_0-980x515.jpg)
Ο Τραμπ έχει εκμυστηρευτεί στους συμβούλους του ότι, αν η διπλωματία ή μια αρχική, στοχευμένη αμερικανική επίθεση δεν οδηγήσει το Ιράν να υποχωρήσει από το πυρηνικό του πρόγραμμα, θα εξετάσει τους επόμενους μήνες μια πολύ ευρύτερη επίθεση με στόχο την απομάκρυνση της ηγεσίας της χώρας από την εξουσία, σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, επικαλούμενοι κυβερνητικές πηγές.
Διαπραγματευτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πρόκειται να συναντηθούν στη Γενεύη την Πέμπτη για συνομιλίες που φαίνεται να αποτελούν την ύστατη προσπάθεια αποφυγής στρατιωτικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, ο Τραμπ εξετάζει επιλογές για αμερικανική δράση σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Αν και δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις, οι σύμβουλοι του Τραμπ αναφέρουν ότι κλίνει προς μια αρχική επίθεση τις επόμενες ημέρες, με στόχο να καταδείξει στην ιρανική ηγεσία ότι πρέπει να αποδεχθεί την εγκατάλειψη της δυνατότητας κατασκευής πυρηνικού όπλου.
Βέβαια, δεν υπάρχει καμία αξιόπιστη αναφορά που να επαληθεύει τους αμερικανικούς και ισραηλινούς ισχυρισμούς πως το Ιράν θέλει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, ενώ το Ιράν διαψεύδει κατηγορηματικά τις εν λόγω κατηγορίες.
Παράλληλα, το εν λόγω ρεπορτάζ διαψεύδει επί της ουσίας τις αναφορές πως επίκειται άμεση στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν.
Ο τραμπικός στόχος
Στους στόχους που εξετάζονται περιλαμβάνονται τα κεντρικά της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς, πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.
Αν αυτά τα «μέτρα», δηλαδή οι επιθέσεις, δεν πείσουν την Τεχεράνη να ικανοποιήσει τα αιτήματά του, ο Τραμπ είπε σε συμβούλους του ότι θα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης αργότερα μέσα στη χρονιά με στόχο την ανατροπή του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη.
Υπάρχουν αμφιβολίες ακόμη και εντός της κυβέρνησης για το αν αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αεροπορικά πλήγματα. Στο παρασκήνιο εξετάζεται από τις δύο πλευρές μια νέα πρόταση που θα μπορούσε να προσφέρει διέξοδο από τη στρατιωτική σύγκρουση: ένα πολύ περιορισμένο πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, αποκλειστικά για ιατρική έρευνα και θεραπείες.
Δεν είναι σαφές αν κάποια πλευρά θα συμφωνήσει. Η πρόταση κατατίθεται την ώρα που δύο αεροπλανοφόρα και δεκάδες μαχητικά, βομβαρδιστικά και αεροσκάφη ανεφοδιασμού έχουν συγκεντρωθεί σε απόσταση πλήγματος από το Ιράν.
Οι λεπτομέρειες του σχεδίου
Ο Τραμπ συζήτησε τα σχέδια επιθέσεων στο Ιράν στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων του Λευκού Οίκου την Τετάρτη. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού Νταν Κέιν, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς.
Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, ο Τραμπ πίεσε τον στρατηγό Κέιν και τον Ράτκλιφ να τοποθετηθούν για τη συνολική στρατηγική στο Ιράν, αν και κανένας τους δεν υποστηρίζει συνήθως συγκεκριμένη πολιτική επιλογή. Ο στρατηγός ανέλυσε τις επιχειρησιακές δυνατότητες, ενώ ο κ. Ράτκλιφ επικεντρώθηκε στην κατάσταση επί του πεδίου και στα πιθανά αποτελέσματα.
Σε προηγούμενες συζητήσεις είχε εξεταστεί ακόμη και η αποστολή ειδικών δυνάμεων στο έδαφος για την καταστροφή πυρηνικών ή πυραυλικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων υπόγειων μονάδων παραγωγής και εμπλουτισμού. Ωστόσο, τέτοια επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη και, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, τα σχέδια αυτά έχουν προς το παρόν «παγώσει».
Αξιωματούχοι του στρατού, του ναυτικού και της αεροπορίας έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες για τον αντίκτυπο που θα είχε ένας παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν στην επιχειρησιακή ετοιμότητα πλοίων, στα περιορισμένα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και στα ήδη καταπονημένα μεταγωγικά και αναγνωριστικά αεροσκάφη.
Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του προέδρου.
Η πρόταση Γκρόσι
Ακόμη και πριν το Ιράν υποβάλει όπως αναμένεται την τελική του πρόταση, οι δύο πλευρές φαίνεται να σκληραίνουν τη στάση τους. Ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε ότι η «σαφής κατεύθυνση» του κ. Τραμπ είναι το Ιράν να προχωρήσει σε «μηδενικό εμπλουτισμό» πυρηνικού υλικού.
Ωστόσο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επέμεινε ότι η χώρα του δεν είναι έτοιμη να εγκαταλείψει αυτό που χαρακτήρισε «δικαίωμά» της να παράγει πυρηνικό καύσιμο βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.
Μια από τις προτάσεις που εξετάζονται αποδίδεται στον Ραφαέλ Γκρόσι, γενικό διευθυντή της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Σύμφωνα με αυτήν, το Ιράν θα μπορούσε να παράγει πολύ μικρές ποσότητες πυρηνικού καυσίμου αποκλειστικά για ιατρικούς σκοπούς. Το Ιράν παράγει εδώ και χρόνια ιατρικά ισότοπα στον Ερευνητικό Αντιδραστήρα της Τεχεράνης, εγκατάσταση σχεδόν 60 ετών.
Αν εφαρμοζόταν η πρόταση, το Ιράν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι εξακολουθεί να εμπλουτίζει ουράνιο, ενώ ο Τραμπ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι κλείνουν όλες οι εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την κατασκευή όπλου — πολλές από τις οποίες παρέμειναν σε λειτουργία σε χαμηλά επίπεδα βάσει της συμφωνίας του 2015 μεταξύ Ιράν και κυβέρνησης Ομπάμα, από την οποία ο Τραμπ αποχώρησε το 2018.
Παραμένει ασαφές αν η ιρανική ηγεσία θα δεχόταν να περιορίσει ένα εκτεταμένο και δαπανηρό πυρηνικό πρόγραμμα σε τόσο περιορισμένη κλίμακα. Αντίστοιχα, δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ θα αποδεχόταν οποιαδήποτε μορφή εμπλουτισμού, δεδομένων των δημόσιων δηλώσεών του περί «μηδενικού εμπλουτισμού».
Ο κ. Αραγτσί δήλωσε ότι «υπάρχει ακόμη καλή πιθανότητα για διπλωματική λύση», προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει ανάγκη για στρατιωτική κλιμάκωση».
Η πίεση, ωστόσο, αποτελεί κεντρικό στοιχείο των διαπραγματεύσεων. Η στρατιωτική δύναμη που έχουν συγκεντρώσει οι ΗΠΑ γύρω από το Ιράν είναι η μεγαλύτερη στην περιοχή από την περίοδο πριν την εισβολή στο Ιράκ, σχεδόν 23 χρόνια πριν.
Η δεύτερη ομάδα αεροπλανοφόρου, το USS Gerald R. Ford, βρισκόταν νότια της Ιταλίας στη Μεσόγειο και αναμένεται σύντομα να πλεύσει ανοικτά των ακτών του Ισραήλ, σύμφωνα με στρατιωτικούς αξιωματούχους.
Η τελική απόφαση περιπλέκεται και από αντιδράσεις Αράβων ηγετών σε δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στο Ισραήλ, Μαικ Χούκαμπι, ο οποίος σε συνέντευξή του υποστήριξε ότι το Ισραήλ έχει βιβλικό δικαίωμα να καταλάβει τη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, ο κ. Ρούμπιο και άλλοι σύμβουλοι έχουν επικαλεστεί διαφορετικές αιτιολογίες για πιθανή στρατιωτική δράση: από την προστασία διαδηλωτών στο Ιράν έως την εξουδετέρωση του πυραυλικού οπλοστασίου της χώρας και τον τερματισμό της στήριξης προς τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει εθνικιστική συσπείρωση στο Ιράν, ακόμη και μεταξύ πολιτών που επιθυμούν το τέλος της εξουσίας του Αγιατολάχ Χαμενεΐ.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το περασμένο Σαββατοκύριακο εξέφρασαν αμφιβολίες ότι η στρατιωτική πίεση θα αναγκάσει την ιρανική ηγεσία να εγκαταλείψει ένα πρόγραμμα που έχει καταστεί σύμβολο αντίστασης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
