,08 (τοπική ώρα). Το παγιδευμένο αυτοκίνητο ήταν παρκαρισμένο σε έναν εμπορικό δρόμο της περιοχής στο βόρειο τμήμα της Βαγδάτης και από την έκρηξη σκοτώθηκαν οκτώ άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι τριάντα. Αυτά μεταδίδει το πρακτορείο επικαλούμενο αστυνομικούς και ιατρικό προσωπικό.

Το Associated Press παρουσίασε ένα αντίστοιχο δημοσίευμα επικαλούμενο πηγές από την ιρακινή αστυνομία. Άλλα μέσα ενημέρωσης, όπως οι New York Times και η αγγλική έκδοση του Al Jazeera χρησιμοποίησαν το ρεπορτάζ του AP για να καλύψουν το θέμα.

Βίντεο από το Russia Today

Μια ημέρα μετά, το Russia Today (στην αραβική του υπηρεσία) δημοσίευσε ένα βίντεο, στις 18.04 τοπική ώρα, με την επόμενη ημέρα από την έκρηξη της βόμβας. Το συνοδευτικό κείμενο αναφέρεται στο ρεπορτάζ του Reuters σημειώνοντας ότι οι εικόνες που φαίνονται στο βίντεο είναι από το ίδιο περιστατικό που μετέδωσε το Reuters. Στο βίντεο υπήρχε και ανταπόκριση, ενώ το ίδιο βίντεο μετέδωσε και η ιστοσελίδα Global News.

Φωτογραφίες από το Associated Press

Ένας φωτογράφος του AP, ο Καρίμ Καντίμ, δημοσίευσε τέσσερις φωτογραφίες από το σημείο της έκρηξης. Σύμφωνα με το συνοδευτικό κείμενο οι φωτογραφίες δείχνουν τις συνέπειες της «θανατηφόρας έκρηξης που χτύπησε μια δημοφιλή αγορά φρούτων και λαχανικών σε εμπορικό δρόμο της Βαγδάτης». Οι φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν από πάρα πολλά μέσα ενημέρωσης για να καλυφθεί φωτογραφικά η είδηση.

Υλικό από τις κάμερες ασφαλείας

Το απόγευμα της 31ης Οκτωβρίου το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας καταγράφει μια εντελώς διαφορετική εικόνα από το περιστατικό. Κανένας νεκρός, καθόλου φρίκη, αλλά μόνο άνθρωποι να τρέχουν προς ένα αυτοκίνητο το οποίο μόλις εξερράγη. Μετά κάθονται στο έδαφος προσποιούμενοι τους νεκρούς ή τους τραυματίες. Το βίντεο που εμφανίζεται στην ιστοσελίδα είναι μια μαγνητοσκόπηση της πραγματικής εικόνας από τις κάμερες ασφαλείας, πιθανώς από υπολογιστή.

Το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας εμφανίστηκε σε μια πιο μικρή εκδοχή για πρώτη φορά στις 31 Οκτωβρίου (20.49 τοπική ώρα) στο Twitter. Μια πιο μεγάλη εκδοχή (2.15 λεπτά) δημοσιεύθηκε από τι INP στο Twitter την 1η Νοέμβρη (14.05 τοπική ώρα). 

Το βίντεο ξεκινά με έναν άνδρα ντυμένο με ένα λευκό πουκάμισο και μαύρο παντελόνι να κοιτάει μέσα σε ένα αμάξι το οποίο εξερράγη μερικά δευτερόλεπτα αργότερα. Ένα άσπρο φορτηγάκι Toyota τον περιμένει στην άλλη πλευρά του δρόμου. Ένας άλλος άνδρας φαίνεται μέσα στο όχημα. Δεκατέσσερα δευτερόλεπτα αργότερα το φορτηγάκι φεύγει και μετά από δέκα δευτερόλεπτα σημειώνεται η έκρηξη. Δεν φαίνεται κανένας άνθρωπος κοντά στο αυτοκίνητο τη στιγμή της έκρηξης.

