Συμφωνία για παράταση της εκεχειρείας στην Συρία

Η συριακή κυβέρνηση και οι κουρδικές δυνάμεις φαίνεται να συμφώνησαν σήμερα να παρατείνουν την εκεχειρία, σύμφωνα με συριακές διπλωματικές πηγές, αποτρέποντας προσωρινά έναν επικείμενο πόλεμο μεταξύ των δύο πλευρών στη βορειοανατολική Συρία.

Διπλωματικές πηγές δήλωσαν στο Agence France-Presse ότι η εκεχειρία θα παραταθεί για «περίοδο έως και ενός μήνα το πολύ», επικαλούμενες την ανάγκη να διευκολυνθεί η μεταφορά υπόπτων μελών του Ισλαμικού Κράτους από τη Συρία στο Ιράκ. 

Οι δύο πλευρές είχαν ανακοινώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα μια προσωρινή εκεχειρία, η οποία ανέστειλε μια επίθεση της συριακής κυβέρνησης που έφερε τον στρατό της στα πρόθυρα των κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF). Η ανακοίνωση κατεύνασε τις ανησυχίες ότι η επίθεση θα επανεκκινούσε το Σάββατο και έδωσε περισσότερο χώρο στη διπλωματία, χωρίς όμως να επιλύσει τη ρίζα της σύγκρουσης μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι συγκρούσεις για τρεις συνοικίες στο Χαλέπι στις αρχές Ιανουαρίου οδήγησαν σε μια εκτεταμένη κυβερνητική επίθεση, κατά την οποία οι SDF έχασαν τη συντριπτική πλειονότητα των εδαφών τους στη χώρα μέσα σε λίγες ημέρες.

Η εκεχειρία προοριζόταν να δώσει χρόνο στις SDF να εφαρμόσουν ένα σχέδιο 14 σημείων με τη συριακή κυβέρνηση, το οποίο θα προέβλεπε τη διάλυση της κουρδικής πολιτοφυλακής και την ενσωμάτωση των μαχητών της στον συριακό στρατό.

Εάν οι SDF δεν εφάρμοζαν τη συμφωνία, η Δαμασκός θα επανεκκινούσε την επίθεσή της και θα προωθούνταν προς τα τελευταία προπύργια των SDF στη Χασάκα και στις κουρδικής πλειοψηφίας περιοχές της Καμισλί και του Κομπάνι.

Οι δύο πλευρές πέρασαν την περίοδο της εκεχειρίας προετοιμαζόμενες για το ενδεχόμενο ενός πολέμου πλήρους κλίμακας.

Οι δυνάμεις των SDF ενισχύθηκαν σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία, ενώ οι ηγέτες τους κάλεσαν σε γενική επιστράτευση των κατοίκων, διανέμοντας όπλα σε όσους ήταν πρόθυμοι να πάρουν τα όπλα.

Την ίδια ώρα, στρατιώτες και άρματα της συριακής κυβέρνησης κατευθύνονταν προς τη γραμμή του μετώπου, με στόχο να τεθεί ο βορειοανατολικός τομέας υπό τον έλεγχο της Δαμασκού. «Σύντομα θα είμαστε στη Χασάκα και μετά στην Καμισλί, αν θέλει ο Θεός», δήλωσε την Πέμπτη ένας στρατιώτης, καθώς φρουρούσε την περιοχή ενώ κομβόι εφοδιασμού κινούνταν προς το μέτωπο της Χασάκα.

Επικράτησε η διπλωματία

Καθώς οι στρατιώτες περίμεναν στο πεδίο της μάχης, Σύροι και περιφερειακές δυνάμεις ενεπλάκησαν σε έντονη διπλωματική δραστηριότητα για να αποφευχθεί η επανέναρξη του πολέμου. Ο επικεφαλής των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, μετέβη για δεύτερη φορά στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπου συναντήθηκε με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος μεσολαβεί στις συνομιλίες μεταξύ των SDF και της Δαμασκού.

Ο Άμπντι μίλησε επίσης τηλεφωνικά με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών, Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι, γεγονός που ακολούθησε συμφωνία για την ασφαλή μεταφορά μαχητών των SDF από μια πολιορκημένη φυλακή σε περιοχή που ελέγχεται από τη συριακή κυβέρνηση.

«Ιδανικά, η μεταφορά κρατουμένων του Νταές [Ισλαμικό Κράτος] από τη Συρία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί. Όσο αυτό συμβαίνει, το υφιστάμενο περιβάλλον μη σύγκρουσης πρέπει να διατηρηθεί», δήλωσε την Παρασκευή ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, αναφερόμενος στη μεταφορά, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, περισσότερων από 7.000 υπόπτων μελών και μαχητών του ΙΚ από τη Συρία στο Ιράκ.

