Ο Χαμενεΐ ανοίγει την πόρτα σε νέες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν άνοιξε την πόρτα για ανανέωση των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το ταχέως αναπτυσσόμενο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας του, λέγοντας στην πολιτική κυβέρνησή του ότι δεν υπάρχει «κανένας φραγμός» στην εμπλοκή με τον «εχθρό» του.

Οι δηλώσεις του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έθεσαν σαφείς κόκκινες γραμμές για οποιεσδήποτε συνομιλίες πραγματοποιούνται υπό την κυβέρνηση του μεταρρυθμιστή προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και ανανέωσαν τις προειδοποιήσεις του ότι δεν πρέπει να υπάρχει εμπιστοσύνη στην Ουάσινγκτον. 

Αλλά τα σχόλιά του αντικατοπτρίζουν εκείνα γύρω από την εποχή της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν το 2015 με τις παγκόσμιες δυνάμεις, η οποία περιόρισε σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσο χώρο θα έχει ο Πεζεσκιάν για ελιγμούς, ιδιαίτερα καθώς οι εντάσεις παραμένουν υψηλές στην ευρύτερη Μέση Ανατολή σχετικά με τον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς και καθώς οι Η.Π.Α. προετοιμάζεται για προεδρικές εκλογές τον Νοέμβριο.

«Δεν χρειάζεται να εναποθέσουμε την ελπίδα μας στον εχθρό.Για τα σχέδιά μας, δεν πρέπει να περιμένουμε την έγκριση από τους εχθρούς», είπε ο Χαμενεΐ σε βίντεο που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση. «Δεν είναι αντιφατικό να εμπλέκουμε τον ίδιο εχθρό σε ορισμένα σημεία, δεν υπάρχει εμπόδιο».

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος έχει τον τελευταίο λόγο για όλα τα κρατικά ζητήματα, προειδοποίησε επίσης το υπουργικό συμβούλιο του Πεζεσκιάν: «Μην εμπιστεύεστε τον εχθρό».

Ο Χαμενεΐ, 85 ετών, έχει κατά καιρούς παροτρύνει τις συνομιλίες ή τις έχει απορρίψει με την Ουάσιγκτον, αφού ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε μονομερώς τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συμφωνία το 2018. Υπήρξαν έμμεσες συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των Η.Π.Α. τα τελευταία χρόνια με τη μεσολάβηση του Ομάν και του Κατάρ, δύο από τους συνομιλητές των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή όσον αφορά το Ιράν.

Οι δηλώσεις του Χαμενεΐ έγιναν μια ημέρα μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού του Κατάρ στη χώρα.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε στο Associated Press: «Θα κρίνουμε την ηγεσία του Ιράν από τις πράξεις του, όχι από τα λόγια του». «Έχουμε πει εδώ και καιρό ότι τελικά θεωρούμε τη διπλωματία ως τον καλύτερο τρόπο για την επίτευξη μιας αποτελεσματικής, βιώσιμης λύσης όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», ανέφερε. «Ωστόσο, απέχουμε πολύ από κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή, δεδομένης της γενικής κλιμάκωσης του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών κλιμακώσεων και της αποτυχίας του να συνεργαστεί» με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, τον πυρηνικό ελεγκτή των Ηνωμένων Εθνών. «Εάν το Ιράν θέλει να επιδείξει σοβαρότητα ή μια νέα προσέγγιση, θα πρέπει να σταματήσει τις πυρηνικές προκλήσεις και να αρχίσει ουσιαστικά να συνεργάζεται με τον ΔΟΑΕ», ανέφερε.

Μετά την κατάρρευση της συμφωνίας, το Ιράν έχει εγκαταλείψει όλα τα όρια που έθεσε η συμφωνία στο πρόγραμμά του και εμπλουτίζει ουράνιο σε καθαρότητα έως και 60% — κοντά σε επίπεδα όπλων του 90%.

Οι κάμερες παρακολούθησης που εγκαταστάθηκαν από τον ΔΟΑΕ έχουν διακοπεί, ενώ το Ιράν απαγόρευσε ορισμένους από τους πιο έμπειρους επιθεωρητές της υπηρεσίας που εδρεύει στη Βιέννη. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης απειλήσει όλο και περισσότερο ότι θα μπορούσαν να επιδιώξουν την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Εν τω μεταξύ, οι εντάσεις μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ έχουν φτάσει σε νέο υψηλό επίπεδο κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας.

Η Τεχεράνη εξαπέλυσε μια άνευ προηγουμένου επίθεση με drone και πυραύλους στο Ισραήλ τον Απρίλιο, μετά από τον χρόνιο σκιώδη πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών. Αυτός κορυφώθηκε με την προφανή επίθεση του Ισραήλ σε ένα ιρανικό προξενικό κτίριο στη Συρία που σκότωσε δύο Ιρανούς στρατηγούς και άλλους. Η δολοφονία στην Τεχεράνη του ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια ώθησε επίσης το Ιράν να απειλήσει με αντίποινα εναντίον του Ισραήλ.

Ο Πεζεσκιάν, πρώην βουλευτής που κέρδισε την προεδρία μετά από συντριβή ελικοπτέρου τον Μάιο που σκότωσε τον σκληροπυρηνικό Πρόεδρο Εμπραχίμ Ραΐσι, έκανε εκστρατεία εν μέρει με την υπόσχεσή του να επαναφέρει τη Δύση στις διαπραγματεύσεις.

Οι δηλώσεις του Χαμενεΐ ως κορυφαίου ηγέτη του Ιράν θα μπορούσαν να του προσφέρουν την πολιτική κάλυψη για να το κάνει.

Ο νέος υπουργός Εξωτερικών του Πεζεσκιάν Αμπάς Αραγκτσι, συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία του 2015.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο το Ιράν που αντιμετωπίζει μια νέα προεδρία.

Στις Η.Π.Α. θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές στις 5 Νοεμβρίου, με κορυφαίους την αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις και τον Ντόναντ Τραμπ.

Το Ιράν ανησυχεί για την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία. Ενώ οι Η.Π.Α. συμμετέχοντας σε έμμεσες συνομιλίες με το Ιράν υπό τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, παραμένει ασαφές πώς αυτό θα μεταφερόταν σε μια πιθανή κυβέρνηση Χάρις.

Η Χάρις, σε ομιλία της στο Εθνικό Συνέδριο των Δημοκρατικών την περασμένη εβδομάδα, είπε: «Δεν θα διστάσω ποτέ να προβώ σε οποιαδήποτε ενέργεια είναι απαραίτητη για να υπερασπιστούμε τις δυνάμεις μας και τα συμφέροντά μας ενάντια στους τρομοκράτες που υποστηρίζονται από το Ιράν».

Η συνάντηση της Τρίτης μεταξύ του Χαμενεΐ και του υπουργικού συμβουλίου του Πεζεσκιάν περιελάμβανε μια εμφάνιση του πρώην υπουργού Εξωτερικών Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ, ο οποίος βοήθησε το Ιράν να επιτύχει τη συμφωνία του 2015. Μετά τη συνάντηση, ο Ζαρίφ είπε σε διαδικτυακό μήνυμα ότι θα συνεχίσει να υπηρετεί ως αντιπρόεδρος στην κυβέρνηση του Πεζεσκιάν, αφού νωρίτερα παραιτήθηκε δημόσια λόγω της σύνθεσης του υπουργικού συμβουλίου.