Μπορεί ο Τραμπ να ξεφύγει από τη δίνη του πολέμου;

Eνα από τα πολλά πράγματα που μας έχει αφήσει ως… πνευματική κληρονομιά ο Ντόναλντ Τραμπ είναι τα ακρωνύμια. Εκτός από το πασίγνωστο MAGA (Make America Great Again/Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά), υπάρχει ένα λιγότερο γνωστό, αλλά αρκετά σημαντικό, το οποίο όμως δεν είναι δικής του έμπνευσης: TACO. Ακρωνύμιο για το «Trump Always Chickens Out» («Ο Τραμπ πάντα δειλιάζει»).

Το εφηύραν πέρυσι την άνοιξη οι επενδυτές παρατηρώντας ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε πίσω σε ό,τι αφορά τις πιο ακραίες και πολεμικές πολιτικές του κάθε φορά που ένιωθε έντονα την πίεση των αγορών. Το έκανε, εν μέρει τουλάχιστον, στο θέμα των δασμών, το έκανε και με τη Γριλανδία. Αυτή την εβδομάδα, αφού η τιμή του πετρελαίου σκαρφάλωσε στα ύψη και τα χρηματιστήρια έπεσαν στο ναδίρ, άρχισε να λέει πράγματα του τύπου «ο πόλεμος έχει σχεδόν τελειώσει».

«Για τον Τραμπ αυξάνεται καθημερινά το οικονομικό και πολιτικό κόστος του πολέμου. Επίσης, είναι μια κρίσιμη εκλογική χρονιά. Τώρα ίσως είναι η στιγμή να στοιχηματίσουμε ότι ο πρόεδρος θα βρει έναν τρόπο να διακηρύξει ότι “νίκησε” και να αποχωρήσει», σχολίαζαν οι New York Times σε ανάλυσή τους. «Ομως», επισήμανε η αμερικανική εφημερίδα, «ένας πραγματικός πόλεμος είναι κάτι διαφορετικό από τους δασμούς ή ακόμα και από την απειλή πολέμου. Σχεδόν δύο εβδομάδες εχθροπραξιών δημιουργούν δεδομένα επί του πεδίου που περιπλέκουν την προοπτική αποχώρησης από το Ιράν».

Λάθη και διαψεύσεις

Σοβαρό ζήτημα είναι η αλλαγή καθεστώτος, ένας από τους πολλούς και διαφορετικούς στόχους αυτού του πολέμου που έχει θέσει ο Τραμπ στις καθημερινές παλινωδίες του. ΗΠΑ και Ισραήλ, όπως σχολιάζουν οι Times, μάλλον ήλπιζαν ότι μετά τη δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα ερχόταν στα πράγματα μια πιο μετριοπαθής και «φιλική» ηγεσία. Διαψεύσθηκαν όμως όταν το κενό κάλυψε ο γιος του, Μοτζταμπά.

«Οι περισσότεροι ειδικοί σε στρατιωτικά θέματα και στον τομέα των πληροφοριών πιστεύουν ότι, από την αμερικανική σκοπιά, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ θα είναι χειρότερος», λέει η επικεφαλής του γραφείου των New York Times στο Ιράν Ερικα Σόλομον.

Προς επίρρωση των παραπάνω, την Πέμπτη ήρθε το πρώτο επίσημο μήνυμα του νέου θρησκευτικού ηγέτη στο οποίο, μεταξύ άλλων, ορκιζόταν ότι το Ιράν θα «εκδικηθεί για το αίμα των μαρτύρων του», ενώ προειδοποιούσε τις ΗΠΑ να κλείσουν όλες τους τις βάσεις στην περιοχή.

Παράλληλα, αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters ανέφερε ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν πως «η ιρανική ηγεσία παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτη και δεν κινδυνεύει να καταρρεύσει άμεσα» παρά τους συνεχείς βομβαρδισμούς.