Το όχημα πιάνει φωτιά και, μετά από δέκα δευτερόλεπτα, δεκαπέντε άνδρες τρέχουν προς το σημείο. Δύο από αυτούς συνεχίζουν να τρέχουν και φεύγουν από την εικόνα, ενώ επτά από αυτούς πέφτουν στο έδαφος σαν να είναι τραυματισμένοι ή νεκροί. Οι υπόλοιποι εμφανίζονται να φωνάζουν με σηκωμένα τα χέρια.

Μερικά δευτερόλεπτα αργότερα ένα λευκό όχημα ή βαν, ίσως ασθενοφόρο, φθάνει στο σημείο και ορισμένοι από τους «τραυματίες» μεταφέρονται μέσα σε αυτό προτού το βίντεο σταματήσει.

Το βίντεο του INP+ (Iraq Network Press)

Στις 2 Νοεμβρίου (13.21 τοπική ώρα) το INP δημοσιεύει ένα ακόμη βίντεο διάρκειας 2 λεπτών και 20 δευτερολέπτων το οποίο δείχνει το σημείο λίγο μετά την έκρηξη όταν φθάνει ένα όχημα της πυροσβεστικής. Από το αυτοκίνητο βγαίνει καπνός, ενώ στο έδαφος εμφανίζεται κάτι που μοιάζει με αίμα.

Η σελίδα Facebook της Αλ Χουρίγια

Δύο φωτογραφίες και ένα βίντεο από το σημείο ανέβηκαν στις 30 Οκτωβρίου σε μια σελίδα στο Facebook που επικεντρώνεται στην περιοχή Αλ Χουρίγια. Το υλικό είναι από την ίδια περιοχή, ενώ η ανάρτηση στο Facebook αναφέρει μόνο «ελαφρά τραυματίες». Απεικονίζεται ένα ασθενοφόρο, αλλά και το πυροσβεστικό όχημα που εμφανίζεται στο βίντεο του INP.

Ανάλυση

Όλες οι διαθέσιμες πηγές (τρία βίντεο, τέσσερις φωτογραφίες) δείχνουν την ίδια περιοχή.

Η περιοχή αυτή όντως εντοπίζεται στην περιοχή της Αλ Χουρίγια με την ακριβή τοποθεσία να είναι η ακόλουθη: 33.3534106, 44.3075556 (Wikimapia, TerraServer).

Υπάρχουν αρκετά διακριτά χαρακτηριστικά στο υλικό που επιτρέπουν τον εντοπισμό του σημείο, όπως τα δέντρα, τα κτίρια, ένας μεγάλος φοίνικας και μια διαφημιστική πινακίδα.

Ο δρόμος στον οποίο ήταν παρκαρισμένο το αυτοκίνητο βρίσκεται μεταξύ δύο σχολείων και συνδέεται με την κεντρική οδό της Αλ Χουρίγια.

Ημερομηνία

Η ημερομηνία του περιστατικού, όπως μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης, είναι η 30η Οκτωβρίου χωρίς, ωστόσο, να δίνεται πραγματική ώρα. Το Reuters μετέδωσε το περιστατικό στις 17.08 (τποική ώρα), ενώ η πρώτη επίσημη αναφορά έγινε μέσω Twitter στις 16.11 (τοπική ώρα).

Το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας τοποθετείται τις 30 Οκτωβρίου και ώρα 3.39, ενώ από τις εικόνες του βίντεο φαίνεται πως είναι απογευματινή ώρα, καθώς οι σκιές συμπίπτουν με τη θέση του ήλιου. Το αυτοκίνητο εκρήγνυται όταν η ώρα στην κάμερα ασφαλείας δείχνει 3.40.

Το δεύτερο βίντεο από το INP το οποίο δείχνει το αυτοκίνητο μετά την έκρηξη φέρεται να έχει ημερομηνία 30 Οκτωβρίου. Εάν ισχύει αυτό τότε πρόκειται για το τέλος της μέρας με μεγάλες σκιές στους δρόμους και το φως του ήλιου να έρχεται από τα δυτικά.

