Το βαριά πληγωμένο θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν αρνείται ότι φιλοδοξεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ώστε να γίνει το 10ο μέλος του ολιγομελούς κλαμπ των εννέα, σήμερα, κρατών που διαθέτουν το απόλυτο όπλο μαζικής καταστροφής (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία, Ινδία, Πακιστάν, Βόρεια Κορέα και Ισραήλ).
Ωστόσο η Τεχεράνη έχει συσσωρεύσει απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου σε επίπεδα που πλησιάζουν την καθαρότητα που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών κεφαλών. Το πέτυχε με την καθοριστική συνδρομή της Μόσχας, η οποία προσφέρει τεχνολογία, τεχνογνωσία και πρώτη ύλη, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα τη διεύρυνση της επιρροής της και τη διαρκή πρόκληση πονοκεφάλων στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Δύση.
Επισήμως το Ιράν επιθυμεί την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Ανεπισήμως, ο πέραν των «ειρηνικών» ορίων εμπλουτισμός γεννά βάσιμες υποψίες ότι οι σιιίτες μουλάδες και οι Φρουροί της Επανάστασης επισείουν σαν αποτροπαϊκή ασπίδα την πυρηνική πολεμική τεχνολογία. Αν την αποκτήσουν θα βαδίσουν στον δρόμο που χάραξε ο δικτάτορας της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν: έχοντας το δάχτυλο μονίμως δίπλα «στο κουμπί» πιστεύουν ότι θα αποτρέπουν τις έξωθεν επιβουλές.
Διπλωματική μπαμπεσιά
Η υπό εξέλιξη επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν ξεκίνησε με μια διπλωματική μπαμπεσιά. Εξαπολύθηκε τα ξημερώματα ενώ οι εκ του σύνεγγυς συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν για τα πυρηνικά βρίσκονταν σε εξέλιξη στη Γενεύη. Το ίδιο μπαμπέσικα φέρθηκαν οι κυβερνήσεις Τραμπ και Νετανιάχου και τον Ιούνιο του 2025, όταν βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις πάλι εν μέσω διαπραγματεύσεων.
Πόσο κοντά όμως βρίσκεται το Ιράν στην κατασκευή πυρηνικών όπλων; Τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει ραγδαία το απόθεμά του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο. Λίγο πριν από τα περσινά πλήγματα είχε εμπλουτίσει περίπου 440 κιλά ουρανίου σε καθαρότητα 60% (εκτίμηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας-ΙΑΕΑ).
Τον Φεβρουάριο του 2025 διέθετε 275 κιλά, το 2024 221 κιλά – πάντα με ποσοστό 60%.
Κάτι δεν πάει καλά εδώ, αφού ο εμπλουτισμός ουρανίου για πυρηνικά όπλα απαιτεί τη συγκέντρωση του ισοτόπου ουρανίου-235 (U-235) σε επίπεδα άνω του 90% – είναι το λεγόμενο «ουράνιο στρατιωτικής ποιότητας» (weapons-grade uranium). Αντίθετα, το ουράνιο που χρησιμοποιείται σε πυρηνικούς σταθμούς που παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα είναι χαμηλού εμπλουτισμού με συγκέντρωση U-235 μεταξύ μόλις 3% και 5%. Δεν είναι λοιπόν μύθος ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης φλερτάρει με την απόκτηση της A-bomb με λίγη βοήθεια από τους Ρώσους φίλους του – δηλαδή τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η πραγματικότητα όμως μπορεί να είναι διαφορετική, όσο μπορεί να τη διακρίνει κανείς στις αντικρουόμενες πληροφορίες που ανεβαίνουν στον αφρό της δημοσιότητας, φιλτραρισμένες από αναλυτές και προπαγανδιστές κάθε λογής μυστικών υπηρεσιών.
Τον Μάιο του 2025 η Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών του υπουργείου Αμυνας (πλέον «υπουργείου Πολέμου») των ΗΠΑ, η γνωστή DIA (Defense Intelligence Agency), είχε εκτιμήσει ότι το Ιράν θα χρειαζόταν «πιθανότατα λιγότερο από μία εβδομάδα» για να παραγάγει αρκετό ουράνιο για την πρώτη του βόμβα «εάν αποφάσιζε να το κάνει». Αλλοι αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν θα χρειαζόταν τρεις έως οκτώ μήνες, «εκτός αν αντιμετώπιζε τεχνικές ή υλικοτεχνικές καθυστερήσεις».