Αλλο ένα πρόβλημα έχει να κάνει με το κεφάλαιο πυρηνικά. «Η χώρα διαθέτει ακόμα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Οι επιστήμονές της έχουν ακόμα την τεχνογνωσία. Και αν οι ΗΠΑ αποσυρθούν τώρα, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως ο Χαμενεΐ ο νεότερος δεν θα σπεύσει το συντομότερο δυνατό να αποκτήσει πυρηνικά όπλα» επισημαίνουν οι New York Times.

Πυρηνική απειλή

«Ο πόλεμος που υποτίθεται πως έγινε για να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει ατομική βόμβα, ίσως αποδειχτεί ο πόλεμος που τελικά έσπρωξε το Ιράν να διαβεί τον Ρουβίκωνα», σχολιάζει ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, πρώην επικεφαλής του Ειδικού Γραφείου των ισραηλινών στρατιωτικών υπηρεσιών ασφαλείας για το Ιράν.

Τέλος, υπάρχει το σενάριο εμφυλίου ή άλλης μορφής αποσταθεροποίησης του Ιράν με συνέπειες που θα συμπαρασύρουν όλες τις χώρες του Περσικού Κόλπου. «Ενα ασταθές Ιράν θα αποτελούσε εφιαλτικό σενάριο για τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο», λέει η Βίβιαν Νερέιμ, ανταποκρίτρια των New York Times στη Σαουδική Αραβία.

«Αυτές οι χώρες δεν θέλουν απέναντί τους ένα τεράστιο, διαλυμένο κράτος που θα μπορούσε να προκαλέσει προσφυγικές κρίσεις και εξεγέρσεις ή να δημιουργήσει ανεξέλεγκτες ένοπλες ομάδες που θα τρομοκρατούν τα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία, το μεγαλύτερο κράτος του Κόλπου, δεν ήθελε ποτέ να εξαπολύσουν οι ΗΠΑ αυτόν τον πόλεμο. Τώρα όμως που γίνεται, θέλει να τελειώσει» εκτιμά η Νερέιμ.

Το πώς ακριβώς «θα τελειώσει» ο πόλεμος είναι και το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ.

Το πυρηνικό σενάριο

«Το Ισραήλ δεν είχε κάποιο ρεαλιστικό σχέδιο για αλλαγή καθεστώτος όταν επιτέθηκε στο Ιράν», λένε πηγές από τις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας. «Η δε προσδοκία ότι οι βομβαρδισμοί θα οδηγούσαν σε λαϊκό ξεσηκωμό βασίζεται μάλλον σε ευσεβείς πόθους παρά σε σοβαρή πληροφόρηση».

Ιδιαίτερα διαφωτιστικό όσο και ανησυχητικό είναι σχετικό ρεπορτάζ της Guardian που δείχνει πως ούτε το Ισραήλ υστερεί απέναντι στον Τραμπ σε ασχετοσύνη και έλλειψη σχεδιασμού σε ό,τι αφορά αυτόν τον πόλεμο.

«Κάποτε είχαμε ένα σχέδιο για το πώς να αφαιρέσουμε τους βαλλιστικούς πυραύλους, τι να κάνουμε με τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και με τη στρατιωτική βιομηχανία του Ιράν. Δεν άκουσα όμως ποτέ ότι ξέραμε πώς να κάνουμε εκστρατεία [για αλλαγή καθεστώτος] από αέρος», σχολιάζει Ισραηλινός που μίλησε ανώνυμα στη βρετανική εφημερίδα. Και τονίζει: «Αν βομβαρδίσουμε τα πάντα και το καθεστώς παραμείνει στη θέση του έχοντας στην κατοχή του 400 κιλά ουρανίου, τότε νομίζω πως θα ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για την απόπειρα του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».

«Πάμε κι όπου βγει» σε γεωπολιτική εκδοχή με επικίνδυνες συνέπειες.