Ωστόσο υπάρχουν κάποια παράξενα σημεία αναφορικά με τον καθορισμό της ώρας. Ο τοίχος πίσω από το αυτοκίνητο στην κάμερα ασφαλείας είναι ήδη καμένος σαν να είχε πάρει φωτιά κάτι εκεί και πιο παλιά. Αυτό είναι αξιοσημείωτο γιατί το βίντεο του Russia Today φαίνεται πως δείχνει αυτά τα φλεγόμενα σημεία ως το σημείο της έκρηξης.

Ένας κάτοικος της Βαγδάτης επισκέφθηκε το σημείο στις 5 Νοεμβρίου και έγραψε στο Twitter: Στον τοίχο αυτό στοιβάζονται σκουπίδια από καταληψίες που ζουν σε κοντινό σημείο. Αρκετά συχνά καίνε τα σκουπίδια. Μάλιστα έστειλε και ένα βίντεο που δείχνει όντως μια μεγάλη ποσότητα σκουπιδιών στοιβαγμένη στο σημείο όπου ήταν παρκαρισμένο το αυτοκίνητο.

Συζητήσεις και θεωρίες

Για το βίντεο έχει γίνει ήδη πολλή συζήτηση στα αραβικά social media με πολλές θεωρίες να παρουσιάζονται.

Η πρώτη θεωρία κάνει λόγο για σκηνοθετημένη επίθεση από Σιίτες για να πυροδοτήσουν αντιδράσεις κατά Σουνιτών στο Ιράκ. Η γειτονιά της Αλ Χουρίγια είναι κυρίως σιιτική με τους σουνίτες να αποτελούν μόνο το ένα τέταρτο του πληθυσμού. Σύμφωνα με το MEMO (Middle East Monitor) ο ιρακινός τηλεοπτικός σταθμός Al Rafidain ανέφερε ότι η έκρηξη σκηνοθετήθηκε από τις αρχές του Ιράκ ώστε να δικαιολογηθούν οι πολιτικές περιθωριοποίησηα κατά της σουνιτικής κοινότητας, αλλά και για να ενθαρρύνουν τους πολίτες να κάνουν τα… στραβά μάτια στη βία που υπόκεινται.

Ωστόσο το πρακτορείο ειδήσεων Αμάκ, το οποίο έχει σχέσεις με το Ισλαμικό Κράτος, ανέφερε ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε από τον ISIS.

Υπάρχει, ακόμη, και η θεωρία πως όλα ήταν ένα κινηματογραφικό σετ. Μία ανάρτηση στο  Facebook από τον Αχμάντ Αμπου Αλ Χασάν αναφέρει ότι όλα ήταν μια… παρεξήγηση. Από τις 3 Νοεμβρίου το ποστ αυτό έχει σβηστεί.

Για την θεωρία περί «κινηματογραφικού σετ» πάντως έχουν διατυπωθεί ορισμένες αμφιβολίες καθώς δεν είναι ορατές κινηματογραφικές κάμερες ή σημάδια που να δείχνουν ότι πραγματοποιείται γύρισμα στο σημείο. Εάν όντως πρόκειται για σκηνή από ταινία, τότε εγείρεται το ερώτημα γιατί το Russia Today και το Associated Press τράβηξαν πλάνα και φωτογραφίες από το σημείο της έκρηξης.

Τα συμπεράσματα της ομάδας

Η ομάδα του Bellingcat συμπεραίνει τα εξής:

  • Όλο το υλικό που σχετίζεται με το περιστατικό προέρχεται από την ίδια περιοχή στην Αλ Χουρίγια
  • Μια έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου όντως συνέβη, αλλά το μοναδικό υλικό από τη στιγμή της έκρηξης δείχνει ανθρώπους να προσποιούνται τους νεκρούς ή τους τραυματίες.
  • Το Russia Today και το Associated Press δημοσίευσαν υλικό από την περιοχή και ισχυρίστηκαν ότι ήταν πλάνα από το σημείο της έκρηξης στο οποίο σκοτώθηκαν αρκετοί άνθρωποι, ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική εικόνα.

Το ζήτημα, βέβαια, παραμένει το ποιος και γιατί σκηνοθέτησε μια έκρηξη βόμβας;

Πηγή: www.bellingcat.com