Σε κατάσταση υψίστης επιφυλακής βρίσκονται οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν, μετά τις τελευταίες απειλές που εκτόξευσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατά της Τεχεράνης, αφήνοντας διάπλατα το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης. Υπενθυμίζεται ότι στην περιοχή της Μέσης Ανατολής υπάρχει ήδη το αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν», ενώ την Τετάρτη ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε πως «άλλη μια όμορφη αρμάδα» πλέει προς το Ιράν.
Η αγωνία είναι στο κατακόρυφο επειδή ο Τραμπ φέρεται να έχει δηλώσει στους επιτελείς του –όπως αναφέρει αναλυτικό ρεπορτάζ των New York Times– πως θα λάβει την τελική απόφαση για επίθεση το αργότερο μέχρι το Σάββατο 31 Ιανουαρίου, με τους Αμερικανούς να εκτιμούν ότι κάθε προοπτική «διαλόγου» με την Τεχεράνη έχει εξαντληθεί (βλ. Έτοιμος για επίθεση στο Ιράν ο Τραμπ).
Πάντως, ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του ανώτατου οργάνου ασφαλείας του Ιράν, έκανε λόγο το Σάββατο για «πρόοδο» στις «διαπραγματεύσεις» με τις ΗΠΑ. «Σε αντίθεση με την πολεμική προπαγάνδα που δημιουργείται τεχνητά από μέσα ενημέρωσης, η δημιουργία ενός πλαισίου για διαπραγματεύσεις προχωρά», έγραψε ο Λαριτζανί στα περσικά στο X, δίνοντας ελπίδες πως μπορεί να αποφευχθεί η στρατιωτική επέμβαση.
Επίσης ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Το Ιράν «μιλάει μαζί μας και θα δούμε αν μπορούμε να κάνουμε κάτι», δήλωσε αινιγματικά ο Αμερικανός πρόεδρος στο Fox News, επαναλαμβάνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν πολλά πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή.
Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες ώρες είναι κρίσιμες, μέσα στις οποίες θα φανεί εάν τελικά ο Τραμπ θα βάλει «φωτιά» στη Μέση Ανατολή.
Τι ζητά ο Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει πολλές φορές την Τεχεράνη, ζητώντας από αυτήν να συνάψει μια «δίκαιη συμφωνία» για το πυρηνικό πρόγραμμά της. Μετά τα πλήγματα, τον Ιούνιο του 2025, με στόχο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, «το τίμημα που ζητείται από την Τεχεράνη για μια συμφωνία έχει αυξηθεί σημαντικά», εκτιμά ο Φαρζάν Σαμπέτ, ειδικός σε θέματα που αφορούν το Ιράν, στο Graduate Institute της Γενεύης.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει την απαγόρευση κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου, τον περιορισμό των βαλλιστικών δυνατοτήτων και «τη διάλυση ή σοβαρούς περιορισμούς στον αποκαλούμενο Άξονα της Αντίστασης», στον οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι Χούθι της Υεμένης και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, εξήγησε ο Σαμπέτ. Αυτή θα ήταν «μια μορφή συνθηκολόγησης», απαράδεκτη για την Τεχεράνη, σχολίασε ο Ντέιβιντ Κάλφα, συνιδρυτής του κέντρου ερευνών Atlantic Middle East Forum (AMEF), που εκτιμά ότι ο Τραμπ «θα επιλέξει τη στρατιωτική λύση», κυρίως για να δείξει τη δυνατότητά του να κάνει τους άλλους να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές του».
Σύμφωνα με τον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να περιλαμβάνει την απόσυρση όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα, τον περιορισμό του αποθέματος των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και την αλλαγή πολιτικής έναντι ορισμένων ένοπλων ομάδων στην περιοχή.
Το 2018, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, η οποία είχε επιτευχθεί τρία χρόνια νωρίτερα και επανέφερε τις κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης. Το Ιράν, ως απάντηση σε αυτά, αποδεσμεύτηκε από τις περισσότερες δεσμεύσεις που είχε αναλάβει βάσει της διεθνούς συμφωνίας.
Εντός της εβδομάδας, ο Τραμπ απείλησε το Ιράν με επίθεση «πολύ χειρότερη» συγκριτικά με τα αμερικανικά πλήγματα που διεξήχθησαν κατά των πυρηνικών του εγκαταστάσεων τον περασμένο Ιούνιο. Η Ουάσινγκτον είχε εμπλακεί τότε στον πόλεμο των 12 ημερών, τον οποίο άρχισε το Ισραήλ εναντίον του άσπονδου εχθρού του.
