Axios: ΗΠΑ και Ιράν είναι κοντά σε «μονοσέλιδη» συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου

Ο Λευκός Οίκος πιστεύει ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ιράν σχετικά με ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου και τον καθορισμό ενός πλαισίου για πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις σε ό,τι αφορά τα πυρηνικά, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο άλλες πηγές που επικαλείται το Axios.

Οι ΗΠΑ αναμένουν απαντήσεις από τους Ιρανούς σε πολλά βασικά σημεία κατά το επόμενο 48ωρο. Σύμφωνα πάντως με την ιστοσελίδα, δεν έχει επικυρωθεί τίποτα ακόμη, αν και οι πηγές αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η συμφωνία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τη δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ σε ό,τι αφορά τον πυρηνικό εμπλουτισμό, τη συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις τους και να απελευθερώσουν δισεκατομμύρια σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια καθώς και την άρση των περιορισμών στη διέλευση πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ και από τις δύο πλευρές.

Πολλοί από τους όρους που παρατίθενται στο εν λόγω υπόμνημα θα εξαρτηθούν από το εάν θα επιτευχθεί μια τελική συμφωνία, αφήνοντας ανοιχτο το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου ή μιας παρατεταμένης αβεβαιότητας, κατά την οποία οι συγκρούσεις θα έχουν μεν τερματιστεί, αλλά τίποτα δεν έχει πραγματικά επιλυθεί.

Παραμένουν οι επιφυλάξεις

Ο Λευκός Οίκος πιστεύει ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη και μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ των διαφόρων «σχολών» σκέψης εντός της. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί για το αν θα επιτευχθεί συμφωνία ακόμη και σε αρχικό στάδιο.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Axios, αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν εκφράσει και αισιοδοξία για μια συμφωνία σε ορισμένα ζητήματα κατά τη διάρκεια των προηγούμενων διαπραγματεύσεων και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου, αν και δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε αυτήν.

Ωστόσο, οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Axios ότι η απόφαση του Τραμπ να αναστείλει το «Σχέδιο Ελευθερίας» για τα Στενά του Ορμούζ και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας, βασίστηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.

Τι προβλέπει το μονοσέλιδο μνημόνιο

Το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης (MOU) 14 σημείων βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, τόσο άμεσα όσο και μέσω μεσολαβητών.

Στην τρέχουσα μορφή του, το εν λόγω μνημόνιο θα κηρύξει το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου 30 ημερών διαπραγματεύσεων για μια λεπτομερή συμφωνία με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ.

Οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη, ανέφεραν δύο πηγές.

Οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυτιλία μέσω του Ορμούζ καθώς και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ, θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου 30 ημερών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.

Εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα είναι σε θέση να θέσουν εκ νέου σε εφαρμογή τον αποκλεισμό ή να συνεχίσουν τις στρατιωτικές δράσεις, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Σε τι πρέπει να δεσμευτούν Ιράν και ΗΠΑ

Η διάρκεια του μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου βρίσκεται υπό  διαπραγμάτευση, με τρεις πηγές να λένε ότι θα είναι τουλάχιστον 12 χρόνια και μία άλλη πηγή να τοποθετεί ένα διάστημα 15 ετών ως το πιθανότερο σενάριο. Σημειώνεται ότι το Ιράν πρότεινε ένα πενταετές μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό, αλλά οι ΗΠΑ απαίτησαν εικοσαετία.

Οι ΗΠΑ θέλουν να εισαγάγουν μια διάταξη σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε ιρανική παραβίαση του εμπλουτισμού θα παρατείνει το μορατόριουμ, ανέφερε η πηγή. Μετά τη λήξη του, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο στο χαμηλό επίπεδο του 3,67%.

Επιπλέον, το Ιράν θα δεσμευτεί, στο πλαίσιο του μνημονίου συνεργασίας, να μην επιδιώξει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ή να διεξάγει δραστηριότητες σχετικές με τον οπλισμό.

Σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο, τα μέρη συζητούν επίσης και για μια ρήτρα, με βάση την οποία το Ιράν θα δεσμευτεί να μην λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Το Ιράν θα δεσμευτεί επίσης σε ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνίδιων ελέγχων από τον ΟΗΕ, σύμφωνα με τον αξιωματούχο.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν, στο πλαίσιο του μνημονίου, σε μια σταδιακή άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν καθώς και στη σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιρανικά κεφάλαια που έχουν παγώσει σε όλο τον κόσμο.

Πιθανή συμφωνία για το ουράνιο

Δύο πηγές με γνώση του θέματος ισχυρίστηκαν επίσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να συμφωνήσει στο να απομακρύνει το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού από τη χώρα, μια βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ που η Τεχεράνη έχει μέχρι στιγμής απορρίψει.

Μία πηγή ανέφερε μάλιστα ότι μια επιλογή που συζητείται είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τρίτη ότι «δεν χρειάζεται να έχουμε τη συμφωνία έτοιμη σε μία μέρα».

«Αυτό είναι [ένα ζήτημα] εξαιρετικά περίπλοκο και τεχνικό. Πρέπει όμως να έχουμε μια διπλωματική λύση που να είναι πολύ σαφής από την αρχή σχετικά με τα θέματα για τα οποία είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν και την έκταση των παραχωρήσεων που είναι διατεθειμένοι να κάνουν», πρόσθεσε μεταξύ άλλων.

Ο Ρούμπιο, ωστόσο, αποκάλεσε κάποιους από τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν «τρελούς στο μυαλό» και είπε ότι δεν ήταν σαφές εάν θα καταλήξουν σε συμφωνία.