Παρά την παράταση της εκεχειρίας, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν. Το σχέδιο των 14 σημείων θα έβαζε τέλος στο αυτόνομο συριακό κουρδικό εγχείρημα, ενώ οι κουρδικές ηγεσίες φαίνεται να δυσκολεύονται να αποδεχθούν τις απώλειες των τελευταίων δύο εβδομάδων, οι οποίες τους έχουν αφήσει με ελάχιστα διαπραγματευτικά όπλα.

Οι SDF πέρασαν από τον έλεγχο σχεδόν του ενός τρίτου της χώρας -συμπεριλαμβανομένων πετρελαϊκών κοιτασμάτων, του αγροτικού «σιτοβολώνα» και κρίσιμων υποδομών- στον έλεγχο μόλις λίγων πόλεων μέσα σε δύο εβδομάδες. Η συμφωνία που βρίσκεται στο τραπέζι θα μετέτρεπε την κουρδική δύναμη, η οποία μέχρι πρόσφατα καυχιόταν ότι διέθετε 100.000 μαχητές, ουσιαστικά σε έναν δημοτικό μηχανισμό που θα επιβλέπει μια τοπική αστυνομική δύναμη σε λίγες κουρδικές πόλεις της βορειοανατολικής Συρίας.

Οι προκλήσεις

Ο Άμπντι, επί μακρόν γνωστός ως πραγματιστής εντός των SDF, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένος να εφαρμόσει τη συμφωνία.

Ωστόσο, δυσκολεύεται να εξασφαλίσει συναίνεση στο εσωτερικό των SDF.

Εάν ο Άμπντι δεν καταφέρει να ενοποιήσει τις SDF και να εφαρμόσει τη συμφωνία με την κυβέρνηση, η εναλλακτική θα είναι ο πόλεμος. Η Δαμασκός έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα ανεχθεί πλέον ένοπλες ομάδες εκτός κρατικού ελέγχου και είναι αποφασισμένη να ενοποιήσει τη χώρα υπό τη σημαία της, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε με τη βία.

Οι ΗΠΑ, που στήριζαν την κουρδική δύναμη την τελευταία δεκαετία, έχουν πλέον εκφράσει τη στήριξή τους προς τη Δαμασκό, με τον Μπάρακ να δηλώνει ότι ο ρόλος των SDF ως αντι-Ισλαμικού Κράτους δύναμης στη Συρία έχει πλέον αναληφθεί από τη συριακή κυβέρνηση.

Ο αμερικανικός στρατός έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρει κρατουμένους του ΙΚ από κουρδικά εδάφη, προκειμένου να αποτραπούν αποδράσεις ενόψει μιας ενδεχόμενης ανανέωσης του πολέμου με τη Δαμασκό. Μόλις οι κρατούμενοι του ΙΚ διασφαλιστούν, θα απομείνουν ελάχιστα στρατηγικά συμφέροντα για την παρουσία του αμερικανικού στρατού στη βορειοανατολική Συρία.

Παρότι η Δαμασκός διαθέτει στρατιωτικό πλεονέκτημα και περιφερειακή στήριξη, εξακολουθεί να ελπίζει στην αποφυγή ενός πολέμου. Η μέχρι τώρα επίθεσή της είχε σχετικά λίγες απώλειες, καθώς οι SDF επέλεξαν να αποσυρθούν από ορισμένες αραβικής πλειοψηφίας περιοχές, όπως η Ράκα και το Ντέιρ εζ-Ζορ, αντί να συγκρουστούν άμεσα με τη συριακή κυβέρνηση.

Οι μάχες σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία αναμένεται να είναι πολύ πιο αιματηρές.

Υπάρχει φόβος και αναταραχή μεταξύ των Κούρδων αμάχων απέναντι στους μαχητές της συριακής κυβέρνησης, μετά από σφαγές που υποστηρίχθηκαν από την κυβέρνηση στην επαρχία Σουγουέιντα (με πλειοψηφία Δρούζων) και στη συριακή ακτή (με πλειοψηφία Αλαουιτών) πέρυσι.

Πολλοί κάτοικοι σε κουρδικές περιοχές έχουν εξοπλιστεί ενόψει της απειλής πολέμου. Οι κουρδικές δυνάμεις έχουν οχυρωθεί, προετοιμαζόμενες για αυτή τη σύγκρουση εδώ και χρόνια, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο υπόγειο δίκτυο σηράγγων για τη διεξαγωγή ανταρτοπολέμου απέναντι σε μια καλύτερα εξοπλισμένη δύναμη.

Η Δαμασκός γνωρίζει ότι, ακόμη και αν κερδίσει τον πόλεμο, θα μπορούσε να αποξενώσει τους Κούρδους, να ωθήσει τις SDF στην παρανομία και να δημιουργήσει μια εξέγερση τύπου PKK στη Συρία για τα επόμενα χρόνια.