Ανάλυση New York Times: Γιατί μπορεί να αποδειχτεί λάθος του Ισραήλ να εξοντώνει την ηγεσία του Ιράν

Στρατιωτικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι του Ισραήλ ανακοίνωσαν σε θριαμβευτικό τόνο χθες Τρίτη τη δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής ασφαλείας και de facto ηγέτη του Ιράν. Ισραηλινοί αναλυτές όμως φαίνεται να μην συμφωνούν απόλυτα για το αν η στρατηγική του «αποκεφαλισμού» που ακολουθεί η χώρα τους είναι αρκετά αποτελεσματική για την επίτευξη των πολεμικών της στόχων.
                                                                                                 
Σε συνδυασμό με τη θανατηφόρα επίθεση που είχε στόχο τη διοίκηση της παραστρατιωτικής οργάνωσης Μπασίτζ, η χθεσινή επιδρομή ήταν το πιο σημαντικό πλήγμα σε βάρος της ιρανικής ηγεσίας από την πρώτη ημέρα του πολέμου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και  τους κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές του.

Επισημαίνεται μάλιστα η έμφαση που δίνει το Ισραήλ σε στοχευμένες δολοφονίες για την επίτευξη των πολεμικών του στόχων – ιδιαίτερα αυτόν της αποσταθεροποίησης της ιρανικής κυβέρνησης καθώς και την προσπάθεια να ανοίξει ο δρόμος για μια εξέγερση του λαού μέσω της αποδυνάμωσης των εσωτερικών δυνάμεων ασφαλείας, οι οποίες, νωρίτερα φέτος, σκότωσαν χιλιάδες άοπλους διαδηλωτές.                                                                                                                            
«Εάν επιμείνουμε σε αυτό, θα τους δώσουμε την ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους», είχε πει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον ισραηλινό λαό σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα. Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ίζραελ Κατς, είπε ότι έδωσε εντολή στον στρατό να συνεχίσει την καταδίωξη μελών της ιρανικής ηγεσίας καθώς και «να συνεχίσει να κόβει το κεφάλι του “χταποδιού” και να μην το αφήνει να μεγαλώσει».
                                                                         
Σύμφωνα όμως με ανάλυση των New York Times, ο θάνατος Λαριτζανί εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο το Ισραήλ σκοτώνει Ιρανούς ηγέτες επειδή θεωρεί πως αυτός είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να πετύχει τους στόχους του, ή απλώς… επειδή μπορεί.

«Ίσως κάποια μέρα να μην αντέχουν άλλο»

Κάποιοι Ισραηλινοί αναλυτές αναφέρουν ότι είναι ως έναν βαθμό βάσιμο να πιστέψουμε πως η εν λόγω τακτική μπορεί να υπονομεύσει το Ιράν σε αρκετό βαθμό, ώστε η κυβέρνησή του να δείξει μεγαλύτερη προθυμία να συμβιβαστεί σε ό,τι αφορά τις πυρηνικές της φιλοδοξίες και τις στρατιωτικές της ικανότητες σε ό,τι αφορά τους βαλλιστικούς πυραύλους.

Η Σίμα Σάιν, πρώην αξιωματικός της Μοσάντ και ειδική σε θέματα του Ιράν από το Ινστιτούτο Εθνικών Ερευνών για την Ασφάλεια στο Τελ Αβίβ, αναφέρει ότι η δολοφονία Νασράλα συνέβαλε στην αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ σε βαθμό που η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός με το Ισραήλ στα τέλη του 2024.                               
                                       
«Ίσως φτάσουν στο σημείο να πουν ότι δεν μπορούν να το αντέξουν όλο αυτό», δήλωσε η κ. Σάιν στους NYT. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί και δεν λένε κάτι τέτοιο, αλλά ίσως να συμβεί».

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η εξουδετέρωση διοικητών της ιρανικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στο να πειστούν τα χαμηλότερα στην ιεραρχία μέλη της «να ξυπνήσουν ένα πρωί και να μην πάνε για δουλειά», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ταυτόχρονα, όμως, οι αναλυτές προειδοποιούν και ότι η δολοφονία ενός σημαντικού προσώπου της ιρανικής ηγεσίας όπως ο Λαριτζανί, θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική, ανάλογα με το ποιος θα τον αντικαταστήσει.

Ο Λαριτζανί είχε τη φήμη ενός πραγματιστή ικανού να συνεργάζεται τόσο με μετριοπαθείς όσο και πιο σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς ηγέτες, συνεχίζει η Σάιν. Ο θάνατός του θα μπορούσε να δώσει ώθηση σε λιγότερο διαλλακτικές προσωπικότητες όπως ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος στο παρελθόν υπήρξε διοικητής των IRGC.