Πάντως, την Παρασκευή ο Τραμπ εκτίμησε πως το Ιράν θέλει να «συνάψει μια συμφωνία» με τις ΗΠΑ, μετά τη δήλωση της Τεχεράνης ότι είναι έτοιμη να επαναλάβει τον διάλογο, αποκλείοντας παράλληλα τη συζήτηση για τις αμυντικές και βαλλιστικές δυνατότητές της. «Μπορώ να σας πω ότι θέλουν να συνάψουν μια συμφωνία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. Όταν τον ρώτησαν εάν είχε δώσει στους Ιρανούς μια προθεσμία, ο Τραμπ απάντησε «ναι» χωρίς περισσότερες διευκρινίσεις.
Τι απαντά η Τεχεράνη
«Εάν οι διαπραγματεύσεις είναι δίκαιες και ισότιμες, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε αυτές», είχε δηλώσει νωρίτερα την Παρασκευή ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, διαβεβαιώνοντας, σύμφωνα με τη συνήθη τακτική του Ιράν, ότι η χώρα του «ουδέποτε επιδίωξε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο». Πρόσθεσε ωστόσο ότι οι αμυντικές ικανότητες και οι πύραυλοι της χώρας του «δεν θα αποτελέσουν ποτέ αντικείμενο διαπραγματεύσεων». Και τόνισε πως «η ασφάλεια του ιρανικού λαού δεν αφορά κανέναν άλλο», διευκρινίζοντας ότι καμιά συνάντηση δεν έχει προγραμματιστεί σε αυτό το στάδιο με τις ΗΠΑ.
Το Σάββατο, ο αρχηγός του ιρανικού στρατού Αμίρ Χαταμί προειδοποίησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά οποιασδήποτε επίθεσης, σημειώνοντας ότι οι ιρανικές δυνάμεις είναι σε κατάσταση υψίστης επιφυλακής. «Αν κάνει λάθος ο εχθρός, αυτό θα βάλει αναμφιβόλως σε κίνδυνο τη δική του ασφάλεια, αυτήν της περιοχής και αυτήν του σιωνιστικού καθεστώτος», τόνισε ο Αμίρ Χαταμί, τις δηλώσεις του οποίου επικαλέστηκε το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna. «Η πυρηνική γνώση και τεχνολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν μπορούν να εξαλειφθούν, ακόμη κι αν οι επιστήμονες και τα παιδιά του έθνους γίνουν μάρτυρες», τόνισε, αναφερόμενος στους βομβαρδισμούς που στοχοθετούσαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις κατά τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο με το Ισραήλ.
Η ισχυρή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ
Την Παρασκευή ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι μια «μεγάλη αρμάδα κατευθύνεται προς το Ιράν, ακόμη μεγαλύτερη από αυτή που είχε αναπτυχθεί στα ανοιχτά της Βενεζουέλας». Οι ΗΠΑ, εντός αυτής της εβδομάδας, οι ΗΠΑ ανέπτυξαν σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στον Κόλπο.
Από τη Δευτέρα, στην περιοχή βρίσκεται το αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν» με τα περισσότερα από 80 μαχητικά αεροσκάφη του και τη συνοδεία του, τρία καταδρομικά, με αντιπυραυλικές δυνατότητες και εξοπλισμένα με πυραύλους Tomahawk. Αυτή η αεροναυτική δύναμη συνήθως συνοδεύεται και από ένα ελικόπτερο, ικανό να εκτοξεύει πυραύλους Tomahawk σε στόχους στην ξηρά. Σε αυτήν θα πρέπει να προστεθούν και τα σημαντικά στρατιωτικά μέσα που διαθέτουν οι ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή: τέσσερα ναρκαλιευτικά σταθμεύουν στο Μπαχρέιν, για να διευκολύνουν τη ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ, ενώ δεκάδες είναι τα μαχητικά αεροσκάφη στις αεροπορικές βάσεις Αλ Ουντέιντ (Κατάρ) και Αλ Ντάφρα (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα).
Εξειδικευμένοι ιστότοποι και λογαριασμοί σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποκάλυψαν τις τελευταίες ημέρες κινήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών που μετέφεραν στην περιοχή συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας, καθώς και την άφιξη καταδιωκτικών-βομβαρδιστικών αεροσκαφών F-15.