«Pause» από το 2003
Ωστόσο, όπως γράφει το CBS News, «δεν είναι σαφές εάν το Ιράν έχει λάβει την απόφαση να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο. Πιστεύεται ότι το 2003 διέκοψε το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών εκτίμησε την άνοιξη του 2025 ότι το πρόγραμμα δεν είχε επανεκκινήσει».
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες, πολλοί από τους οποίους δολοφονήθηκαν από το Ισραήλ σε «χειρουργικές» βομβιστικές επιθέσεις των τελευταίων τριών ετών, δεν προχωράνε με στόχο τον εμπλουτισμό κατά 90%, αλλά «περιορίζονται» στο 60% ώστε το καθεστώς να προκαλεί μόνιμη ανησυχία στους εχθρούς του.
Ενα πυρηνικά εξοπλισμένο Ιράν θα μπει στον πειρασμό να ασκήσει πιο επιθετική εξωτερική πολιτική, όχι μόνο στην περιοχή αλλά και έμμεσα, διά των αυξανόμενων στρατιωτικών και οικονομικών συνεργασιών του με την Κίνα και τη Ρωσία.
Πρόσφατα το καθεστώς της Τεχεράνης έδωσε στη Ρωσία οπλικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων πολεμικών drones και πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, προκειμένου η Μόσχα να ενισχύσει τις δυνάμεις της που εισέβαλαν στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Υπάρχει επίσης ανησυχία ότι η απόκτηση αυτών των όπλων από το Ιράν θα παρακινήσει και άλλες χώρες της περιοχής, ιδίως τη Σαουδική Αραβία, να επιδιώξουν να αποκτήσουν κι αυτές πυρηνικά όπλα, πυροδοτώντας επικίνδυνη κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών.
Πύραυλοι κάθε είδους
Απέναντι στην πυρηνική, κατασκοπευτική και τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ το Ιράν παρατάσσει μια από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες κατασκευής πυραύλων στον κόσμο.
Μυστικές υπηρεσίες δυτικών και συντηρητικών αραβικών κρατών υπολόγιζαν ότι μέχρι τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 τουλάχιστον 3.000 ιρανικοί πύραυλοι κάθε τύπου και βεληνεκούς βρίσκονταν σε κατάσταση επιχειρησιακής ετοιμότητας. Σήμερα η Τεχεράνη διαθέτει τουλάχιστον 2.000 πυραύλους με βεληνεκές από 300 έως 3.000 χιλιόμετρα.
Είναι το κατ’ εξοχήν όπλο του θεοκρατικού καθεστώτος, διότι οι διεθνείς κυρώσεις και η τεχνολογική υστέρηση καθιστούν απαγορευτική τη συγκρότηση μοιρών σύγχρονων πολεμικών αεροσκαφών.
Το Ιράν έχει κατασκευάσει εκατοντάδες μικρού βεληνεκούς βαλλιστικούς πυραύλους (SRBM) για να εξοπλίσει τη σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, ενώ ανάλογα όπλα έχει «χαρίσει» η Τεχεράνη σε σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ. Επίσης οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης διαθέτουν δεκάδες μεγάλους πυραύλους ιρανικής κατασκευής που μπορούν να πλήξουν τη Σαουδική Αραβία ή το Ισραήλ.
Το Ιράν χρησιμοποιεί κινητούς εκτοξευτές μεταφορέων (TEL) (π.χ. πολυαξονικά φορτηγά) για τους περισσότερους πυραύλους, επιτρέποντας μεγάλη διασπορά στο έδαφος. Διατηρεί επίσης ενισχυμένες εγκαταστάσεις (συχνά υπόγειες) για τη συναρμολόγηση και αποθήκευση πυραύλων.
Ως τελευταίο επίτευγμα της ιρανικής πολεμικής βιομηχανίας παρουσιάστηκε το 2023 ο θηριώδης πύραυλος «Φατάχ-1» (σημαίνει «Κατακτητής» στα φαρσί) ο οποίος είναι υπερηχητικός και μέσου βεληνεκούς, με ακτίνα δράσης 840 χιλιόμετρα.