«Στην πραγματικότητα, αυτοί είναι που διεξάγουν τον πόλεμο», συνεχίζει η κ. Σάιν. «Και η ενίσχυση των IRGC σημαίνει συνέχιση της αντίστασης και του πολέμου, καθώς και απαιτήσεις που δεν είναι αποδεκτές από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ».

«Ο αποκεφαλισμός έχει και τους περιορισμούς του»

Άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι υπερβολικά ευρύς ο κύκλος της ιρανικής εξουσίας για να καταφέρει το Ισραήλ να σπρώξει την κυβέρνηση σε σημείο κατάρρευσης.

Αφού σκοτώθηκε ο Αλί Χαμενεΐ, το Ιράν ονόμασε ως διάδοχο στη θέση του ανώτατου ηγέτη τον γιο του Μοτζτάμπα, ο οποίος επίσης τηρεί μια σκληροπυρηνική στάση.

«Ο αποκεφαλισμός έχει και τους περιορισμούς του», λέει ο Ντάνι Τσιτρίνοβιτς, πρώην επικεφαλής του βραχίονα των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών που αφορά το Ιράν.

«Δεν πιστεύω πως έχουμε ξύσει την επιφάνεια σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα του Ιράν να βρίσκει αντικαταστάτες που να μπορούν να αναλάβουν την εξουσία μετά από εκείνους που εξουδετερώθηκαν».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι το Ισραήλ κατάφερε να σκοτώσει όλους τους ηγέτες της Χαμάς στη Γάζα καθώς και τον Νασράλα αλλά και τον διάδοχό του στην ηγεσία της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, και οι δύο οργανώσεις εξακολουθούν να λειτουργούν, παρότι αποδυναμώθηκαν σημαντικά.

«Δεν είναι ότι διαφωνώ στο ότι ο αποκεφαλισμός είναι σημαντικό εργαλείο», συνέχισε ο αναλυτής. «Αλλά δεν μπορούμε να οικοδομήσουμε μια στρατηγική αποκλειστικά πάνω σε αυτό».

«Στο σκάκι δεν αρκεί να στοχεύεις στον βασιλιά»

«Ένας υγιής σεβασμός για το άγνωστο – καθώς και για τις συνέπειες που δεν έχουν υπολογιστεί – είναι επίσης κάτι που αντιτίθεται  στην υπερβολική εξάρτηση από στοχευμένες δολοφονίες», δήλωσε ο 80χρονος Άμι Αγιαλόν, πρώην διοικητής της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας του Ισραήλ  και του πολεμικού ναυτικού του.

Σε συνέντευξή του, θυμάται να προειδοποιεί τους δύσπιστους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ θα οδηγούσε σε χάος και όχι στην άνθηση της δημοκρατίας.

«Είμαστε πολύ, πολύ κοντά στο να δημιουργήσουμε χάος όχι μόνο στο Ιράν, αλλά και σε όλη τη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Αγιαλόν.

Επίκρινε μάλιστα τους Αμερικανούς και Ισραηλινούς ηγέτες για το ότι δεν κατάφεραν να διατυπώσουν σαφείς, εφικτούς στόχους για τον πόλεμο. Υποστήριξε επίσης ότι η αισιόδοξη αλλά αόριστη ομιλία του Νετανιάχου για «δημιουργία των συνθηκών» ανατροπής του καθεστώτος από τον ιρανικό λαό ήταν «λανθασμένη ή παραπλανητική ή και τα δύο».                                     

«Ας υποθέσουμε ότι ο Μπίμπι έχει δίκιο», είπε, αναφερόμενος στον Νετανιάχου. «Θα χρειαστούν μήνες ή χρόνια. Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που εξαρτώνται από το καθεστώς και καταλαβαίνουν ότι την επόμενη μέρα μετά τον πόλεμο θα σφαγιαστούν. Θα πολεμήσουν και θα σκοτώσουν για να μην το δουν αυτό να συμβαίνει».

Τέλος, ο Αγιαλόν πρόσθεσε ότι στο σκάκι, υπάρχουν «ηλίθιοι παίκτες» που νομίζουν ότι αρκεί να στοχεύσουν στον βασιλιά για να κερδίσουν. «Αλλά στην περίπτωση της ιδεολογίας», τονίζει, «κάθε παίκτης παίζει σημαντικό ρόλο στο πεδίο της μάχης».